| YouTube Channel

उक्त (ukta)

 
शब्दसागरः
English
उक्त
n.
(-क्तं) A sentence.
nf. (-क्तं-क्ता) A stanza of four lines with one
syllabic instant, one long or two short syllables in each.
mfn.
(-क्तः-क्ता-क्तं) Spoken, said.
E.
वच् to speak, affix क्त and changed
to उ.
Capeller Eng
English
उक्त॑
a.
spoken, said, mentioned, stated, taught (n.
impers.
w.
instr.
of
pers.
)
declared as, meant by (instr. )
spoken to,
addressed, told something (acc. ) by (instr. ), summoned, called by (—°).
n.
word, term.
Yates
English
उक्त (क्तः-क्ता-क्तं)
a. Spoken.
Spoken Sanskrit
English
उक्त - ukta - ppp. - said
त्वम् अवदः - tvamavadaH -
sent.
- yousaid
वक्तव्य - vaktavya -
adj.
- fittobesaid
सर्वैः कथ्यते - sarvaiHkathyate -
sent.
- itissaidbyall
तथा कः उक्तवान् इति वयं जानीमः - tathAkaHuktavAnitivayaMjAnImaH -
sent.
- Weknowwhosaidthat.
परिहासाय उक्तवान् भोः - parihAsAyauktavAnbhoH -
sent.
- Isaiditinfun, Youknow.
मास्तु इत्युक्तेऽपि सः शृणोति - mAstuityukte'pisaHnazRNoti -
sent.
- Isaidno, buthedoesn'tlistentome.
भवन्तः किल मास्तु इति उक्तवन्तः - bhavantaHkilamAstuitiuktavantaH -
sent.
- Itisyouwhosaidyoudidnotwantit.
भवदुक्तं सर्वं ज्ञातवान् भोः - bhavaduktaMsarvaMjJAtavAnbhoH -
sent.
- Iunderstood/knewwhatyousaid[already].
सः स्वपत्न्याः वचनं सर्वदा आङ्गीकृतवान् - saHsvapatnyAHvacanaMsarvadAAGgIkRtavAn -
sent.
- Healwaysagreedwithwhateverhiswifesaid.
उत्तरं लेखिष्यामि इति उक्तवान् परन्तु अद्य पर्यन्तं किमपि नास्ति - uttaraMlekhiSyAmiitiuktavAnparantuadyaparyantaMkimapinAsti -
sent.
- Hesaidthathewouldwriteareplybutuntiltodaythereisnothing
क्षम्यताम्, काचित् व्यस्ता आसम् अतः भवता प्रेषितं पत्रं दृष्टुं विलम्बः अभवत् इति इन्दिरा उक्तवती - kSamyatAm, kAcitvyastAAsamataHbhavatApreSitaMpatraMdRSTuMvilambaHabhavatitiindirAuktavatI -
sent.
- 'Sorry, Iwaslittlebusysotherewasdelayinlookingintotheletteryouhadsent'saidIndira
कीर्तित - kIrtita -
adj.
- said
उदित { } - udita { 1 } -
adj.
- said
शंसित - zaMsita -
adj.
- said
अभ्युदीरित - abhyudIrita -
adj.
- said
आख्यात - AkhyAta -
adj.
- said
ईरित - Irita -
adj.
- said
उदाहृत - udAhRta -
adj.
- said
उदीरित - udIrita -
adj.
- said
उक्त - ukta - ppp. - spoken
वयम् अवदाम - vayamavadAma -
sent.
- wespoke
आर - Ara -
n.
- spoke
वत - vata -
adj.
- spoken
उदित { } - udita { 1 } -
adj.
- spoken
अभिव्याहृत - abhivyAhRta -
adj.
- spoken
आभाषित - AbhASita -
adj.
- spoken
आहृत - AhRta -
adj.
- spoken
गदित - gadita -
adj.
- spoken
चष्ट - caSTa -
adj.
- spoken
जल्पित - jalpita -
adj.
- spoken
तन्त्रित - tantrita -
adj.
- spoken
निगदित - nigadita -
adj.
