उत्कण्ठा (utkaNThA)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English उत्कण्ठा utkaNThA eagerness
कौतुकिता kautukitA eagerness
गविष्टि gaviSTi eagerness
मना manA eagerness
रंहि raMhi eagerness
व्यग्रता vyagratA eagerness
आधी AdhI eagerness
उष्म uSma eagerness
गर्ध gardha eagerness
मुनि muni eagerness
विनोद vinoda eagerness
सम्भ्रम sambhrama eagerness
संरम्भ saMrambha eagerness
कुतूहल kutUhala eagerness
कौतुक kautuka eagerness
औत्सुक्य autsukya eagerness
कुतुक kutuka eagerness
रंहस् raMhas eagerness
लौल्य laulya eagerness
समाधान samAdhAna eagerness
हिरण्यक hiraNyaka eagerness for gold
अतृप्तदृश् atRptadRz looking with eagerness
सहर्षाकूतम् saharSAkUtam with joy and eagerness
अतिलौल्य atilaulya excessive eagerness or desire
उत्कण्ठा utkaNThA uneasiness
अबिशङ्का abizaGkA uneasiness
आशङ्का AzaGkA uneasiness
उत्सुकता utsukatA uneasiness
दुःखता duHkhatA uneasiness
दुत् dut uneasiness
बाधना bAdhanA uneasiness
व्यथा vyathA uneasiness
अशम azama uneasiness
निःशम niHzama uneasiness
उत्सुकत्व utsukatva uneasiness
कष्ट kaSTa uneasiness
दुःख duHkha uneasiness
विधुरदर्शन vidhuradarzana uneasiness
चित्तासुख cittAsukha uneasiness of mind
अनुद्वेग anudvega freedom from uneasiness
खिन्न khinna suffering pain or uneasiness
परिक्लिष्टम् parikliSTam with uneasiness or reluctance
निर्व्यलीक nirvyalIka not feeling pain or uneasiness
दुःखदुःखता duHkhaduHkhatA uneasiness connected with pain
अन्तर्वेग antarvega internal uneasiness or anxiety
समुत्क्लेश samutkleza great uneasiness or disturbance
व्यलीक vyalIka any cause of pain or uneasiness
दुःखासिका duHkhAsikA condition of uneasiness or discomfort
अव्यलीक avyalIka having no uneasiness or unpleasantness
Wilson
EnglishApte
Englishउत्कण्ठा [utkaṇṭhā], 1 Anxiety, uneasiness (in general)
यास्यत्यद्य शकुन्तलेति हृदयं संस्पृष्टमुत्कण्ठया Ś4.5
अवाप्त˚ 2.12. seized with fright, suddenly startled.
Longing for a beloved person or thing
दृष्टिरधिकं सोत्कण्ठ मुद्वीक्षते 28.
Regret, sorrow, missing any thing or person
गाढोत्कण्ठा 1.15
85.
Apte 1890
Englishउत्कंठा 1 Anxiety, uneasiness (in general)
य स्यत्यद्य शकुंतलेति हृदयं संस्पृष्टमुत्कंठया Ś. 4. 5
अवाप्त° Māl. 2. 12 seized with fright, suddenly startled.
2 Longing for a beloved person or thing
दृष्टिरधिकं सोत्कंठमुद्वीक्षते Amaru. 24.
3 Regret, sorrow, missing anything or person
गाढोत्कंठा Māl. 1. 15
Me. 83.
Monier Williams Cologne
EnglishApte Hindi
Hindiउत्कण्ठा
- उन्नतः कण्ठो यस्य
संभोग करने की एक रीति
उत्कण्ठा
- उद्+कण्ठ्+अ+टाप्
"चिन्तातुरता, बेचैनी"
उत्कण्ठा
- उद्+कण्ठ्+अ+टाप्
प्रिय वस्तु या प्रियतम पाने की लालसा
उत्कण्ठा
- उद्+कण्ठ्+अ+टाप्
"खेद, शोक, किसी प्रिय वस्तु या व्यक्ति का लुप्त हो जाना"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaउत्कण्ठा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಇಷ್ಟವಾದ ವಸ್ತುವನ್ನು ಹೊಂದಲು ಆಸೆ /ಪ್ರಿಯವಸ್ತುವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ತವಕ /ಔತ್ಸುಕ್ಯ
निष्पत्तिः - > उत् + कठि (शोके) - "अः" (३-३-१०३)
प्रयोगाः - > "सर्वेन्द्रियसुखास्वादो यत्रास्तीत्यभिमन्यते । तत्प्राप्तीच्छां ससङ्कल्पामुत्कण्ठां कवयो विदुः ॥"
उत्कण्ठा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಸಮಾಧಾನ /ವ್ಯಾಕುಲತೆ /ಕನವರಿಕೆ
प्रयोगाः - > "यास्यत्यद्य शकुन्तलेति हृदयं संस्पृष्टमुत्कण्ठया"
