ईश (Iza)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 ईश r. 2nd cl. (ङ) ईशङ् (ईष्टे) To possess power,  property,  or authority.

 ईश m.
  (-शः)
	 1. A name of SIVA.
	 2. Also of the same deity as regent of
the north-east quarter.
	 3. A ruler,  a master.
	 f.
  (-शा) The shaft of a
plough.
 E.
  ईश् to rule,  क aff.
  

Capeller Eng

English

 ईश॑ f.
  आ owner,  disposer of (gen.  ),  able to (inf.  ). m.
 
lord,  sovereign,  chief of (gen.   or —°)
 N.
  of Śiva,  Kubera,  & Rudra. 
f.
  आ॑ = seq.
 

Yates

English

 ईश (शः) 1.
m.
  Shiva
 a ruler.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

ईश 	-	  Iza 	-	 m.
  	-	 Siva
भव 	-	  bhava 	-	 m.
  	-	 Siva
शूलिन् 	-	  zUlin 	-	 m.
  	-	 Siva
माहेश्वरता 	-	  mAhezvaratA 	-	 f.
  	-	 Sivaism

ईश 	-	 Iza 	-	 adj.
  	-	  capable of
ईश 	-	 Iza 	-	 adj.
  	-	  powerful
ईश 	-	 Iza 	-	 adj.
  	-	  supreme
ईश 	-	 Iza 	-	 adj.
  	-	  owning
ईश 	-	 Iza 	-	 adj.
  	-	  a ruler
ईश 	-	 Iza 	-	 adj.
  	-	  sharing
ईश 	-	 Iza 	-	 adj.
  	-	  one who is completely master of anything
ईश 	-	 Iza 	-	 m.
  	-	  rudra
ईश 	-	 Iza 	-	 m.
  	-	  lord
ईश 	-	 Iza 	-	 m.
  	-	  number eleven
ईश 	-	 Iza 	-	 m.
  	-	  master
ईश 	-	 Iza 	-	 m.
  	-	  husband
ईश 	-	 Iza 	-	 m.
  	-	  Siva
याद ईश 	-	  yAda Iza 	-	 m.
  	-	  lord of marine animals
याद ईश 	-	  yAda Iza 	-	 m.
  	-	  sea
रक्ष ईश 	-	  rakSa Iza 	-	 m.
  	-	  lord of the rAkSasas
स्रोत ईश 	-	  srota Iza 	-	 m.
  	-	  ocean
स्रोत ईश 	-	  srota Iza 	-	 m.
  	-	  lord of streams

 
   ईश  Iza adj.
   owning   
   ईशान  IzAna adj.
   owning    
   क्षेत्रिन्  kSetrin adj.
   owning a field  
   स्वधाविन्  svadhAvin adj.
   owning the svadhA   
   स्वधायिन्  svadhAyin adj.
   owning the svadhA  
   शल्यवत्  zalyavat adj.
   owning the arrow-head   
   सर्वभूमि  sarvabhUmi adj.
   owning the whole earth  
   अनिग्रह  anigraha m.
   not owning one's self refuted     
            

Wilson

English

 ईश r. 2nd cl. (ङ) ईशङ् (ईष्टे) To possess power,  property,  or
authority.

 ईश
m.
  (-शः)
1 A name of ŚIVA.
2 Also of the same deity as regent of the north-east quarter.
3 A ruler,  a master.
f.
  (-शा) The shaft of a plough.
E.
  ईश to rule,  क aff.
  

Apte

English

ईश [īśa],  a.
  [ईश्-क]

Owning,  possessing,  sharing,  master or lord of
 see below.

One who is completely master of anything.

Capable of (with gen.
  )

Powerful,  supreme.

शः A lord,  master
 with gen.
   or in comp.
 
 कथंचिदीशा मनसां बभूवुः Ku.*
  3.34 with great difficulty controlled (were masters of) their minds
 so वागीश,  सुरेश &c.
 

A husband.

A Rudra. 

The number 11 (derived from the eleven Rudras).

N.
  of Śiva (as regent of the north-east quarter.

The Supreme god (परमेश्वर)
 व्यक्ताव्यक्तं भरते विश्वमीश- मीड्यम् Śevt. Up.*
  1.8
 प्रसादये त्वामहमीशमीड्यम् Bg.*
  11.44. श्रीवत्सधामापररात्र ईशः Bhāg.*
  6.8.22.

