उक्षन् (ukSan)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 उक्षन् m.
  (-क्षा) An ox or bull.
 E.
  उक्ष् to sprinkle,  and कनिन् Unādi aff.
  

Capeller Eng

English

 उक्ष॑न् m.
  bull,  ox.

Yates

English

 उक्षन् (क्षा) 5.
m.
  An ox or bull.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

 
   उक्षन्  ukSan m.
   one of the eight chief medicaments   
   अष्टवर्ग  aSTavarga m.
   class of eight principal medicaments    
   औषधपेषक  auSadhapeSaka m.
   one who grinds or pounds medicaments      
            

Wilson

English

 उक्षन्
m.
  (-क्षा) An ox or bull.
E.
  उक्ष to sprinkle,  and कनिन् Uṇādi aff.
  

Apte

English

उक्षन् [ukṣan],  a.
 

Large.

Sprinkling. m.
  (-क्षा) [उक्ष् कनिन् Uṇ.*
  1.156]

An ox or bull
 Ku.*
  7.7
 cf.
   also विदलितमहाकूलामुक्ष्णां विषाणविघट्टनैः Śi.*
  12.77
 (changed to उक्ष in some comp.
  महोक्षः,  वृद्धोक्षः &c.
 ) P.
 V.*
  4.77.

An epithet of Soma
 the Maruts,  the Sun and the Agni.

One of the eight chief medicaments (ऋषभौषधि).Comp.   -अन्न a.
  one whose food is oxen.  (Ved. )
 उक्षान्नाय वशान्नाय सोमपृष्ठाय वेधसे Rv.*
  8.43.11. -तरः a small bull or ox
 अनुक्षणं नोक्षतरः प्रतीच्छति Śi.*
  12.1
 cf.
   वत्सतर. -वश a.
  dependent on a bull (यदि वशां न विन्देदप्युक्षवश एव स्यात्)
 male calf (?)

Apte 1890

English

 उक्षन् a. 1 Large. 
2 Sprinkling. 
m. (
क्षा) [उक्ष्-कनिन् Uṇ. 1. 156] 1 An ox or bull
 Ku. 7. 70
 (changed to उक्ष in some comp. महोक्षः,  वृद्धोक्षः,  &c.). 
2 An epithet of Soma
 the Maruts
 the sun and Agni. 
3 One of the eight chief medicaments (ऋषभौषधि). 
Comp. 
अन्न a. one whose food is oxen (Ved.). 
तरः a small bull or ox
 Śi. 12. 10
 cf. वत्सतर. 
वश a. dependent on a bull (यदि वशां न विंदेदप्युक्षवश एव स्यात्)
 male calf (?). 

Monier Williams Cologne

English

 उक्ष॑न् आ,  m.
  an ox or bull (as impregnating the flock
 in the Veda especially as drawing the chariot of Uṣas or dawn),  RV.
  
 AV.
  
 TS.
 
 KātyŚr.
  
 MBh.
  
 Kum.
   &c.
  

 N.
  of the Soma (as sprinkling or scattering small drops)

 of the Maruts

 of the sun and Agni,  RV.
  

 one of the eight chief medicaments (ऋषभ),  L.
 

 N.
  of a man

 उक्ष॑न् mfn.
   large,  L.
 

 उक्षन् [cf.   Zebd ukhshan
 Goth.
  auhsa and auhsu
 Armen.
   eṣn. ]

Monier Williams 1872

English

 उक्षन्,  आ,  m. an ox or bull (especially as drawing
the chariot of Uṣas or dawn)
 epithet of the Soma
(as sprinkling or scattering small drops)
 of the
Maruts
 of the sun and Agni
 one of the eight chief
medicaments (ऋषभ)
 N. of a man
 (आ,  आ,  अ), 
large (?)
 [cf. Zend ukhṣan
 Goth. auhsa and
auhsu
 Armen. eṣn.]
—उक्ष-तर,  अस्,  m. a small
bull or ox
 a large bull.
—उक्ष-वश,  अस्,  m.,  Ved.
a bull-calf,  male calf.
—उक्ष-वेहत्,  अत्,  m.,  Ved. an
impotent bull (?).
—उक्षान्न (°क्ष-अन्°),  अस्,  आ, 
अम्,  Ved. one whose food is oxen.

