| YouTube Channel

उच्छ्वास (ucchvAsa)

 
शब्दसागरः
English
उच्छ्वास
m.
 (-सः)
1. Breath, breathing, inspiration.
2. A sigh.
3. Consola-
tion, encouragement.
4. Division of a book.
E.
 उत् up, and श्वस् to
breathe, घञ्
aff.
Capeller Eng
English
उच्छ्वास॑
m.
 =
prec.
n.
 + exhaling, expiring, draught (in
drinking)
sigh, death.
Spoken Sanskrit
English
उच्छ्वास - ucchvAsa -
m.
 - exhalation
रेचक - recaka -
m.
 - exhalation
शुष्म - zuSma -
m.
 - exhalation
उच्छ्वसित - ucchvasita -
n.
 - exhalation
रेचन - recana -
n.
 - exhalation
विनिश्वसित - vinizvasita -
n.
 - exhalation
रेच - reca -
m.
 - emptying of the lungs by exhalation
विरेचक - virecaka -
adj.
 - not accompanied by breath-exhalation
पुरुष - puruSa -
m.
 - spirit or fragrant exhalation of plants
उच्छ्वास - ucchvAsa -
m.
 - encouragement
उच्छ्वास - ucchvAsa -
m.
 - death
उच्छ्वास - ucchvAsa -
m.
 - swelling up
उच्छ्वास - ucchvAsa -
m.
 - exhalation
उच्छ्वास - ucchvAsa -
m.
 - pause in a narration
उच्छ्वास - ucchvAsa -
m.
 - sigh
उच्छ्वास - ucchvAsa -
m.
 - rising
उच्छ्वास - ucchvAsa -
m.
 - breathing out
उच्छ्वास - ucchvAsa -
m.
 - division of a book
उच्छ्वास - ucchvAsa -
m.
 - froth
उच्छ्वास - ucchvAsa -
m.
 - increasing
उच्छ्वास - ucchvAsa -
m.
 - deep inspiration
उच्छ्वास - ucchvAsa -
m.
 - air-hole
उच्छ्वास - ucchvAsa -
m.
 - yeast
उच्छ्वास - ucchvAsa -
m.
 - consolation
उच्छ्वास - ucchvAsa -
m.
 - expiration
उच्छ्वास - ucchvAsa -
m.
 - foam
उच्छ्वास - ucchvAsa -
m.
 - breath
Apte
English
उच्छ्वासः [ucchvāsḥ], 1 Breath, exhalation, breathing out
मुखोच्छ्वासगन्धम्
V.*
 4.22
Ṛs.*
 1.3
Me.*
 14.
Support of life, being alive
तदद्याप्युच्छ्वासो भवति
U.*
 3.3
R.*
 158.
A sigh.
Consolation, encouragement
Amaru.*
 13.
Expiring, dying.
An air-hole.
A division or chapter of a book, as of the Harṣa-charita
cf.
 अध्याय.
Froth, foam
सिन्धोरुच्छ्वासे पतयन्तमुक्षणम्
Rv.*
 9.86.43.
Swelling up, rising, increasing.
Apte 1890
English
उच्छ्वासः 1 Breath, exhalation, breathing out
मुखोच्छ्वासगंधं V. 4. 22
Rs. 1. 3
Me. 102.
2 Support of life, being alive
U. 3. 30
K. 158.
3 A sigh.
4 Consolation, encouragement
Amaru. 11.
5 Expiring, dying.
6 An air-hole.
7 A division or chapter of a book, as of the Harṣa-charita
cf. अध्याय.
Monier Williams Cologne
English
उच्-छ्वास॑
m.
 breathing out
breath, deep inspiration,
KātyŚr.
Suśr.
Śak.
Prab.
&c.
expiration, death,
KātyŚr.
sigh,
MBh.
Megh.
Amar.
froth, yeast, foam,
RV.
 ix, 86, 43
swelling up, rising, increasing
consolation, encouragement,
W.
pause in a narration, division of a book (e.g. of the Daśakumāra-carita)
an air-hole,
L.
Monier Williams 1872
English
उच्-छ्वास, अस्, m. breath, breathing, deep inspira-
tion
sigh
breathing out, expiring, dying
consolation,
encouragement
division of a book, pause in a narra-
tion
an air-hole.
Benfey
English
उच्छ्वास उच्छ्वास, i. e. उद्-श्वस् + अ
m.
1. Breathing, Rām. 1, 65, 7.
2.
Growing a little more conspicuous (of
a colour), Śāk. d. 142.
