| YouTube Channel

उञ्छ (uJcha)

 
शब्दसागरः
English
उञ्छ
n.
 (-ञ्छं) Gathering grains.
E.
 उछि to glean, and घञ्
aff.
Capeller Eng
English
उञ्छ
m.
 °न
n.
 gleaning.
Yates
English
उञ्छ (ञ्छं) 1.
n.
 Gleaning.
Spoken Sanskrit
English
उञ्छ - uJcha -
m.
 - gleaning
शिल - zila -
m.
 - gleaning
उञ्छन - uJchana -
n.
 - gleaning
उञ्छशिल - uJchazila -
n.
 - gleaning
श्लिलोञ्छ - zliloJcha -
m.
 - gleaning ears of corn
शिलोञ्छन - ziloJchana -
n.
 - gleaning ears of corn
शिलवृत्ति - zilavRtti -
adj.
 - subsisting by gleaning
शिलोञ्छिन् - ziloJchin -
adj.
 - subsisting by gleaning
शिलरति - zilarati -
adj.
 - satisfied with gleaning
श्लिलोञ्छवृत्ति - zliloJchavRtti -
f.
 - subsistence by gleaning
उञ्छवर्तिन् - uJchavartin -
adj.
 - one who lives by gleaning
उञ्छवृत्ति - uJchavRtti -
adj.
 - one who lives by gleaning
सकृद्विद्युत्त - sakRdvidyutta -
adj.
 - flashing or gleaning once
ऋत - Rta -
n.
 - figuratively said of gleaning
ऋतामृत - RtAmRta -
n.
 - lawful gleaning and unsolicited alms
कटभङ्ग - kaTabhaGga -
m.
 - plucking or gleaning corn with the hands
Wilson
English
उञ्छ
n.
 (-ञ्छं) Gathering grains.
E.
 उछि to glean, and घञ्
aff.
Apte
English
उञ्छः [uñchḥ], [उञ्छ्-घञ्] Gleaning or gathering grains
तान्युञ्छषष्ठाङ्कितसैकतानि
R.*
 5.8
Ms.*
 1.112. तस्मादुञ्छषड्- भागमारण्यका अपि निवपन्ति Kau.
A.
 1.13. -ञ्छ्म् Gleaning.Comp. -वर्तिन्, -वृत्ति, -शील
a.
 one who lives by gleaning grains, a gleaner.
Apte 1890
English
उंछः [उंछ्-घञ्] Gleaning or gathering grains
तान्युंछषष्ठांकितसैकतानि R. 5. 8
Ms. 10. 112.
छं Gleaning.
Comp.
वृत्ति,
शील a. one who lives by gleaning grains, a gleaner.
Monier Williams Cologne
English
उञ्छ
m.
 gleaning, gathering grains,
Mn.
MBh.
R.
Monier Williams 1872
English
उञ्छ, अम्, n. gleaning, gathering grains.
—उञ्छ-
वृत्ति, इस्, इस्, इ, one who lives by gleaning, a gleaner.
—उञ्छ-शिल, अम्, n. gleaning corn or grains.
—उञ्छ-शील, अस्, आ, अम्, one who lives by glean-
ing &c.
उञ्छ
add — also अस्, m.
Macdonell
English
उञ्छ uñch-a,
m.
n.
 gleaning ears of grain
🞄-na,
n.
 id.
-vṛtti,
a.
 living by gleaning
🞄m. gleaner
-ṣaṣṭha,
n.
 sixth part of the 🞄gleanings.
Benfey
English
उञ्छ उञ्छ् + अ,
m.
 Gleaning grains,
Man. 10, 112.
--
Comp.
शिल-,
m.
 glean-
ing ears and grains, Man. 7, 33.
Apte Hindi
Hindi
उञ्छः
पुं*
 - उञ्छ्+घञ्
बालें इकट्ठी करना या अनाज के दाने बीनना
उञ्छम्
नपुं*
 - उञ्छ्+घञ्
बालें इकट्ठी करना
Shabdartha Kaustubha
Kannada
उञ्छ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಯಜಮಾನನು ಧಾನ್ಯವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ನಂತರ ಕೆಳಗೆ ಉದುರಿದ್ದ ಕಾಳುಗಳನ್ನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು
उञ्छ
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಂಗಡಿಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಾರ ಮಾಡಿದ ನಂತರ ಕೆಳಗೆ ಬಿದ್ದಿರುವ ಧಾನ್ಯವನು ಆರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು
निष्पत्तिः - > उछि (उञ्छे) - "घञ्" (३-३-१८)
प्रयोगाः - > "तान्युञ्छषष्ठाङ्कितसैकतानि"
उल्लेखाः - > रघु० ५-८
विस्तारः - > "उञ्छो धान्यश आदानम्" - वैज० ।
L R Vaidya
English
uYCa {% m. %} Gleaning, तान्युञ्छषष्ठांकितसैकतानि R.v.8, M.x.112.
Indian Epigraphical Glossary
English
uñcha, cf. uñcha-kara-bhar-ādi-vivarjita
tolls (Ep. Ind., Vol.
