| YouTube Channel

उच्छ्वस् (ucchvas)

 
Apte
English
उच्छ्वस् [ucchvas], 2
P.
To breathe, live
आत्मेच्छया न शक्य- मुच्छ्वसितुमपि
K.*
 175
Ve.*
 5.15
Ms.*
 3.72
अनुच्छ्वस्य without breathing, in one breath.
To take heart or courage, cheer up, revive, breathe a sigh of relief
नाद्याप्युच्छ्वसिति
U.*
 3, 7
त्वत्सन्निधावुच्छ्वसितीव चेतः
Ki.*
 3.8 is delighted
Śi.*
 18.58
Ratn.*
 4
दिगन्तः
Ki.*
 9.21.
To open, bloom (as a lotus)
नोच्छ्वसिति तपनकिरणैः (कुमुदम्)
V.*
 3.16
M.*
 2.11
Śi.*
 1.58, 11.15.
To take a deep breath, pant, sigh deeply
निष्पिष्टः कोष्ण- मुच्छ्रवसन्
Bk.*
 6.12, 14.55.
To throb, heave, palpitate.
To be loosened or relaxed.
Caus.
To cause to breathe.
To console, cheer up, delight, give rest
उच्छ्वासयन्त्यः श्लथबन्धनानि
Ṛs.*
 6.8
U.*
 3
Śi.*
 9.34.
To loosen, relax, disjoin
दशमुखभुजोच्छ्वासितप्रस्थसन्धिः
Me.*
 6.
Apte 1890
English
उच्छ्वस् {c2c} P. 1 To breathe, live
आस्मेच्छया न शक्यमुच्छ्वसितुमपि K. 175
Ve. 5. 15
Ms. 3. 72
अनुच्छ्वस्य without breathing, in one breath.
2 To take heart or courage, cheer up, revive, breathe a sigh of relief
नाद्याप्युच्छ्वसिति U. 3, 7
त्वत्सन्निधावुच्छ्वसितीव चेतः Ki. 3. 8 is delighted
Śi. 18. 58
Ratn. 4
दिगंतः Ki. 9. 21.
3 To open, bloom (as a lotus)
नोच्छ्वसिति तपनकिरणैः (कुमुदं) V. 3. 16
M. 2. 11
Śi. 10. 58, 11. 15.
4 To take a deep breath, pant, sigh deeply
Bk. 6. 120, 14. 55.
5 To throb, heave, palpitate.
6 To be loosened or relaxed.
Caus. 1 To cause to breathe.
2 To console, cheer up, delight
Rs. 6. 8
U. 3
Śi. 9. 34.
3 To loosen, relax, disjoin
Me. 58.
Monier Williams Cologne
English
उच्-छ्वस् (उद्-√ श्वस्)
P.
 Ā. -छ्वसिति (p. -छ्वसत्, -छ्वसमान
Pot.
 -छ्वसेत्, -छ्वसीत)
to breathe hard, snort
to take a deep breath, breathe
to breathe again, get breath, recover, rest,
Gobh.
MBh.
BhP.
Suśr.
MārkP.
ŚvetUp.
&c.
to sigh, pant, respire,
Bhaṭṭ.
to rise,
Vikr.
to unfasten one's self,
BhP.
to open, begin to bloom,
Vikr.
Mālav.
to heave:
Caus.
 -छ्वासयति, to cause to breathe again or recover
to gladden,
BhP.
to raise, lift, elevate
to untie (cf. उच्-छ्वासित below).
Monier Williams 1872
English
उच्छ्वस् उच्-छ्वस् (उद्-श्वस्), cl. 2. P. -छ्व-
सिति, -सितुम्, to breathe, take a deep breath, sigh,
pant, respire.
Apte Hindi
Hindi
उच्छ्वस्
अदा* पर* उद्-श्वस् -
"साँस देना, जीना"
उच्छ्वस्
अदा* पर* उद्-श्वस् -
"उत्साह बढाना, जी उठना, हिम्मत बाँधना"
उच्छ्वस्
अदा* पर* उद्-श्वस् -
"खुलना, खिलना (जैसे कमल का)"
उच्छ्वस्
अदा* पर* उद्-श्वस् -
"हांपना, गहरा साँस लेना"
उच्छ्वस्
अदा* पर* उद्-श्वस् -
"ऊँचा साँस लेना, धड़कना"
उच्छ्वस्
अदा* पर* उद्-श्वस् -
उन्मुक्त होना
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 उद्ग्रथ्, शिथिलीकृ, शिथिलय, प्रमुच्, उन्मुच्, निर्भिद्, मोक्षय, विभिद्, विदा, अनुश्रथ्, उच्छ्रथ्, उच्छ्वस्, निश्चृत्, प्रचृत्, विचृत्, विश्रथ्, विश्रम्भय, विस्रंसय, श्रथ्, श्रन्थ्
verb
बन्धनात् वा ग्रन्थेः वा शिथिलीकरणानुकूलः व्यापारः।
"पादत्राणस्य ग्रन्थिं उद्ग्रथ्नातु।"
Stchoupak
French
उच्-छ्वस्-
(श्वस्-) prendre souffle, respirer souffler
recouvrer le
souffle
s'élever : se détacher
s'épanouir
caus. vivifier
lever, dresser
°छ्वसन्त्- partic.
m.
 être vivant
°छ्वसित- qui souffle, qui
palpite
calme, réconforté
dressé
dénoué
enflé
nt. souffle vital,
soupir
fait de détacher
de soulever
par l'effet du
frémissement
°छ्वासित- vivifié
élevé
rompu
essoufflé,
gêné.