- spoken
पर्युदित - paryudita -
adj.
- spoken
प्रगदित - pragadita -
adj.
- spoken
भणित - bhaNita -
adj.
- spoken
प्रभाषित - prabhASita -
adj.
- spoken
प्रजल्पित - prajalpita -
adj.
- spoken
प्रलपित - pralapita -
adj.
- spoken
प्रव्याहृत - pravyAhRta -
adj.
- spoken
उक्त - ukta - ppp. - said
त्वम् अवदः - tvamavadaH -
sent.
- yousaid
वक्तव्य - vaktavya -
adj.
- fittobesaid
सर्वैः कथ्यते - sarvaiHkathyate -
sent.
- itissaidbyall
तथा कः उक्तवान् इति वयं जानीमः - tathAkaHuktavAnitivayaMjAnImaH -
sent.
- Weknowwhosaidthat.
परिहासाय उक्तवान् भोः - parihAsAyauktavAnbhoH -
sent.
- Isaiditinfun, Youknow.
मास्तु इत्युक्तेऽपि सः शृणोति - mAstuityukte'pisaHnazRNoti -
sent.
- Isaidno, buthedoesn'tlistentome.
भवन्तः किल मास्तु इति उक्तवन्तः - bhavantaHkilamAstuitiuktavantaH -
sent.
- Itisyouwhosaidyoudidnotwantit.
भवदुक्तं सर्वं ज्ञातवान् भोः - bhavaduktaMsarvaMjJAtavAnbhoH -
sent.
- Iunderstood/knewwhatyousaid[already].
सः स्वपत्न्याः वचनं सर्वदा आङ्गीकृतवान् - saHsvapatnyAHvacanaMsarvadAAGgIkRtavAn -
sent.
- Healwaysagreedwithwhateverhiswifesaid.
उत्तरं लेखिष्यामि इति उक्तवान् परन्तु अद्य पर्यन्तं किमपि नास्ति - uttaraMlekhiSyAmiitiuktavAnparantuadyaparyantaMkimapinAsti -
sent.
- Hesaidthathewouldwriteareplybutuntiltodaythereisnothing
क्षम्यताम्, काचित् व्यस्ता आसम् अतः भवता प्रेषितं पत्रं दृष्टुं विलम्बः अभवत् इति इन्दिरा उक्तवती - kSamyatAm, kAcitvyastAAsamataHbhavatApreSitaMpatraMdRSTuMvilambaHabhavatitiindirAuktavatI -
sent.
- 'Sorry, Iwaslittlebusysotherewasdelayinlookingintotheletteryouhadsent'saidIndira
कीर्तित - kIrtita -
adj.
- said
उदित { } - udita { 1 } -
adj.
- said
शंसित - zaMsita -
adj.
- said
अभ्युदीरित - abhyudIrita -
adj.
- said
आख्यात - AkhyAta -
adj.
- said
ईरित - Irita -
adj.
- said
उदाहृत - udAhRta -
adj.
- said
उदीरित - udIrita -
adj.
- said
उक्त - ukta - ppp. - spoken
उक्त - ukta - ppp. - said
उक्त - ukta -
adj.
- uttered
उक्त - ukta -
n.
- sentence
उक्त - ukta -
n.
- word
उक्त - ukta -
n.
f.
- stanza of four lines
सम्यग् उक्त - samyag ukta -
n.
- well said
उक्त - ukta - ppp. - spoken
वत - vata -
adj.
- spoken
उदित { } - udita { 1 } -
adj.
- spoken
अभिव्याहृत - abhivyAhRta -
adj.
- spoken
आभाषित - AbhASita -
adj.
- spoken
आहृत - AhRta -
adj.
- spoken
गदित - gadita -
adj.
- spoken
चष्ट - caSTa -
adj.
- spoken
जल्पित - jalpita -
adj.
- spoken
तन्त्रित - tantrita -
adj.
- spoken
निगदित - nigadita -
adj.
- spoken
पर्युदित - paryudita -
adj.
- spoken
प्रगदित - pragadita -
adj.
- spoken
भणित - bhaNita -
adj.