3. Breath, Vikr.
d. 105.
4. Sighing, Megh. 100.
5. A
division of a book, Daśak. in Chr. 179,
4.
--
Comp.
निस्-,
adj.
 ,
f.
 सा, without
breathing, Rām. 5, 25, 48.
Apte Hindi
Hindi
उच्छ्वासः
पुं*
 - उद्+श्वस्+घञ्
"सांस, सांस अन्दर खींचना, सांस बाहर निकालना"
उच्छ्वासः
पुं*
 - उद्+श्वस्+घञ्
प्राणों का आश्रय
उच्छ्वासः
पुं*
 - उद्+श्वस्+घञ्
आह भरना
उच्छ्वासः
पुं*
 - उद्+श्वस्+घञ्
"आश्वासन, प्रोत्साहन"
उच्छ्वासः
पुं*
 - उद्+श्वस्+घञ्
फूंकनी
उच्छ्वासः
पुं*
 - उद्+श्वस्+घञ्
पुस्तक का खंड या भाग
उच्छ्वासः
पुं*
 - उद्+ श्वस्+ घञ्
झाग
उच्छ्वासः
पुं*
 - उद्+ श्वस्+ घञ्
"बढ़ना, उभार होना"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
उच्छ्वास
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೇಲಿನ ಉಸಿರು /ಪ್ರಾಣವಾಯು
निष्पत्तिः - > उद् + श्वस (प्राणने) - "घञ्" (३-३-१८)
प्रयोगाः - > "उष्णोच्छ्वासं समधिकतरोच्छ्वासिना दूरवर्ती"
उल्लेखाः - > मेघ० २-३९
उच्छ्वास
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಮಾಧಾನ /ಆಶ್ವಾಸನ
उच्छ्वास
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗ್ರಂಥದ ಒಂದು ಭಾಗ
L R Vaidya
English
ucCvAsa {% m. %} 1. breath, प्रियामुखोच्छ्वासविकंपितं मधु Rt.i.3, Megh.ii.39
2. a sigh
3. dying
4. consolation, Am.S.11
5. an air-hole
6. a chapter of a book, (e.g. of Bāṇa’s हर्षचरित).
Bopp
Latin
उच्छ्वास m. (r. श्वस् praef. उत् s. अ) respiratio, halitus.
UR. 68. 10.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
उच्छ्वास 2. auch: Atemzug. °पञ्चक n. Hemādri 1, 221, 8
Zug beim Trinken: एकोच्छ्वासात् mit einem Zuge (austrinken), MBh. 1, 128, 71.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
श्वासस्तु श्वसितं सोऽन्तर्मुख उच्छ्वास आहारः ।
आनो बहिर्मुखस्तु स्यान्निःश्वासः पान एतनः ॥ १३६८ ॥
-wordlist-
श्वास (पुं), श्वसित (क्ली), उच्छ्वास (पुं), आहर (पुं), आन (पुं), निःश्वास (पुं), पान (पुं), एतन (पुं)
नाममाला
Sanskrit
भङ्ग, तरङ्ग, कल्लोल, वीचि, उत्कलिका, आवलि, पाली, वेला, तट, उच्छ्वास, विभ्रम
भङ्गस्तरङ्गः कल्लोलो वीचिरुत्कलिकाऽवलिः ।
पाली वेला तटोच्छ्वासौ विभ्रमोऽयमुदन्वतः ॥ २७ ॥
verse 0.1.1.27
page 0013
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उच्छ्वासः,
पुं,
 (उत् + श्वस् + घञ् ।) अन्तर्मुखश्वासः ।(“प्रियामुखोच्छूआसविकम्पितं मधु” । इति ऋतु-संहारे ग्रीष्मवर्णनायां ३ ।) तत्पर्य्यायः । आहरः २आनः ३ । इति हेमचन्द्रः ॥
आख्यायिकापरि-च्छेदः । आश्वांसः । इति मेदिनो ॥
(यथा, काव्या-दर्शे आख्यायिकालक्षणकथने, --“वक्त्रं चापरवक्त्रञ्च सोच्छूआसत्वञ्च भेदकम्” ॥
)
Grassman
German
ucchvāsá, m., ursprünglich 1〉 das Aufathmen [úd und śvas], dann 2〉 das Aufwallen, Emporsprudeln des Wassers, der Gischt.
-é 2〉 síndhos {798, 43}.
Stchoupak
French
उच्-छ्वास-
m.
 souffle, inspiration, soupir
(boire d'un) trait
chapitre.