Macdonell

English

 उक्षन् ukṣ-án,  m.
  bull.

Benfey

English

 उक्षन् उक्ष् + अन्,  m.
  An ox or bull, 
Kir. 5,  42.
 2. A ved. epithet of the
Maruts who,  by bringing rain (i. e. by
sprinkling),  impregnate the earth like
bulls,  Chr. 290,  2 = Rigv. i. 64,  2. -- Cf. 
Goth. auhsa,  base auhsan
 A.S. oxa
the ved. fem.  is वशा,  probably = Lat.
vacca.

Apte Hindi

Hindi

उक्षन्
पुं*
  - उक्ष्+कनिन्
बैल या साँड़

Shabdartha Kaustubha

Kannada

उक्षन्
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವೃಷಭ /ಎತ್ತು
निष्पत्तिः - > उक्ष (सेचने) - "कनिः" (उ० १-१५७)
प्रयोगाः - > "परीतमुक्षावजये जयश्रिया नदन्तमुच्चैः क्षतसिन्धुरोधसम्"
उल्लेखाः - > किरा० ४-११
विस्तारः - > ಕೆಲವೆಡೆ ಸಮಾಸಾಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಜಂತವಾಗಿ महोक्षः,  वृद्धोक्षः ಇತ್ಯಾದಿ ರೂಪವಾಗುವುದು.
उक्षन्
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ನೀರನ್ನು ಚೆಲ್ಲುವ /ನೀರನ್ನು ಸಿಂಪಿಸುವ

L R Vaidya

English

 ukzan {% m. %} An ox or bull.

Bopp

Latin

 उक्षन् m. (ut videtur,  a r. वह्,  correpto व in उ,  gr. 455., 
adjectâ sibilante,  s. अन्) bos,  taurus,  in Vêdis etiam
equus. Ros. Sp. p. 8. 5. (Goth. auhsa,  Th. auhsan, 
germ. vet. auhso,  Th. auhson,  auhsun,  notrum Ochs, 
lat. vacca ut videtur per assimil. e vacsa cf. Pott.
I. 234.).

Kridanta Forms

Sanskrit

उक्ष् (उ꣡क्षँ꣡ सेचने - भ्वादिः - सेट्)
ल्युट् =  उक्षणम्
अनीयर् =  उक्षणीयः - उक्षणीया
ण्वुल् =  उक्षकः - उक्षिका
तुमुँन् =  उक्षितुम्
तव्य =  उक्षितव्यः - उक्षितव्या
तृच् =  उक्षिता - उक्षित्री
क्त्वा =  उक्षित्वा
ल्यप् =  प्र उक्ष्य
क्तवतुँ =  उक्षितवान् - उक्षितवती
क्त =  उक्षितः - उक्षिता
शतृँ =  उक्षन् - उक्षन्ती

Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch

German

 उक्षन् m. °eine Art nāyaka,  E 168 (P).

Sanskrit Tibetan

Tibetan

glang khyu mchog
उक्षन्

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
गर्दभस्तु चिरमेही वालेयो रासभः खरः ।
चक्रीवाञ्शङ्कुकर्णोऽथ ऋषभो वृषभो वृषः ॥ १२५६ ॥
वाडवेयः सौरभैयो भद्रः शक्वरशाक्वरौ ।
उक्षानड्वान्ककुद्मान्गौर्बलीवर्दश्च शांकरः ॥ १२५७ ॥
-wordlist-
 
गर्दभ (पुं),  चिरमेहिन् (पुं),  वालेय (पुं),  रासभ (पुं),  खर (पुं),  चक्रीवत् (पुं),  शङ्कुकर्ण (पुं),  ऋषभ (पुं),  वृषभ (पुं),  वृष (पुं),  वाडवेय (पुं),  सौरभेय (पुं),  भद्र (पुं),  शक्वर (पुं),  शाक्वर (पुं),  उक्षन् (पुं),  अनड्वह् (पुं),  ककुद्मत् (पुं),  गो (पुंस्त्री),  बलीवर्द (पुं),  शाङ्कर (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