- spoken
प्रभाषित - prabhASita -
adj.
- spoken
प्रजल्पित - prajalpita -
adj.
- spoken
प्रलपित - pralapita -
adj.
- spoken
प्रव्याहृत - pravyAhRta -
adj.
- spoken
प्रोक्त - prokta -
adj.
- spoken
लपित - lapita -
adj.
- spoken
Wilson
English
उक्त
n.
(-क्तं) A sentence.
nf. (-क्तं-क्ता) A stanza of four lines
with one syllabic instant, one long or two short syllables in each.
mfn.
(-क्तः-क्ता-क्तं) Spoken, said.
E.
वच to speak, affix क्त and changed to उ.
Apte
English
उक्त [ukta] उक्ति [ukti], उक्ति See under वच्.
उक्त [ukta], p. p.
Said, spoken.
Uttered, spoken (opp. to अनुमित or संभावित).
Told, addressed
असावनुक्तो $पि सहाय एव
Ku.*
3.21.
Indicated
असता छाययोक्ताय सदाभासाय ते नमः
Bhāg.*
8.3.14. -क्तम् A speech, words collectively
a sentence. -क्तम्, -क्ता A stanza of four lines with one syllabic instant, (there being one long or two short syllables in each).
Comp.
-अनुक्त
a.
spoken and not spoken. -उपसंहारः a brief description, resume, peroration, recapitulation. -निर्वाहः defending an assertion. -पुंस्कः a word (feminine or neuter) of which also a masculine exists, and the meaning of which differs from that of the masculine only by the notion of gender.-प्रत्युक्तम् speech and reply, discourse. -वर्जम्
ind.
except the case mentioned. -वाक्यम् a dictum, decree.
Apte 1890
English
उक्त, उक्ति see under वच्.
उक्त p. p. 1 Said, spoken.
2 Uttered, spoken (opp. to अनुमित or संभावित).
3 Told, addressed
असावनुक्तोऽपि सहाय एव Ku. 3. 21.
क्तं A speech, words collectively
a sentence.
क्तं
क्ता A stanza of four lines with one syllabic instant, (there being one long or two short syllables in each).
Comp.
अनुक्त a. spoken and not spoken.
उपसंहारः a brief description, rèsumé, peroration, recapitulation.
निर्वाहः defending an assertion.
पुंस्कः a word (feminine or neuter) of which also a masculine exists, and the meaning of which differs from that of the masculine only by the notion of gender.
प्रत्युक्तं speech and reply, discourse.
वाक्यं a dictum, decree.
Monier Williams Cologne
English
उक्त॑
mfn.
(p.
p.
of वच्, q.v., उक्त॑,
RV.
), uttered, said, spoken
उक्त॑
m.
N.
of a divine being (v.l. for उक्थ, q.v.),
Hariv.
उक्त॑
n.
word, sentence,
Śiś.
&c.
उक्त॑ nf. (अम्, आ) a stanza of four lines (with one syllabic instant or one long or two short syllables in each)
उक्त॑ [cf. Zd. ukhta.]
Monier Williams 1872
English
उक्त उक्त, अस्, आ, अम् (past pass. part.
of rt. वच्), uttered, said, spoken
(अम्), n. word,
sentence
(अम्, आ), n. f. a stanza of four lines with
one syllabic instant, one long or two short syllables
in each
[cf. Zend ukhta.]
—उक्त-त्व, अम्, n. the
being spoken or uttered.
—उक्त-निर्वाह, अस्, m.
maintaining an assertion.
—उक्त-पुंस्क, a (femi-
nine or neuter) word, of which also a masculine is
mentioned or exists, and whose meaning only differs
from that of the masculine by the notion of gender
(e. g. the word गङ्गा is not उक्त-पुंस्क, whereas
the word शोभना is so
cf. भाषित-पुंस्क).
—उक्त-प्रत्युक्त, अम्, n. speech and reply, dis-
course, conversation.
—उक्त-वत्, आन्, अती, अत्, one
who has spoken.
—उक्त-वर्जम्, ind. except the
cases mentioned.