शा Supremacy,  power,  dominion,  greatness. Śvet. Up.*
  4.7.

N.
  of Durgā.

A woman having supremacy
 a rich lady.Comp.   -कान्तः A class of the eleven-storeyed buildings. (Mānasāra 21.1.11). -कोणः the north-east quarter. -गीता f.
  N.
  of a section of the Kūrma Purāṇa.  -दण्डः Axle-pole or a car. -पुरी,  -नगरी N.
  of Benares. -बलम् the missile पाशुपत. -सखः an epithet of Kubera. 

Apte 1890

English

 ईश a. [ईश्-क] 1 Owning,  possessing,  sharing,  master or lord of
 see below. 
2 One who is completely master of anything. 
3 Capable of (with gen.). 
4 Powerful,  supreme. 
शः 1 A lord,  master
 with gen. or in comp.
 कथंचिदीशा मनसां बभूवुः Ku. 3. 34 with great difficulty controlled (were masters of) their minds
 so वागीश,  सुरेश &c. 
2 A husband. 
3 A Rudra. 
4 The number 11 (derived from the eleven Rudras). 
5 N. of Śiva (as regent of the north-east quarter). 
शा 1 Supremacy,  power,  dominion,  greatness. 
2 N. of Durgā. 
3 A woman having supremacy
 a rich lady. 
Comp. 
कोणः the north-east quarter. 
पुरी,  
नगरी N. of Benares. 
बलं the missile पाशुपत. 
सरघः an epithet of Kubera. 

Monier Williams Cologne

English

 ईश॑ mfn.
   owning,  possessing,  sharing

 one who is completely master of anything

 capable of (with gen.
  )

 powerful,  supreme

 a ruler,  master,  lord,  Mn.
  
 ŚBr.
  
 MBh.
  
 Kum.
   &c.

 ईश॑ (अस्),  m.
  a husband,  L.
 

 a Rudra

 the number ‘eleven’ (as there are eleven Rudras)

 N.
  of Śiva as regent of the north-east quarter,  MBh.
  
 Hariv.
 
 R.
 
 Śak.
  &c.
  

 N.
  of Śiva

 of Kuvera

Monier Williams 1872

English

 ईश,  अस्,  आ,  अम्,  owning,  possessing,  sharing
 one
who is completely master of anything
 capable of
(with gen.)
 powerful,  supreme
 a ruler,  a master, 
a lord
 (अस्),  m. a husband
 a Rudra
 the number
‘eleven’ (as there are eleven Rudras)
 N. of Śiva
as regent of the north-east quarter
 (आ),  f. faculty, 
power,  dominion.
—ईश-त्व,  अम्,  n. supremacy,  supe-
riority.
—ईश-सखि,  आ,  m. Śiva's friend,  an epithet of
Kuvera.
—ईशाध्याय (°श-अध्°),  अस्,  m.,  N. of the
Īśa-upaniṣad.
—ईशोपनिषद् (°श-उप्°),  त्,  f.,  N. of
an Upaniṣad.

Macdonell

English

 ईश īś-á,  able to dispose of,  entitled to 🞄(g.)
 capable of (inf. )
 m.
  owner,  lord,  ruler,  🞄chief of (g.,  —°)
 ep. of Śiva
 ā́,  f.
  ability,  🞄power
 dominion
 -na,  n.
  governing,  ruling
 🞄-acala,  m.
  Himālaya. 

Benfey

English

 ईश ईश् + अ,  m.
 ,  f.
  शा, 
 1. A proprietor, 
Pañc. i. d. 16.
 2. A master,  MBh. 1, 
1532.
 3. A ruler,  Man.  9,  245.
 4. A
name of Śiva,  MBh. 13,  588.
 -- Comp.
 