उक्षन्
उक्षन्,  अनडुह्,  बलीवर्द,  ककुद्मत्,  वृषभ,  वृष,  ऋषभ,  सौरभेय,  गो,  वाडवेय,  शाक्वर
उक्षानड्वान्वलीवर्दः ककुद्मान्वृषभो वृषः ।
ऋषभः सौरभेयो गौर्वाडवेयोऽथ शाक्वरः ॥ २६३ ॥
verse 2.1.1.263
page 0032

वैजयन्तीकोषः

Sanskrit

Word: उक्षा
Root: उक्षन्
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ 
Meaning(s):
⇒ Ox
Shloka(s):
3|4|52|2 ► उक्षा गौर्वृषलोऽनड्वान् वाह्यः स्कन्धवहो वही॥ (भूमिकाण्डः/पशुसङ्ग्रहाध्यायः)
3|4|53|1 ► सौरभेयो बलीवर्दो बाडबेयश्च शाक्वरः। (भूमिकाण्डः/पशुसङ्ग्रहाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|4|52|2 ⇢ उक्षा (उक्षन्) (पुं) ⇒ Ox ⇒ 
➠ 3|4|52|2 ⇢ गौः (गो) (पुं) ⇒ Ox ⇒ 
➠ 3|4|52|2 ⇢ वृषलः (वृषल) (पुं) ⇒ Ox ⇒ 
➠ 3|4|52|2 ⇢ अनड्वान् (अनडुह्) (पुं) ⇒ Ox ⇒ 
➠ 3|4|52|2 ⇢ वाह्यः (वाह्य) (पुं) ⇒ Ox ⇒ 
➠ 3|4|52|2 ⇢ स्कन्धवहः (स्कन्धवह) (पुं) ⇒ Ox ⇒ 
➠ 3|4|52|2 ⇢ वही (वहिन्) (पुं) ⇒ Ox ⇒ 
➠ 3|4|53|1 ⇢ सौरभेयः (सौरभेय) (पुं) ⇒ Ox ⇒ 
➠ 3|4|53|1 ⇢ बलीवर्दः (बलीवर्द) (पुं) ⇒ Ox ⇒ 
➠ 3|4|53|1 ⇢ बाडबेयः (बाडबेय) (पुं) ⇒ Ox ⇒ 
➠ 3|4|53|1 ⇢ शाक्वरः (शाक्वर) (पुं) ⇒ Ox ⇒ 
Related word(s):
    

Vedic Reference

English

 Ukṣan. See Go.