—उक्त-वाक्य, अस्, आ, अम्, one who
has given an opinion
(अम्), n. a dictum, a decree.
—उक्तानुक्त (°त-अन्°), अस्, आ, अम्, spoken and not
spoken.
—उक्तोपसंहार (°त-उप्°), अस्, m. any
brief or compendious phrase or description.
Macdonell
English
उक्त uk-tá, pp. (√ vac) spoken, uttered
addressed
🞄[Page47a-2] 🞄n. word, expression: -tva,
n.
statement
🞄-pūrva,
a.
said before
-pratyuktá,
n.
🞄address and reply, conversation
-mātra,
a.
🞄merely uttered: lc. no sooner said than
🞄-rūpa,
a.
of the form or kind mentioned
🞄-vat, pp. act. vac
-vākya,
a.
hvg. spoken.
Apte Hindi
Hindi
उक्त
भू* क* कृ* - वच्+क्त
"कहा हुआ, बोला हुआ"
उक्त
भू* क* कृ* - वच्+क्त
"कथित, बताया हुआ"
उक्त
भू* क* कृ* - वच्+क्त
"बोला हुआ, संबोधित"
उक्त
भू* क* कृ* - वच्+क्त
"वर्णन किया गया, बयान किया हुआ"
उक्तम्
नपुं*
- -
"भाषण, शब्दसमुच्चय, वाक्य"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
उक्त
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಉಕ್ತಿ /ಮಾತು
निष्पत्तिः - > वच (परिभाषणे) - भावे "क्तः"(३-३-११४)
प्रयोगाः - > "बालादपि ग्रहीतव्यं युक्तमुक्तं ननीषिभिः"
उल्लेखाः - > हितो०
उक्त
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ
निष्पत्तिः - > वच - "क्तः" (३-२-१०२)
प्रयोगाः - > "सम्प्रत्यसाम्प्रतं वक्तुमुक्ते मुसलपाणिना"
उल्लेखाः - > माघ० २-७०
उक्त
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ತಿಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟ /ಹೇಳಲ್ಪಟ್ಟ
प्रयोगाः - > "असावनुक्तोऽपि सहाय एव"
उल्लेखाः - > कुमा० ३-२१
L R Vaidya
English
ukta {% (I) a. (f. क्ता) %} 1. Addressed (as a person, e.g. अनुक्तेनापि वक्तव्यं सुहृदा हितमिच्छता
2. said, spoken
3. said (as op. to inferred), e.g. उक्तानि प्रतिषिद्धानि पुनः संभावितानि च.
ukta {% (II) n. %} A word, a sentence, a speech.
Bopp
Latin
उक्त, उक्तवत् v. वच्.
Lanman
English
uktá, see √vac.
Kridanta Forms
Sanskrit
ब्रू (ब्रू꣡ञ् व्यक्तायां वाचि - अदादिः - सेट्)
ल्युट् = वचनम्
अनीयर् = वचनीयः - वचनीया
ण्वुल् = वाचकः - वाचिका
तुमुँन् = वक्तुम्
तव्य = वक्तव्यः - वक्तव्या
तृच् = वक्ता - वक्त्री
क्त्वा = उक्त्वा
ल्यप् = प्रोच्य
क्तवतुँ = उक्तवान् - उक्तवती
क्त = उक्तः - उक्ता
शतृँ = ब्रुवन् - ब्रुवती
शानच् = ब्रुवाणः - ब्रुवाणा
वच् (व॒चँ꣡ परिभाषणे - अदादिः - अनिट्)
ल्युट् = वचनम्
अनीयर् = वचनीयः - वचनीया
ण्वुल् = वाचकः - वाचिका
तुमुँन् = वक्तुम्
तव्य = वक्तव्यः - वक्तव्या
तृच् = वक्ता - वक्त्री
क्त्वा = उक्त्वा
ल्यप् = प्रोच्य
क्तवतुँ = उक्तवान् - उक्तवती
क्त = उक्तः - उक्ता
शतृँ = वचन् - वचती
Abhyankara Grammar
English
उक्त prescribed, taught, lit, said (al- ready). उक्तं वा is a familiar expres- sion in the Mahābhāṣya and the Vārttikas referring usually to something already expressed.Some- times this expression in the Ma- hābhāṣya, referring to something which is not already expressed, but which could be found sub- sequently expressed, leads to the conclusion that the Mahābhā- ṣyakāra had something like a 'Laghubhāṣya' before him at the time of teaching the Mahābhāṣya. See Kielhorn's Kātyāyana and Patañjali, also Mahābhāṣya D.E. S.Ed. Vol. VII, pages 71, 72.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
उक्त꣡ als Adj. und n. so betont.
