| YouTube Channel

उग्रायुध (ugrAyudha)

 
Monier Williams Cologne
English
उग्रा॑युध
mfn.
 having powerful weapons,
AV.
 iii, 19, 7
उग्रा॑युध
m.
N.
 of a prince.
Mahabharata
English
Ugrāyudha^1, a son of Dhṛtarāshṭra. § 130 (Aṃśāvat.): I 67, 2734 (enumeration).--§ 182 (Dhṛtarāshṭraputranāmak.): I, 117, 4546 (do.).--§ 232 (Svayaṃvarap.): I, 186, 6982 (came to the svayaṃvara of Draupadī).--§ 604 (Karṇap.): VIII, 7, †207 (Bhāratarājaputraḥ?).
Ugrāyudha^2, a Pāñcāla prince. § 608 (Karṇap.): VIII, 56, 2735 (fought with Karṇa).
Ugrāyudha^3, a Kuru warrior. § 609 (Śalyap.): IX, 2, 93 (had been slain).
Ugrāyudha^4 = Śiva: VII, 9536
XII, 10676.
पुराणम्
English
उग्रायुध १ / UGRĀYUDHA I. A son of dhṛtarāṣṭra. (M.B. Ādi Parva, Chapter 67, Verse 99). He was present at the wedding of pāñcālī. (M.B. Ādi Parva, Chapter 185).
उग्रायुध २ / UGRĀYUDHA II. A pāñcāla king and partisan of the pāṇḍavas. karṇa wounded him in war. (karṇa Parva, Chapter 56, Verse 44).
उग्रायुध ३ / UGRĀYUDHA III. A powerful person, who fought on the kaurava side. (M.B. śalya Parva, Chapter 2, Verse 37).
उग्रायुध ४ / UGRĀYUDHA IV. An emperor killed by bhīṣma. (M.B. śānti Parva, Chapter 27, Verse 10).
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
उग्रायुध
पु०
 उग्राणि आयुधान्यस्य । १ पौरवे राजभेदे तस्योत्-पत्तिभीष्महननकथादि हरिवं० २० अ० । “अजमीढस्यदायादः” इत्युपक्रम्य तद्वंशपरम्परा उक्त्वा“तस्य वै सन्नतेः पुत्रः कृतो नाम महाबलः” इति कृतोत्पत्तिमुक्त्वा । “कार्त्तिरुग्रायुधः सोऽथ वीरः पौरवनन्दनः । बभूव येन विक्रम्य पृषतस्य पितामहः । नीपो-नाम महातेजाः पञ्चालाधिपतिर्हतः । उग्रायुधस्यदायादः क्षेम्यो नाम महायशाः । क्षेम्यात् सुवीरो नृपतिःसुवीरात्तुनृपञ्जयः । नृपञ्जयाद्बहुरथ इत्येते पौरवाःस्मृताः । सचाप्युग्रायुधस्तात । दुर्बुद्धिरभवत्तदा । प्रवृद्धचक्रो बलवान्नीपान्तकरणो महान् । स दर्पपूर्णोहत्वाजौनीपानन्यांश्च पार्थिवान् । पितर्युपरते मह्यं श्रावयामास किल्विषम् । महामात्यैः परिवृतं शयानं धरणीतले ।उग्रायुधस्य राजेन्द्र! दूतोऽभ्येत्य वचोऽब्रवीत् । अद्य त्वंजननीं भीष्म! गन्धकालीं यशस्विनीम् । स्त्रीरत्नंमम भार्य्यार्थे पयच्छ कुरुनन्दन! । एवं राज्यञ्चते स्फीतं धनानि च न संशयः । प्रदास्याभि यथाकाममहं वै रत्नभाग् भुवि । मम प्रज्रलितं चक्रं निश-म्येदं सुदुर्ज्जयम् । शत्रवो विद्रवन्त्याजौ दर्शनादेव भारत!राष्ट्रस्येच्छसि चेत् स्वस्ति प्राणानां वा कुलस्य वा । शासगेमम तिष्ठस्व न हि ते शान्तिरन्यथा । अधःप्रस्तारशयनेशयानस्तेन नोदितः । दूतोऽन्तर्हितमेतद्वै वाक्यमग्निशिखोपमम् । ततोऽहं तस्य दुर्बुद्धेर्विज्ञाय मतमच्युत! ।आज्ञापयं वै संग्रामे सेनाध्यक्षांश्च सर्वशः । विचित्र-वीर्य्यं बालञ्च मदुपाश्रयमेव च । दृष्ट्वा क्रोधपरीतात्मा यु-द्धायैव मनोदधे । निगृहीतस्तदाऽहं तैः सचिवैर्मन्त्र-कोविदैः । ऋत्विग्भिर्द्देवकल्पैश्च सुहृद्भिश्चार्थदर्शिभिः ।स्निग्धैश्च शास्त्रविद्भिश्च संयुगस्य निवर्त्तने कारणं श्रावित-श्चास्मि युक्तरूपं तदाऽनघ!” । “प्रवृत्तन्तस्य तच्चक्रमधर्मनिरतस्य वै । परदाराभिलाषेण सद्यस्तात निवर्त्तितः ।नत्वहं तस्य जाने तन्निवृत्तं चक्रमुत्तमम् । हतं स्वकर्म्मणातन्तु पूर्व्वं सद्भिश्च निन्दितम् । कृतशौचः शरी चापीरथी निष्क्रम्य वै पुरात् । कृतस्वस्त्ययनो विप्रैः प्रायोधयमहं रिपुम् । ततः संसर्गमागम्य बलेनास्त्रबलेन च ।त्र्यहमुन्मत्तवद्युद्धं देवासुरमिवाऽभवत् । स मयाऽस्त्रप्रतापेननिर्द्दग्धोरणमूर्द्धनि । पपाताभिमुखः शूरस्त्यक्त्वा प्राणा-नरिन्दम! । एतस्मिन्नन्तरे तात! काम्पिल्यात् पृषतोऽभ्य-गात् । हते नीपेश्वरे चैव हते चोग्रायुधे नृपे । अहि-च्छत्रं स्वकं राज्यं पित्र्यं प्राप महाद्युतिः । द्रुप-दस्य पिता राजन्ममैवानुमते तदा” भा० हरिव० २० अ०२ धृतराष्ट्रपुत्रभेदे । तन्नामकीर्त्तने भा० आ० ६७ अ० ।“उग्रायुधोभीमशरः कनकायुर्दृढायुधः” ।