| YouTube Channel

उत्कलिका (utkalikA)

 
शब्दसागरः
English
उत्कलिका
f.
(-का)
1. Regretting, missing anything or person.
2. A bud,
an unblown flower.
3. A wave.
4. Wanton sportfulness, dalliance.
E.
उत् before कल् to go, वुन् and टाप् affs.
Capeller Eng
English
उत्कलिका
f.
longing, ardent desire.
Yates
English
उत्क_लिका (का) 1.
f.
Regretting
a
bud
a wave
sport.
Spoken Sanskrit
English
उत्कलिका - utkalikA -
f.
- bud
उत्कलिका - utkalikA -
f.
- regretting
उत्कलिका - utkalikA -
f.
- unblown flower
उत्कलिका - utkalikA -
f.
- missing any person or thing
उत्कलिका - utkalikA -
f.
- wave
उत्कलिका - utkalikA -
f.
- wanton sportfulness
उत्कलिका - utkalikA -
f.
- dalliance
उत्कलिका - utkalikA -
f.
- longing for
उत्कलिका utkalikA
f.
wanton sportfulness
Wilson
English
उत्कलिका
f.
(-का)
1 Regretting, missing any thing or person.
2 A bud, an unblown flower.
3 A wave.
4 Wanton sportfulness, dalliance.
E.
उत्, कल to go, वुन and टाप् affs.
Apte
English
उत्कलिका [utkalikā], 1 Anxiety in general, uneasiness
जाता नोत्कलिका
Amaru.*
84
K.*
138, 25, 21, 234
Dk.*
17.2.
Longing for, regretting, missing anything or person.
Wanton sport, dalliance (हेला).
A bud.
A wave
वनावलीरुत्कलिकासहस्र˚
Śi.*
3.7
क्षुभितमुत्कलिका- तरलं मनः ruffled by waves.
Māl.
3.1 (where उत्कलिका also means anxiety)
K.*
161
cf.
also जलयन्त्रजलाकार- कीलालोत्कलिकाकुलाः Śiva. B.14.33.
Comp.
-प्रायम् a variety of prose-composition abounding in compound words and hard letters
भवेदुत्कलिकाप्रायं समासाढ्यं दृढाक्षरम् Chand.
M.*
6.
Apte 1890
English
उत्कलिका 1 Anxiety in general, uneasiness
जाता नोत्कलिका Amaru. 78
K. 138, 205, 210, 234
Dk. 17, 20.
2 Longing for, regretting, missing anything or person.
3 Wanton sport, dalliance (हेला)
4 A bud.
5 A wave
वनावलीरुत्कलिकासहस्रं Śi. 3. 70
क्षुभितमुत्कलिकातरलं मनः ruffled by waves Māl. 3. 10 (where उत्कलिका also means anxiety)
K. 161.
Comp.
प्रायं a variety of prosecomposition abounding in compound words and hard letters
भवेदुत्कलिकाप्रायं समासाढ्यं दृढाक्षरं Cand. M. 6.
Monier Williams Cologne
English
उत्-कलिका
f.
longing for, regretting, missing any person or thing,
Amar.
Kathās.
Mālatīm.
Ratnāv.
&c.
wanton sportfulness, dalliance,
L.
a bud, unblown flower,
Ratnāv.
a wave,
Mālatīm.
MārkP.
Śiś.
Monier Williams 1872
English
उत्कलिका उत्कलिका, f. (fr. 1. उत्-कल् ?),
longing for, regretting, missing anything or person
wanton sportfulness, dalliance
a bud, an unblown
flower
a wave.
—उत्कलिका-प्राय, (prose) abound-
ing in compound words.
Macdonell
English
उत्कलिका ut-kalikā,
f.
longing
love-sick 🞄yearning
bud
wave.
Benfey
English
उत्कलिका उत्कलिका, i. e. उत्क + +
इक,
f.
Longing for, Kathās. 22, 105.
Apte Hindi
Hindi
उत्कलिका
स्त्री*
- उद्+कल्+वुन्
"चिन्तातुरता, बेचैनी"
उत्कलिका
स्त्री*
- उद्+कल्+वुन्
"लालसा करना, खेद प्रकाश करना, किसी वस्तु या व्यक्ति का लुप्त हो जाना"
उत्कलिका
स्त्री*
- उद्+कल्+वुन्
"काम क्रीड़ा, हेला"
उत्कलिका
स्त्री*
- उद्+कल्+वुन्
कली
उत्कलिका
स्त्री*
- उद्+कल्+वुन्
तरंग
Shabdartha Kaustubha
Kannada
उत्कलिका
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಔತ್ಸುಕ್ಯ /ಆಸೆ /ಬಯಕೆ
निष्पत्तिः - > उत् +कल (शब्दसङ्ख्यानयोः) - "वुन्" (उ० ५-३५)
उत्कलिका
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಿಂತೆ /ವ್ಯಾಕುಲತೆ /ಕಾಮಸಂಬಂಧವಾದ ಸ್ಮರಣೆ
उत्कलिका
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ತರಂಗ /ಅಲೆ
प्रयोगाः - > "क्षुभितमुत्कलिकातरलं मनः"
उल्लेखाः - > मालती० ३-१०
उत्कलिका
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶೃಂಗಾರಚೇಷ್ಟೆ /ಸ್ತ್ರೀಯರ ಹಾವಭಾವಗಳು
विस्तारः - > "कथितोत्कलिकातरलं हेलासलिलवीचिषु" - मेदि०
उत्कलिका
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹೊರಟಿರುವ ಮೊಗ್ಗುಳ್ಳ /ಹೊರಕ್ಕೆ ಬಂದಿರುವ ಮೊಗ್ಗುಳ್ಳ
व्युत्पत्तिः - > उद्गता कलिका यस्य
प्रयोगाः - > "उद्दामोत्कलिकां विपाण्डुररुचं प्रारब्धजृम्भां क्षणात्"
उल्लेखाः - > रत्ना० २-४
L R Vaidya
English
utkalikA {% f. %} 1. Longing for, regretting
2. a wave, क्षुभितमुत्कलिकातरलं मनो पय इव स्तिमितस्य महोदधेः M.M.iii. (where the word is used in senses 1 and 2)
3. dalliance
4. a bud.