Sanskrit Tibetan
Tibetan
dka' stsal
१) उक्त २) जगाद
dka' stsal pa
१) अगदत् २) अवदत् ३) अवोचत् ४) आमन्त्रयते ५) आमन्त्रयते स्म ६) आह ७) उक्त ८) भाषन्ते ९) वचन
skad smos pa
उक्त
rjod pa zin pa
उक्त
brjod pa
१) अनुव्याहरत् २) अभिधान ३) अभिधायिन् ४) अभिधीयते ५) आभिलाप ६) अभिलाप्य ७) अभिहित ८) आख्यान ९) आचक्षते १०) आम्नात ११) आम्नायते १२) आरोचन १३) आह १४) इरित १५) उक्त १६) उच्चारण १७) उच्चारयितव्य १८) उच्यते १९) उच्यमान २०) उदाहार २१) उदीरयति २२) उद्दिष्ट २३) उद्भावक २४) उद्भावन २५) उद्भावना २६) उद्भावित २७) उपदिश्यमान २८) कथयत् २९) कथ्यते ३०) कीर्ति ३१) ख्याप्यते ३२) जल्प ३३) जल्पते ३४) निश्चारयति ३५) पठन्ति ३६) पर्याय ३७) पाठ ३८) प्रकाशित ३९) प्रभावना ४०) प्रयुक्त ४१) प्रलाप ४२) प्रव्याहार ४३) प्रशंसा ४४) भणामि ४५) भाषते ४६) भाषिन् ४७) मत ४८) मन्त्रणा ४९) युक्त ५०) लपति ५१) वक्तव्य ५२) वक्ति ५३) वक्तुम् ५४) वचन ५५) वर्ण ५६) वर्णित ५७) वाचक ५८) वाचना ५९) वाचिन् ६०) वाद ६१) व्यपदेश ६२) व्याहरमाण ६३) व्याहार ६४) सूचयसि ६५)
brjod pa yin
१) अभिदधति २) उक्त ३) उक्तवत् ४) उच्चारयति ५) उच्चार्यते ६) उच्यते ७) कथित ८) निरुच्यते
brjod par 'gyur
उक्त
अमरकोशः
Sanskrit
Word: उक्तम्
Root: उक्त
Gender: नपुं
Number: all
Meaning(s):
uttered
Shloka(s):
3|1|107|2 उक्तं भाषितमुदितं जल्पितमाख्यातमभिहितं लपितम्॥ (विशेष्यनिघ्नवर्गः)
Synonym(s):
3|1|107|2 उक्तः (उक्त) (पुं)
3|1|107|2 (उक्त) (स्त्री)
3|1|107|2 उक्तम् (उक्त) (नपुं)
3|1|107|2 भाषितः (भाषित) (पुं)
3|1|107|2 (भाषित) (स्त्री)
3|1|107|2 भाषितम् (भाषित) (नपुं)
3|1|107|2 उदितः (उदित) (पुं) tall, high, said, born, lofty, grown, risen, right, proud, spoken, taught, visible, produced, declared, ascended, incurred, apparent, boasting, augmented, conceited, addressed, indicated, increased, signified, spoken to, proclaimed, being above, handed down, experienced, communicated, authoritative, elevated risen, proclaimed by law
3|1|107|2 (उदित) (स्त्री) tall, high, said, born, lofty, grown, risen, right, proud, spoken, taught, visible, produced, declared, ascended, incurred, apparent, boasting, augmented, conceited, addressed, indicated, increased, signified, spoken to, proclaimed, being above, handed down, experienced, communicated, authoritative, elevated risen, proclaimed by law
