| YouTube Channel

उत्कण्ठिता (utkaNThitA)

 
Monier Williams Cologne
English
उत्कण्ठिता
f.
 a woman longing after her absent husband or lover.
Apte Hindi
Hindi
उत्कण्ठिता
स्त्री*
 - उद्+कण्ठ्+क्त
"अपने अनुपस्थित प्रेमी या पति से मिलने की प्रबल लालसा रखने वाली नायिका, आठ नायिकाओं में से एक"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
उत्कण्ठिता
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಿಂತೆಯಿಂದ ಕೂಡಿದ /ವ್ಯಗ್ರನಾದ /ವ್ಯಾಕುಲನಾದ
प्रयोगाः - > "उत्कण्ठिता च कुलटा जगामास्तं च भानुमान्"
उल्लेखाः - > चन्द्रा०
उत्कण्ठिता
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ೮ ವಿಧ ನಾಯಿಕೆಯರಲ್ಲೊಬ್ಬಳು /ಪ್ರಿಯನು ಬರುವುದಾಗಿ ಹೇಳಿ ಅವನು ಬಾರದಿರುವುದರಿಂದ ದುಃಖಾಕ್ರಾಂತಳಾದ ನಾಯಿಕೆ
प्रयोगाः - > "आगन्तुं कृतचितोऽपि दैवान्नायाति यत्प्रियः । तदनागमदुःखार्ता विरहोत्कण्ठिता तु सा ॥"
उल्लेखाः - > सा० द०
L R Vaidya
English
utkaMWitA {% f. %} One of the eight heroines represented as longing after her absent lover or husband. (She is thus described- आगंतुं कृतचित्तोऽपि दैवान्नायाति यत्प्रियः । तटनागमदुःखेन विरहोत्कंठिता तु सा ॥)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उत्कण्ठिता,
स्त्री,
 (उत्कण्ठा सञ्जातास्याः । उत्कण्ठा+ इतच् + टाप् ।) स्वीयादिनायिकाभेदः । अस्याःलक्षणम् ।“सङ्केतस्थलं प्रति भर्त्तुरना-गमनकारणं चिन्तयति या” ।अस्याश्चेष्टाः । अरति-सन्ताप-जृम्भाङ्गाकृष्टि-कम्प-रुदित -श्वासावस्थाकथनादयः । इति रसमञ्जरी ॥
(इयमेव विरहोत्कण्ठिता । यदुक्तं साहित्यदर्पणेतृतीयपरिच्छेदे ।“आगन्तुं कृतचित्तोऽपि दैवान्नायाति यत्प्रियः ।तदागमनदुःखार्त्ता विरहोत्कण्ठिता तु सा” ॥
तत्रैव । १० परिच्छेदे अपह्नुतेरुदाहरणम् ।यथा, --‘उत्कण्ठितासि तरले !नहि नहि सखि ! पिच्छिलः पन्थाः’ ॥
)