| YouTube Channel

ईषच्चपः-दुश्चपः-सुचपः (ISaccapaH-duzcapaH-sucapaH)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“चप सान्त्वने”@} 2 चापकः-पिका, चापकः-पिका, चिचपिषकः-षिका, चाचपकः-पिका
चपिता-त्री, चापयिता-त्री, चिचपिषिता-त्री, चाचपिता-त्री
चपन्-न्ती, चापयन्-न्ती, चिचपिषन्-न्ती
-- चपिष्यन्-न्ती-ती, चापयिष्यन्-न्ती-ती, चिचपिषिष्यन्-न्ती-ती
-- -- चापयमानः, चापयिष्यमाणः, -- चाचप्यमानः, चाचपिष्यमाणः
सुचप्-सुचपौ-सुचपः
-- -- -- 3 चपितम्-तः, चापितः, चिचपिषितः, चाचपितः-तवान्
4 चपः, चापः, चिचपिषुः, चाचपः
चपितव्यम्, चापयितव्यम्, चिचपिषितव्यम्, चाचपितव्यम्
चपनीयम्, चापनीयम्, चिचपिषणीयम्, चाचपनीयम्
5 चप्यम्, चाप्यम्, चिचपिष्यम्, चाचप्यम्
ईषच्चपः-दुश्चपः-सुचपः
-- -- चप्यमानः, चाप्यमानः, चिचपिष्यमाणः, चाचप्यमानः
चापः, चापः, चिचपिषः, चाचपः
चपितुम्, चापयितुम्, चिचपिषितुम्, चाचपितुम्
चप्तिः, चापना, चिचपिषा, चाचपा
चपनम्, चापनम्, चिचपिषणम्
चाचपनम्
चपित्वा, चापयित्वा, चिचपिषित्वा, चाचपित्वा
प्रचप्य, प्रचाप्य, प्रचिचपिष्य, प्रचाचप्य
चापम् २, चपित्वा २, चापम् २, चापयित्वा २, चिचपिषम् २, चिचपिषित्वा २, चाचपम्
चाचपित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(४९७)
02
=>
(१-भ्वादिः-३९९। सक। सेट्। पर।)
03
=>
[पृष्ठम्०४७९+ २५]
04
=>
[[१। चपः = वृक्षविशेषः इति मैत्रेयरक्षितः। वेणुविशेष इति दण्डनाथः। चपस्य विकारः चापम्। ‘तालादिभ्योऽण्’ (४-३-१५२) इति विकारार्थेऽण्।]]
05
=>
[[२। ‘पोरदुपधात्’ (३-१-९८) इति यत्।]]
1 {@“चप परिकल्कने”@} 2 मित्।
ज्ञपादिः।
‘चह परिकल्कने’ इत्यस्य मैत्रेयरक्षितसम्मतं पाठान्तरमिदम्।
3 चपकः-पिका, चिचपयिषकः-षिका
चपयिता-त्री, चिचपयिषिता-त्री
चपयन्-न्ती, चिचपयिषन्-न्ती
चपयिष्यन्-न्ती-ती, चिचपयिषिष्यन्-न्ती-ती
चपयमानः, चिचपयिषमाणः
चपयिष्यमाणः, चिचपयिषिष्यमाणः
सुचप्-सुचपौ-सुचपः
-- चपितम्-तः, चिचपयिषितः-तवान्
चपः, चिचपयिषुः
चपयितव्यम्, चिचपयिषितव्यम्
चपनीयम्, चिचपयिषणीयम्
चप्यम्, चिचपयिष्यम्
4 ईषच्चपः-दुश्चपः-सुचपः
-- चप्यमानः, चिचपयिष्यमाणः
चपः, चिचपयिषः
चपयितुम्, चिचपयिषितुम्
चपना, चिचपयिषा
चपनन्, चिचपयिषणम्
चपयित्वा, चिचपयिषित्वा
5 प्रचपय्य, प्रचिचपयिष्य
6 चपम् २, चापम् २, चपयित्वा २, चिचपयिषम्
चिचपयिषित्वा।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(४९८)
02
=>
(१०-चुरादिः-१६२७। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
[[३। ‘ज्ञपादयो मितः’ (गणसूत्रम् चुरादौ) इति मित्संज्ञायाम्, ‘अत उपधायाः’ (७-२-११६) इति वृद्धौ सत्यां ‘मितां ह्रस्वः’ (६-४-९२) इति णावुपधाया ह्रस्वः।]]
04
=>
[पृष्ठम्०४८०+ २१]
05
=>
[[१। ‘ल्यपि लघुपूर्वात्’ (६-४-५६) इति णेरयादेशः।]]
06
=>
[[२। ‘चिण्णमुलोर्दीर्घोऽन्यतरस्याम्’ (६-४-९३) इति णमुल्परे णौ दीर्थविकल्पः।]]
1 {@“चिञ् चयने”@} 2 ज्ञापादिः मित्संज्ञकश्च।