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 उक्षन् पु०
  उक्ष--कनिन् । १ वृषे,  २ ऋषभौषधौ च । “विदलित-महाकूलामुक्ष्णां विषाणविघट्टनैः” माघः । “उक्षेव यूथा-परियन्नरावीत्” ऋ० ९,  ७१,  ९ । “उक्षा मिमाति प्रतियन्ति धेनवः” ऋ० ९,  ६९,  ४ । “शरद्घनाद्दीधितिमानि-वोक्ष्णः” कुमा० “न वराहं न चोक्षाणं न मृगान् विविधां-स्तथा” भा० व० १३१ । “उक्षाणं पक्त्वा सह ओदनेन तस्मात्कपोतात् प्रति ते नयेद्वा” भा० व० १९६ । “नीलंचोक्षाणं मेध्यमप्यालभेत” भा० आश्व० ११ अ० । ३ सेच-नकर्त्तरि । सेचके त्रि०
  । “उक्षा समुद्रो अरुषः सुपर्णः”ऋ० ५,  ४७,  ३,  उक्षा बिभर्त्ति भुवनानि वाजयुः” ऋ०९,  ८३,  ३ । आत्मन उक्षाणं वृषमिच्छति उक्षीयतिवेदे तु न नलोपः । उक्षण्यति । “वयं हि वां हवामहेउक्षण्यन्तो व्यश्ववत्” ऋ०,  ६,  ९ । ततः कर्त्तरि उ उक्षण्युआत्मनोवृषेच्छौ “व्यश्वस्तावसुविदमुक्षण्युरप्राणादृषिः” ऋ०८,  २३,  १८ । जातवृद्धमहद्भ्यः परस्य अच् समा० । जातोक्षःवृद्धोक्षः महोक्षः “महोक्षं वा महजां वा श्रोत्रियाय प्रक-ल्पयेत्” स्मृतिः “विलोक्य वृद्धोक्षमधिष्ठितं त्वया” कुमा० ।उक्ष्णोऽपत्यम् अण् टिलोपः । औक्ष्ण तदपत्ये तस्येदमि-त्यणि अनपत्ये तु नलोपः न टिलोपः । औक्ष सि० कौ०उक्ष्णां समूहः वुञ् । औक्षक वृषसंघे न०
  । कुरुपूर्व्ववंश्ये४ राजभेदे च । तस्य गोत्रापत्ये ण्य न वृद्धिः । उक्षण्य-तद्गोत्रापत्ये पुंस्त्री० । तदन्तत्वात् फक् उक्षण्यायनः“ऋज्रपुक्षण्यायने रजतं हरयाणे” ऋ० ८,  ५,  २,  २२ ।“उक्षनामा कश्चित् कुरोः पूर्व्वजः तस्य गोत्रपत्ये उक्षन्शब्दात् ण्यः तदन्तत्वात् फक् । संज्ञापूर्व्वकविधिरनित्यइति न वृद्धिः अयञ्च छान्दसः लोकेऽस्य न प्रयोगः” भा० ।

Capeller

German

 उक्ष॑न् m.
  Stier.

Grassman

German

 ukṣán,  m.,  1〉 der Stier,  Bulle,  als der beträufelnde [1. ukṣ],  seinen Samen ergiessende
 2〉 bildlich von den Göttern {105, 10}
 {241, 7}
 namentlich von der Sonne {401, 3},  dem Agni {146, 2}
 {241, 6}
 {857, 8}
 {948, 4},  Soma {781, 4}
 {783, 9}
 {795, 3}
 {801, 3}
 {797, 10}
 {798, 43}
 {807, 4},  den Marutʼs {64, 2}
 {168, 2}
 {406, 3}
 dem Sturme (?) {352, 1}
 {627, 26}
 3〉 die Stiere als Gespanne der Morgenröthe {505, 5}
 {595, 1}
 des Vayu {135, 9}. Vgl. die Adj. ṛṣvá,  paruṣá,  puruvā́ra,  mahát,  rúśat,  śvetá,  syandrá.
-ā́ 2〉 {146, 2}
 {241, 6}
 {352, 1}
 {401, 3}
 {781, 4}
 {783, 9}
 {795, 3}
 {801, 3}
 {857, 8}.
-ā́ṇam 1〉 pṛ́śnim {164, 43}.
-áṇam 2〉 {797, 10}
 {798, 43}
 {807, 4} giriṣṭhā́m (aṃśúm)
 {948, 4}.
-ṇás [G.] 2〉 rándhram {627, 26}.
-áṇas [N. p.] 1〉 {381, 5}
 {457, 47}
 {621, 33}
 {917, 14}
 {1024, 2}. — 2〉 {168, 2}
 {406, 3}
 {64, 2}
 {105, 10}
 {241, 7}. — 3〉 {135, 9}.
-áṇas [A.] 1〉 {912, 13}.
-ṇás [A.] 1〉 {854, 11}
 {912, 14}.
-ábhis 1〉 {139, 10}
 {198, 5}. — 3〉 {505, 5}
 {595, 1}.

Burnouf

French

 उक्षन् उक्षन् m.
  (वह्) taureau,  bœuf. 
		 Vd. cheval.
		 Cf. 
अनडुह्। -- got. auhsan germ.  ochs
 angl. ox
 lat. vacca.
उक्षतर m.
  (comp. de उक्षन्) taureau ou bœuf de grande taille.

Stchoupak

French

 उक्षन्-
 m.
  taureau 
 उक्षाण- id. 
 उक्षतर- petit taureau.
उक्ष-सेन- m.
  n.
  d'un roi.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.