Bopp
Latin
उत्कलिका f. (r. कल् s. इका) i. q. उत्कण्ठा. AM.:
उत्कण्ठोत्कलिके समे.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
उत्कलिका doppelsinnig Kād. (ed. Peterson) p. 123, 18. [Z.] 4. Welle auch Śrīk. 9, 15. °eine Art Coitus, E 578 (A). °eine best. Art von literar. Komposition, Bhānudatta's Alaṃkāratilaka fol. 2a.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
तरङ्गः, ऊर्मिः, तरलः, तरङ्गकः, वीचिः, वीची, उत्कलिका
noun
शरीरे कस्यापि मनोभावादेः उत्थानस्य क्रिया।
"प्रजायां नेतॄणां विरुद्धं क्रोधः प्रवर्धते।"
Synonyms:
ऊर्मिः, वीचिः, ऊर्मिका, कल्लोलः, घृणिः, जलकरङ्कः, जलतरङ्गः, तरङ्गकः, तरलः, अर्गला, अर्णः, अर्णम्, उत्कलिका, हिल्लोलः, विभङ्गः, वारितरङ्गः, लहरी, वली, भङ्गी, भङ्गिः
noun
नदी-समुद्रादिषु जलाशयेषु विशिष्टान्तरेण उत् अव त्वङ्गमाना जलराशिः या अग्रे गम्यमाना दृश्यते।
"समुद्रस्य ऊर्मयः पर्वतम् अभिताड्य व्याघूर्णन्ति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
औत्सुक्यं रणरणकोत्कण्ठे आयल्लकारती
हृल्लेखोत्कलिके चाथावहित्थाकारगोपनम् ३१४
-wordlist-
औत्सुक्य (क्ली), रणरणक (पुं), उत्कण्ठा (स्त्री), आयल्लक (क्ली), अरति (स्त्री), हृल्लेख (पुं), उत्कलिका (स्त्री), अवहित्था (स्त्री), आकारगोपन (क्ली)
--source--
तरङ्गे भङ्गवीच्यूर्म्युत्कलिका महति त्विह १०७५
-wordlist-
तरङ्ग (पुं), भङ्ग (पुं), वीचि (पुं), ऊर्मि (पुं), उत्कलिका (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
ऊर्मि
ऊर्मि, उत्कलिका, उल्लोल, लहरी
ऊर्मिरुत्कलिकोल्लोलः कल्लोलो लहरी तथा ६५३
verse 3.1.1.653
page 0074
आयल्लक
आयल्लक, उत्कण्ठा, उत्कलिका, रति, रणरणक, औत्सुक्य, हृल्लेख, विरह, वियोग
आयल्लकमुत्कण्ठा स्यादुत्कलिका रतिश्च रणरणकम्
औत्सुक्यं हृल्लेखो विरहवियोगौ तुल्यार्थौ ७४२
verse 4.1.1.742
page 0085
नाममाला
Sanskrit
भङ्ग, तरङ्ग, कल्लोल, वीचि, उत्कलिका, आवलि, पाली, वेला, तट, उच्छ्वास, विभ्रम
भङ्गस्तरङ्गः कल्लोलो वीचिरुत्कलिकाऽवलिः
पाली वेला तटोच्छ्वासौ विभ्रमोऽयमुदन्वतः २७
verse 0.1.1.27
page 0013
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उत्कलिका,
स्त्री,
(उत् + कल + वुन् + टाप् ।) उ-त्कण्ठा इत्यमरः
(“ततोऽन्येद्युः प्रतिपदं तत्तदुत्कलिकाभृता” ।कथासरित्सागरे २२ १०५ ।) कलिका इतित्रिकाण्डशेषः
(“उद्दामोत्कलिकां विपाण्डुर-रुचं प्रारब्धजृम्भां क्षणात्” इति रत्नावली ।)तरङ्गः (“वनावलीरुत्कलिकासहस्रप्रतिक्षणो-त्कूलितशैवलाभाः” इति माघः ७० ।)हेला इति हेमचन्द्रः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
उत्कलिका स्त्री उद्--कल--वुन् उत्कण्ठायाम् कामादि-जाताया स्मृतौ तरङ्गे हला० “वनावलीरुत्क-लिकासहस्रप्रतिक्षणोत्कूलितशैवलाभाः” माघः कलि-कायां कोरके हेलायाञ्च हेमच०
Capeller
German
उत्कलिका
f.
Sehnsucht, Verlangen
Knospe.
Burnouf
French
उत्कलिका उत्कलिका
f.
(कल्) agitation.
Flots agités,
vagues.
Bouton de fleur.
Regret d'une ch. perdue
anxiété.
Stchoupak
French
उत्-कलिका-
f.
regret, désir (d'un objet aimé)
bouton (de fleur)
vague.