XXXIII, p. 89)
may be collection of small quantities of crops
(cf. prastha).
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
उञ्छो धान्यकणादानं कणिशाद्यर्जनं शिलम् ॥ ८६५ ॥
-wordlist-
उञ्छ (पुंक्ली), धान्यकणादान (क्ली), शिल (क्ली), कणिशाद्यर्जन (क्ली)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उञ्छं,
क्ली,
 (उछि + घञ् ।) पक्षिचञ्च्वादानवत् शस्य-ग्रहणं । यथा । उपात्तशस्यात् क्षेत्रात् शेषावच-यने । उञ्छेन पक्षिचञ्च्वादानवद्ग्रहणेन शिल्यतेसञ्चीयते उञ्छशिलं उच्छिउञ्छे शिल उञ्छेकृद्धोरित्युक्तेः कृगृज्ञेति इजुङत्वात् कः उञ्छशि-लम् । संघातं विगृहीतं विपर्य्यस्तञ्च नाम । “शक्यान चेदुञ्छशिलेन वृत्तिः । फलेन मूलेन च वारिणाच” इति । समाहारद्वन्द्वे उञ्छं शिलञ्च । उञ्छंभैक्षञ्च यच्चान्यत्तत् परिग्रहणन्तु ऋतम् । इतिनिगमाभिधाने क्लीवम् । पुमानुञ्छऋतशिलं इतिवोपालिते पुंस्युञ्छः । भवभूतिकृतशिलोञ्छे इतिगोवर्द्धनः । केचिदुञ्छशिलयोर्भेदमाहुः । “प्रति-ग्रहात् शिलं श्रेयस्ततोऽप्यञ्छः प्रशस्यते” । इतितत्र शाल्यादेर्निपातितपरित्यक्तमञ्चरीणां आदानंशिलं । शिलं धान्यमञ्जरीसंग्रहः । इति स्वामीच । एकैकशः कपोतवद्धान्यकणोद्ग्रहणमुञ्छः ।तदुक्तं उञ्छो धान्यकणोच्चय इति । शिलं ताल-ष्यादि दन्त्यादि च । धर्म्मात्वात् सत्यमिति ऋतम् ।इति उञ्छशिलशब्दटाकायां भरतः ॥
उञ्छः,
पुं,
 (उछि उञ्छे + घञ् ।) उञ्छशिलम् ।इति जटाधरः ॥
(यथा, रामायणे । २ । २४ । २ ।“मयि जातो दशरथात् कथमुञ्छेन वर्त्तयेत्” ॥
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
उञ्छ
पु०
 उछि--घञ् । “अबाधितस्थानेषु पथि क्षेत्रेषु चच अप्रतिहतावकाशेषु यत्र कुत्रौषधयो विद्यन्ते तत्रा-ङ्गुलीभ्यामेकैकं कणं समुच्चिनोतीति” बौधा० स्मृत्युक्तेकणशआदाने । “शिलोञ्छमप्याददीत विप्रोऽजीवन्यतस्ततः” मनुः । “एवं वृत्तस्य नृपतेरुञ्छेनापि चजीवतः” मनुः । “तान्युञ्छषष्ठाङ्कितसैकतानि” रघुः । “निरा-हारस्तु स मुनिरुञ्छं मार्गयते पुनः” “तथामुमुञ्छ-धर्म्माणं दुर्वासा मुनिसत्तमः” शिलोञ्छवृत्तिधर्म्मात्मा मुद्गलसंयतेन्द्रियः” भा० व० १५९ अ० । “प्रतिग्रहाच्छिलःश्रेयांस्ततोऽप्युञ्छः प्रशस्यते” मनुः । “व्यालग्रहानुञ्छवृत्ती-नन्यांश्च वनचांरिणः” मनुः । अस्य क्लीवताऽपि “उञ्छं भैक्ष्यंयदन्यच्च तत्परिग्रहणम् ऋतम्” निगमोक्तेः “प्रतिग्रहात्शिलं श्रेयस्ततोऽप्युञ्छं प्रशस्यते” स्मृत्यन्तरे चोक्तम् । उञ्छशिलमिति समस्तमपि शब्दान्तरं केचिदिच्छन्ति । उञ्छेनपक्षिचञ्चूवद्ग्रहणेन शिल्यते संचीयते इति तद्व्युत्-पत्तेः “ऋतमुञ्छशिलं ज्ञेयममृतं स्यादयाचितम् । मृतन्तुयाचितं भैक्ष्यं प्रभृतं कर्षणं स्मृतम्” मनुः ।
उञ्छ र० उछि--भावे ल्युट् । आपणक्षेत्रादिपतिस्यक्षेत्रस्वामिगृहीतविक्रीतावशिष्टस्य धान्यादेः कणश आदाने
Stchoupak
French
उञ्छ-
m.
 fait de glaner, glanage
उञ्छन- nt. id.
°धर्मन्- a. qui vit de glanage.
°वर्तिन्- °वृत्ति-
m.
 glaneur.