3 अस्य धातोः ञित्करणसामर्थ्याण्णिचो वैकल्पिकत्वं बोध्यते।
णिजभावपक्षेऽपि शतृ-शानचौ भवतः ञित्करणात्।
णिजभावपक्षे धातोः हलादित्वात् एकाच्त्वाच्च यङि--चेचीयकः इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि स्वादिगणपठितचिनोतेरिव 4 बोध्यानि।
तथा सन्नन्तेऽपि चिचीषकः-षिका, चिकीषकः-षिका
इत्यादीनि सर्वाण्यपि रूपाणि ज्ञेयानि।]] 5 चपकः-पिका, चयकः-यिका, चिचपयिषकः-चिचययिषकः-षिका, 6 चायकः-यिका
चपयिता-चययिता-त्री, चिचपयिषिता-चिचययिषिता-त्री, चेता-त्रीः
7 प्रणिचपयन्-प्रनिचययन्-न्ती, चिचपयिषन्-चिचययिषन्-न्ती, चयन्-न्ती
चपयिष्यन्-चययिष्यन्-न्ती-ती, चिचपयिषिष्यन्-चिचययिषिष्यन्-न्ती-ती, चेष्यन्-न्ती-ती
चपयमानः-चययमानः, चिचपयिषमाणः-चिचययिषमाणः, चयमानः
चपयिष्यमाणः-चययिष्यमाणः, चिचपयिषिष्यमाणः-चिचययिषिष्यमाणः, चेष्यमाणः
8 विचत्-विचतौ-विचतः, चप्-चपौ-चपः
चपितः-चयितः, चिचपयिषितः-चिचययिषितः, चितम्-तः-तवान्
चपः-चयः, चिचपयिषुः-चिचययिषुः, चयः
चपयितव्यम्-चययितव्यम्, चिचपयिषितव्यम्-चिचययिषितव्यम्, चेतव्यम्
चपनीयम्-चयनीयम्, चिचपयिषणीयम्-चिचययिषणीयम्, चयनीयम्
9 चप्यम्-चय्यम्, चिचपयिष्यम्-चिचययिष्यम्, चेयम्
ईषच्चयः-दुश्चयः-सुचयः, ईषच्चपः-दुश्चपः-सुचपः
चप्यमानः-चय्यमानः, चिचपयिष्यमाणः-चिचययिष्यमाणः चीयमानः
चपः-चयः, चिचपयिषः-चिचययिषः, चयः
चपयितुम्-चययितुम्, चिचपयिषितुम्-चिचययिषितुम्, चेतुम्
चपना-चयना, चिचपयिषा-चिचययिषा, चितिः
चपनम्-चयनम्, चिचपयिषणम्-चिचययिषणम्, चयनम्
चपयित्वा-चययित्वा, चिचपयिषित्वा-चिचययिषित्वा, चित्वा
10 संचपय्य-संचयय्य, प्रचिचपयिष्य-प्रचिचययिष्य, प्रचित्य
11 चापम् -चपम् २, चपयित्वा २, चिचपयिषम् -चिचययिषम् २, चिचपयिषित्वा -चिचययिषित्वा २, चायम्
चित्वा २। चायम् -चयम् -चययित्वा २, चिचपयिषम् -चिचययिषम् २, चिचपयिषित्वा -चिचययिषित्वा २, चित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(५२०)
02
=>
(१०-चुरादिः-१६३०। सक। सेट्। उभ।)
03
=>
[[[अ]
04
=>
(५१९)
05
=>
[[१। ‘चिस्फुरोर्णौ’ (६-१-५४) इत्यात्वविकल्पः। आत्वपक्षे, आदन्तलक्षणे पुगागमे, ज्ञपादिपञ्चकपाठेन मित्त्वात्, णौ उपधायाः ‘मितां ह्रस्वः’ (६-४-९२) इति ह्रस्वः। आत्वाभावपक्षे, वृद्धौ, आयादेशे ह्रस्वे रूपम्। एवं ण्यन्ते सर्वत्र रूपद्वयस्यो- पपत्तिर्ज्ञेया।]]
06
=>
[[२। ञित्करणसामर्थ्याण्णिचो वैकल्पिकत्वेन णिजभावपक्षे शुद्धाद्धातोः चायकः-यिका इत्यादीनि रूपाणि प्रदर्शितानि।]]
07
=>
[[३। ‘शेषे विभाषाऽकखादावषान्त उपदेशे’ (८-४-१८) इति नेः णत्वविकल्पः।]]
08
=>
[[४। अत्र यकारस्य वलि लोपे, ‘ह्रस्वस्य पिति कृति--’ (६-१-७१) इति तुगागमः। स्थानिवद्भावः शङ्क्यः
\n\n यलोपे तन्निषेधात्।]]
09
=>
[पृष्ठम्०५०६+ २३]
10
=>
[[१। ‘ल्यपि लघुपूर्वात्’ (६-४-५६) इति णेरयादेशः।]]
11
=>
[[२। ‘चिण्णमुलोर्दीर्घोऽन्यतरस्याम्’ (६-४-९३) इति णमुल्परे णौ दीर्घविकल्पः।]]