3|1|107|2 उदितम् (उदित) (नपुं) tall, high, said, born, lofty, grown, risen, right, proud, spoken, taught, visible, produced, declared, ascended, incurred, apparent, boasting, augmented, conceited, addressed, indicated, increased, signified, spoken to, proclaimed, being above, handed down, experienced, communicated, authoritative, elevated risen, proclaimed by law
3|1|107|2 जल्पितः (जल्पित) (पुं)
3|1|107|2 (जल्पित) (स्त्री)
3|1|107|2 जल्पितम् (जल्पित) (नपुं)
3|1|107|2 आख्यातः (आख्यात) (पुं)
3|1|107|2 (आख्यात) (स्त्री)
3|1|107|2 आख्यातम् (आख्यात) (नपुं)
3|1|107|2 अभिहितः (अभिहित) (पुं) named, called, held forth, harnessed [as a horse]
3|1|107|2 (अभिहित) (स्त्री) named, called, held forth, harnessed [as a horse]
3|1|107|2 अभिहितम् (अभिहित) (नपुं) named, called, held forth, harnessed [as a horse]
3|1|107|2 लपितः (लपित) (पुं)
3|1|107|2 (लपित) (स्त्री)
3|1|107|2 लपितम् (लपित) (नपुं)
Related word(s):
जातिः द्रव्यम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
उक्तं,
क्ली,
(वच् + क्त ।) एकाक्षरछन्दः इतिमेदिनी
वाक्यम्
उक्तः, त्रि, (उच्यते यः वच् + कर्म्मणि क्त ।) कथितः ।तत्पर्य्यायः भाषितः उदितः जल्पितः ४आख्यातः अभिहितः लपितः इत्यमरः
गदितः निगदितः ईरितः १० उदीरितः ११भणितः १२ लडितः १३ रपितः १४ रठितः १५भटितः १६ रटितः १७ व्याहृतः १८
(यथा, मार्कण्डेयपुराणे देवीमाहात्म्ये ९६ ।“इत्युक्तः सोभ्यधावत्तामसुरो धूम्रलोचनः”
तथा, तत्रैव ८५ ६६ ।“इत्युक्ता सा तदा देवी गम्भीरान्तःस्मिता जगौ”
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
उक्त
त्रि०
वच--दुहा० गीण कर्मणि क्त यस्य ज्ञानाय कथ्यते१ तादृशे जने “अनुक्तेनापि वक्तव्यं सुहृदा हितमि-च्छता” नीतिः “तथेत्युक्ता सा देवी” पुरा० गौणक-र्मासमभिव्याहारे तु मुख्ये कर्मणि क्त कथितेवाक्यादौ शक्त्याबोधिते “उक्तानि प्रतिषिद्धानिपुनः स-म्भावितानि च” स्मृतिः “उक्तार्थानामप्रयोगः व्या० प० ।भावे क्त कथने
न०
“सम्प्रत्यसाम्प्रतं वक्तुमुक्ते मुसल-पाणिना” माघः एकाक्षरपादके छन्दोभेदे स्त्री मेदि०“उक्तात्युक्ता तथा मध्येति” वृत्त० र० केचिदत्र “उक्था-त्युक्थेति पठित्वा उक्थाशब्दस्तदर्थे इत्याहुः उकश्चप्रायेण अभिधाशक्त्या बोधितार्थ एव “प्रधानविषयाशक्तिः प्रत्ययेनाभिधीयते यथा गुणे तथा तद्वदनुक्ताऽपिप्रतीयते” भर्त्तृ० शक्तिः कारकशक्तिरित्यर्थः
Capeller
German
उक्त॑ (s. वच्) ausgeredet, ausgesprochen, n,
Wort, Ausdruck.
Burnouf
French
उक्त उक्त pp. de वच्। -- S.
n.
hymne ou parole des
ṛṣis.
Stchoupak
French
उक्त-
(वच्-) a. v. dit, parlé
interpellé
nt. mot, phrase.
°पूर्व- a. v. dit auparavant.
°वाक्य- a. qui a émis une opinion.