| YouTube Channel

उत्क्षिपति (utkSipati)

 
Spoken Sanskrit
English
उत्क्षिपति { उत्क्षिप् } utkSipati { utkSip } verb vomit up
उत्क्षिपति { उद्- क्षिप् } utkSipati { ud- kSip } verb 6 throw up
उत्क्षिपति { उद्- क्षिप् } utkSipati { ud- kSip } verb 6 erect
उत्क्षिपति { उद्- क्षिप् } utkSipati { ud- kSip } verb 6 vomit
उत्क्षिपति { उद्- क्षिप् } utkSipati { ud- kSip } verb 6 set up
उत्क्षिपति { उद्- क्षिप् } utkSipati { ud- kSip } verb 6 get rid of
उत्क्षिपति { उद्- क्षिप् } utkSipati { ud- kSip } verb 6 raise
उत्क्षिपति { उद्- क्षिप् } utkSipati { ud- kSip } verb 6 reject
उत्क्षिपति { उद्- क्षिप् } utkSipati { ud- kSip } verb 6 cast away
उत्क्षिपति { उद्- क्षिप् } utkSipati { ud- kSip } verb 6 throw away
Shabdartha Kaustubha
Kannada
उद् + क्षिप = उत्क्षिपति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಮೇಲೆ ಇಡು /ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎಸೆ
प्रयोगाः - > "उत्क्षेपणं तथावक्षेपणमाकुञ्चनं तथा"
उल्लेखाः - > भाषापा०
उद् + क्षिप = उत्क्षिपति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹಾರು
प्रयोगाः - > "बिन्दूत्क्षेपान् पिपासुः परिसरति शिखी भ्रान्तिमद्वारियन्त्रम्"
उल्लेखाः - > माल० २-१२
उद् + क्षिप = उत्क्षिपति ।
पदविभागः - > धातुः
कन्नडार्थः - > ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತು /ಮೇಲಕ್ಕೆ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿ
प्रयोगाः - > "उत्क्षिप्तकाण्डपटकान्तरलीयमानमन्दानिलप्रशमितश्रमघर्मतोयैः"
उल्लेखाः - > माघ० ५-२२
Edgerton Buddhist Hybrid
English
utkṣipati (Skt. in mg. lifts up, etc.),
(1) lets up in sense of permits to ascend, opp. nikṣipati: LV 〔186.(12—)13 f.〕 ekaikasya ca prāsādasya sopānāni pañca-pañca puruṣaśatāny utkṣipanti sma nikṣipanti sma (let go up and down)
teṣāṃ tathotkṣipyamāṇānāṃ nikṣipyamāṇānāṃ ca śabdo 'rdhayojane śrūyate sma
(2) (= Pali ukkhipati) suspends (from the order of monks)
ppp. utkṣipta: Bhīk 〔29b.1〕 utkṣiptānuvartaka (see anuvartaka)
similarly Mvy 〔8480〕 utkṣiptānuvṛttiḥ, the following (cleaving to) a suspended (monk), so Tib. spaṅs paḥi …
(3) averts (the senses, particularly the eyes, from forbidden objects): Divy 〔278.29〕 indriyāṇy utkṣipati, and in the following lines
indriyāṇy utkṣipyāvasthitāḥ MSV 〔iii.18.11〕, stood averting their eyes (in embarrassment)
in this sense = Pali (indriyāni) okkhipati from avakṣipati, see avakṣipta
apparently BHS utkṣ° is false Skt. for MIndic okkh°
acc. to Chin. (eyes not cast to one side), anutkṣiptacakṣuṣo Prāt 〔529.10〕 would belong here
curiously the Pali equivalent, Vin. 〔iv.186.29〕 okkhittacakkhu (note lack of negative!), appears to mean with downcast eyes, which the old comm. interprets by observing that it is a sin to enter a house or sit down looking around at this or that (tahaṃ tahaṃ olokento), so that okkhitta-, as opposite of this, would mean essentially the same as BHS an-utkṣipta- as interpreted by Chin. But for this evidence, an-utkṣipta-might be interpreted, in accordance with Skt. usage, as not lifted up (thus in another way = okkhitta-).
Akhyata Chandrika
Sanskrit
उत्क्षेपे
2.4.43
ओलण्डयति उन्नयते उत्क्षिपति उत्क्षिपते उलण्डयति उत्तभ्नाति उत्तभ्नोति उत्तरति उत्तम्भयति उत्क्षिप्यति दोलयति