उल्लेखाः - > शाकु० ४-५
L R Vaidya
EnglishE Bharati Sampat
Sanskrit(स्त्री) उद्गता कण्ठता तीव्रता उत्सुकता । उत्+कठि(शोके)+अः। ‘गुरोश्च हलः’ ३.३.१०३। १.प्रियवस्तुप्राप्तौ उत्सुकता । ‘तत्प्राप्तीच्छां ससंकल्पामुत्कण्ठां कवयो विदुः।’ २.व्याकुलता । ‘यास्यत्यद्य शकुन्तलेति हृदयं संस्पष्टमुत्कण्ठया’ शाकु०।
Bopp
LatinEdgerton Buddhist Hybrid
EnglishWordnet
Sanskrit उत्कण्ठा, व्यग्रता, अधीरता, आतुरता
आतुरयुक्ता अवस्था।
"संवत्सरद्वयात् अनन्तरं सः गृहजनैः सह मेलनार्थे तस्य उत्कण्ठा वर्धते।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritऔत्सुक्यं रणरणकोत्कण्ठे आयल्लकारती ।
हृल्लेखोत्कलिके चाथावहित्थाकारगोपनम् ॥ ३१४ ॥
औत्सुक्य (क्ली), रणरणक (पुं), उत्कण्ठा (स्त्री), आयल्लक (क्ली), अरति (स्त्री), हृल्लेख (पुं), उत्कलिका (स्त्री), अवहित्था (स्त्री), आकारगोपन (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritआयल्लक
आयल्लक, उत्कण्ठा, उत्कलिका, रति, रणरणक, औत्सुक्य, हृल्लेख, विरह, वियोग
आयल्लकमुत्कण्ठा स्यादुत्कलिका रतिश्च रणरणकम् ।
औत्सुक्यं हृल्लेखो विरहवियोगौ च तुल्यार्थौ ॥ ७४२ ॥
verse 4.1.1.742
page 0085
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritउत्कण्ठा, (उत् + कठि + अ + टाप् ।) उत्क-लिका । इष्टलामे कालक्षेपासहिष्णुता । इत्यमरः ॥
कामादिजातस्मृतिः । इति भरतः ॥
उद्बाहुलकेनस्मरणम् । इति मधुः ॥
उत्केन दयितस्मरणम् ।इति सुभूतिः ॥
प्रियाभिलाषादुन्मनस्कत्वं । इत्यन्ये ॥
(“गाढोत्कण्टां गुरुषु दिवसेष्वेषुगच्छत्सु बालाम्” ।इति मेघदूते । ८३ ।“यास्यत्यद्य शकुन्तलेति हृदयं संस्पृष्टमुत्कण्ठया” ।इति शाकुन्तले । ४ र्थ अङ्के ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskritकृदन्तरूपमाला
Sanskrit1 {@“कठि शोके”@} 2 ‘--अथ कण्ठते।
शोके यो कण्ठयेत् कण्ठेत्, कठेत् स्यात् कृच्छ्रजीवने।।’ 3 इति देवः।
प्रायेणायमुत्पूर्वक एव प्रयुज्यते।
शोकः = सोत्कण्ठस्मरणम्।
उत्कण्ठामात्रे त्वकर्मकः।
उत्कण्ठकः-ण्ठिका, कण्ठकः-ण्ठिका, उच्चिकण्ठिषकः-षिका, चाकण्ठकः-ण्ठिका
कण्ठिता-त्री, कण्ठयिता-त्री, चिकण्ठिषिता-त्री, चाकण्ठिता-त्री
-- कण्ठयन्-न्ती, कण्ठयिष्यन्-न्ती-ती
4 उत्कण्ठमानः, कण्ठयमानः, चिकण्ठिषमाणः, चाकण्ठ्यमानः
कण्ठिष्यमाणः, कण्ठयिष्यमाणः, चिकण्ठिषिष्यमाणः, चाकण्ठिष्यमाणः
कन्-कण्ठौ-कण्ठः
-- -- -- 5 कण्ठितम्-तः, कण्ठितम्-तः, चिकण्ठिषितः, चाकण्ठितः-तवान्
6 कण्ठः, 7 उत्कण्ठी, कण्ठः, चिकण्ठिषुः, चिकण्ठयिषुः, चाकण्ठः
कण्ठितव्यम्, कण्ठयितव्यम्, चिकण्ठिषितव्यम्, चाकण्ठितव्यम्
कण्ठनीयम्, कण्ठनीयम्, चिकण्ठिषणीयम्, चाकण्ठनीयम्
कण्ठ्यम्, कण्ठ्यम्, चिकण्ठिष्यम्, चाकण्ठ्यम्
ईषत्कण्ठः, दुष्कण्ठः, सुकण्ठः
-- कण्ठ्यमानः, कण्ठ्यमानः, चिकण्ठिष्यमाणः, चाकण्ठ्यमानः
कण्ठः, कण्ठः, चिकण्ठिषः, चाकण्ठः
कण्ठितुम्, कण्ठयितुम्, चिकण्ठिषितुम्, चाकण्ठितुम्
उत्कण्ठा, कण्ठना, चिकण्ठिषा, चिकण्ठयिषा, चाकण्ठा
कण्ठनम्, कण्ठनम्, चिकण्ठिषणम्, चाकण्ठनम्
कण्ठित्वा, कण्ठयित्वा, चिकण्ठिषित्वा, चाकण्ठित्वा
उत्कण्ठ्य, प्रकण्ठ्य, उच्चिकण्ठिष्य, उच्चाकण्ठ्य
कण्ठम् २, कण्ठित्वा २, कण्ठम् २, कण्ठयित्वा २, चिकण्ठिषम् २, चिकण्ठिषित्वा २, चाकण्ठम् २
चाकण्ठित्वा २।
01 (१४९)
02 (१-भ्वादिः-२६४। अक। सेट्। आत्म।)
03 (श्लो-७९)
04 [[B। ‘अशिश्रवन्नात्ययिकं तमेत्य दूता यदार्थं प्रयियासयन्तः। आंहिष्ट जाताञ्जिहिषस्तदाऽसावुत्कण्ठमानो भरतो गुरूणाम्।।’ भ। का। ३-२५।]]
05 [[C। ‘अनन् कुमार्गेषु शुभाध्वनैव वन् प्रमन् भृशोत्कण्ठितगोपिके हरौ।’ धा। का। १-३५।]]
06 [पृष्ठम्०१४८+ २७]
07 [[१। ‘सुप्यजातौ णिनिस्ताच्छील्ये’ (३-२-७८) इति णिनिः।]]
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.