| YouTube Channel

ईषिषुः (ISiSuH)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“इ गतौ”@} 2 ‘अयत्येतीयते गत्यां अधीतेऽध्येति चेङिकोः।’ 3 इति देवः।
‘इट किट कटी गतौ’ इति धातुपाठे निर्दिश्यते।
‘कटी’ इत्यत्र ‘कटि + इ-’ इति ह्रस्वेकारात्मकं धात्वन्तरं प्रश्लिष्टमिति कचित्।
तस्य च अयति-इयाय-एता-इत्यादीनि रूपाणि।
अत एव ‘उदयति विततोर्ध्वरश्मि- रज्जौ अहिमरुचौ हिमधाम्नि याति चास्तम्’ 4, ‘उदयति दिननाथो याति शीतांशुरस्तम्’ इत्यादिप्रयोगाणामुपपत्तिः।
आयकः-यिका, आयकः-यिका, 5 ईषिषकः-षिका
6 एता-त्री, आययिता-त्री, ईषिषिता-त्री
7 उदयन् अयन् न्ती, आययन्-न्ती, ईषिषन्-न्ती
एष्यन्-न्ती-ती, आययिष्यन्-न्ती-ती, ईषिषिष्यन्-न्ती-ती
-- आययमानः, आययिष्यमाणः
-- 8 इत्-इतौ-इतः
-- -- इतं-तः-तवान्, आयितः, ईषिषितः, तवान्
अयः, आयः, ईषिषुः, आयिययिषुः
एतव्यम्, आययितव्यम्, ईषिषितव्यम्
अयनीयम्, आयनीयम्, ईषिषणीयम्
एयम्, उपेयम्, आय्यम्, 9 ईषिष्यम्
10 ईषदयः-दुरयः-स्वयः
-- 11 ईयमानः, आय्यमानः, ईषिष्ययाणः
12 अयः, 13 आयः, आयः, ईषिषः
एतुम्, आययितुम्, ईषिषितुम्
इतिः, आयना, ईषिषा, आयिययिषा
अयनम्, आयनम्, ईषिषणम्
इत्वा, आययित्वा, ईषिषित्वा
समित्य, 14 उपेत्य, समाय्य, समीषिष्य
आयम् २, इत्वा २, आयम् २, आययित्वा २, ईषिषम् २
ईषिषित्वा २
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (६१-आ)
02
=>
 (१-भ्वादिः-३२०-सक-अनिट्-पर-)
03
=>
 (श्लो १४)
04
=>
 (शिशुपालवधे ४-२०)
05
=>
 [[१। ‘इको झल्’ (१-२-९) इति सनः कित्त्वाद् गुणाभावः। ‘अज्झनगमां--’ (६-४-१६) इति दीर्घः। ‘सन्यतः’ (७-४-७९) इत्यभ्यासस्येत्त्वम्। ‘श्र्युकः क्किती’ (७-२-११) ति इण्णिषेधः।]]
06
=>
 [[२। ‘सार्वंधातुकार्धधातुकयो--’ (७-३-८४) रिति गुणः।]]
07
=>
 [[आ। ‘प्रकण्डिताशोदयदंशुमण्डितैरकुण्डरत्नैर्मुडितार्कदीधितीन्।’ धा। का। १-४२]]
08
=>
 [[३। ‘ह्रस्वस्य पिति कृति तुक्’ (६-१-७१) इति तुक्।]]
09
=>
 [[४। ‘एङि पररूपम्’ (६-१-९४) इति पररूपम्।]]
10
=>
 [पृष्ठम्००६२+ २७]
11
=>
 [[१। ‘अकृत्सार्वधातुकयो--’ (७-४-२५) रिति दीर्घः।]]
12
=>
 [[२। ‘एरच्’ (३-३-५६) इति भावेऽच्।]]
13
=>
 [[३। ‘अकर्तरि च कारके--’ (३-३-१९) इति घञ्।]]
14
=>
 [[४। ‘षत्वतुकोरसिद्धः’ (६-१-८६) इत्येकादेशशास्त्रस्यासिद्धत्वात् तुक्।]]