| YouTube Channel

उडुम्बरः (uDumbaraH)

 
Apte
English
उडुम्बरः [uḍumbarḥ], 1
N.
 of a tree
Ficus Glomearata (Mar. औदुम्बर).
The threshold of a house. उच्छ्रायात् पादविस्तीर्णा शाखा तद्वदुदुम्बरः Bṛi.
S.*
 53.26.
A eunuch.
A part of a sacrifice.
A kind of leprosy with copper spots (-रम् also).
A kind of worm said to be produced in the blood and to cause leprosy.
रम् The fruit of the उदुम्बर tree.
Copper.
A Karṣa, a measure of two tolās.
Comp.
 -दला, -पर्णी the plant Croton Polyandra (दन्ती).
Apte Hindi
Hindi
उडुम्बरः
पुं*
 - "उं शम्भुं वृणोति - उ+वृ+खच्, मुम् उत्कृष्टः उम्बरः - प्रा* स* दस्य डत्वम्"
गूलर का वृक्ष
उडुम्बरः
पुं*
 - "उं शम्भुं वृणोति - उ+वृ+खच्, मुम् उत्कृष्टः उम्बरः - प्रा* स* दस्य डत्वम्"
घर की देहली या ड्यौढ़ी
उडुम्बरः
पुं*
 - "उं शम्भुं वृणोति - उ+वृ+खच्, मुम् उत्कृष्टः उम्बरः - प्रा* स* दस्य डत्वम्"
हिजड़ा
उडुम्बरः
पुं*
 - "उं शम्भुं वृणोति - उ+वृ+खच्, मुम् उत्कृष्टः उम्बरः - प्रा* स* दस्य डत्वम्"
एक प्रकार का कोढ़
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 क्लीबः, तृतीयप्रकृतिः, अपुंस्, उडुम्बरः, तूबरकः, पृष्ठशृङ्गी, वर्षवरः, पण्ड्रः, मुष्कशून्यः, पण्ड्रकः, स्त्रीस्वभावः, वृषाङ्कः, धर्षवरः, षण्ढः, धर्षः, वध्रिका, अक्षतः, अक्षतम्, प्रकृतिः
noun
सः जनः यः न स्त्री न च पुमान्।
"अद्यतनकाले क्लीबाः अपि राजनीतौ भागं गृह्णन्ति।"
Synonyms:
 उडुम्बरः
noun
एकः जनसमुदायः ।
"उडुम्बराणाम् उल्लेखः वराहमिहिरस्य बृहत्संहितायाम् अस्ति"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उडुम्बरः,
पुं,
 (उडु + वृ + अच् ।) उदुम्बरवृक्षः ।यज्ञडुमुर इति भाषा । तत्पर्य्यायः । जन्तुफलः २यज्ञाङ्गः ३ हेमदुग्धकः ४ । इत्यमरः ॥
ब्रह्मवृक्षः५ । इति रत्नमाला ॥
हेमदुग्धी ६ यज्ञफलः ७यज्ञोडम्बरः ८ । इति शब्दरत्नावली ॥
सदाफलः९ क्षीरवृक्षः १० शुचक्षुः ११ श्वेतवल्कलः १२ ।इति जटाधरः ॥
अस्य गुणाः । उडुम्बरो हिमोरूक्षो गुरुः पित्तकफास्रणुत् । मधुरस्तुवरो वर्ण्योव्रणशोधनरोपणः ॥
इति भावप्रकाशः ॥
(“उडुम्बरफलं पक्वं चूर्णितं कर्षमात्रकम् ।संलिहेन्मधुना सर्व्वमनुपानं सुखावहम्” ॥
इति वैद्यक रसेन्द्रसारसंग्रहे मूत्राघाताधिकारे ।)अन्यत् उदुम्बरशब्दे द्रष्टव्यम् ॥
देहली । गोव-राटेर निचेर काठ इति भाषा । पण्डम् । नपुं-सकमिति यावत् । कुष्ठरोगभेदः । इति मेदिनी ॥