अन्-,  m.
 ,  f.
 ,  not being master,  Man.  9, 
104.
अमर-,  m.
  a name of Śiva,  Rām. 
6,  35,  3.
अवनि-,  m.
  a king,  Caurap.
22.
क्षिति-,  m.
  a king,  Ragh. 2,  67.
गौरी-,  m.
  a name of Śiva,  MBh. 14, 
210.
चण्डी-,  m.
  a name of Śiva, 
Bhāg. P. 4,  5,  17. जगदीश,  i. e.
जगत्-, 
m.
  a name of Viṣṇu,  Gīt. 1,  5.
जन-, 
m.
  a king,  Hariv. 8403.
जल-,  m.
  1.
the ocean,  Bhāg. P. 8,  7,  26. 2. a name
of Varuṇa,  Bhāg. P. 3,  18,  1.
जीवित-, 
m.
  a name of Yama,  Ragh. 11,  20.
तिर्यगीश,  i. e.
तिर्यञ्च्-,  m.
  a name of
Kṛṣṇa,  MBh. 7,  6471.
देव-,  m.
 
the lord of the gods,  Rām.  1,  63,  3.
नदि-,  m.
  the ocean,  Pañc. ii. d. 27.
भूत-,  m.
  Śiva.
रोहिणी-,  m.
  the
moon. 
विंशति-,  m.
  a lord of twenty
towns,  Man.  7,  115.
विजय-,  m.
  a
name of Śiva,  Rājat. 5,  46.
वित्त-,  m.
 
a name of Kuvera,  Man.  7,  4. स्वर्ग
-लोक-,  m.
  1. Indra. 2. the body.

Hindi

भगवान

Apte Hindi

Hindi

ईश
वि* - ईश्-क
"अपनाने वाला,  स्वामी,  मालिक"

ईश
वि* - -
शक्तिशाली

ईश
वि* - -
सर्वोपरि

ईशः
पुं*
  - -
"मालिक,  स्वामी"

ईशः
पुं*
  - -
पति

ईशः
पुं*
  - -
ग्यारह

ईशः
पुं*
  - -
शिव

ईशः
पुं*
  - ईश्+ क
"परमेश्वर,  परमात्मा"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

ईश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶಿವ /ಈಶ್ವರ
निष्पत्तिः - > ईश (ऐश्वर्ये) - "कः" (३-१-१३५)
व्युत्पत्तिः - > ईष्टे
प्रयोगाः - > "सम्भोगवेश्म प्रविशन्तमन्तर्ददर्श पारावतमेकमीशः"
उल्लेखाः - > कुमा० ९-१
ईश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪರಮಾತ್ಮ
ईश
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪತಿ /ಗಂಡ
ईश
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಯಜಮಾನ /ದಣಿ /ಒಡೆಯ
प्रयोगाः - > "प्रयत्नसंस्तम्भितविक्रयिणां कथञ्चिदिशा मनसां बभूवुः"
उल्लेखाः - > कुमा० ३-३४
ईश
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಸಮರ್ಥ /ಶಕ್ತ

L R Vaidya

English

 ISa {% (I) a. (f. शा) %} Powerful,  supreme.

 ISa {% (II) m. %} 1. A lord,  a master,  K.S.ii.3
 2. an epithet of Śiva
 3. the number ‘eleven.’

भूतसङ्ख्या

Sanskrit

११,  अक्षौहिणी,  अज,  ईश,  ईशान,  ईश्वर,  गिरिश,  गिरीश,  गुणी,  गौरीश,  त्र्यम्बक, धूर्जटि,  पशुपति,  पिनाकिन्,  भर्ग,  भव,  महस्,  महादेव,  महेश,  महेश्वर,  मृड,  रुद्र,  शङ्कर,  शम्भु,  शर्व,  शशिभूषण,  शितिकण्ठ,  शिव,  शूलिन्,  श्रीकण्ठ,  हर

Bopp

Latin

 ईश m. (r. ईश् s. अ)
1) dominus. IN. 5. 32. SU. 3. 19.
2) co-
gnomen Sivi. AM.

Indian Epigraphical Glossary

English

 Īśa (EI 23),  the god Śiva
 the king.
(IE 7-1-2),  ‘eleven’.

Lanman

English

 īśá,  m. master
 lord. [√īś.]

धातुपाठः (Krishnacharya)

Sanskrit

धातुः:
  ईश्
मूलधातुः:
   ईश
धात्वर्थः:
  ऐश्वर्ये
गणः:
  अदादिः
कर्मकत्वं:
  अकर्मकः
इट्त्वं:
  सेट्
उपग्रहः:
  आत्मनेपदी
रूपम्:
  ईष्टे

धातुप्रदीपः

Sanskrit

ईशँ ईश ऐश्वर्य्ये 
- ईष्टे । ईशाते । ईशते । ईशाञ्चक्रे । ईशिषे । ईशिध्वे । ईशानः । ईश्वरः । ईश्वरा । ''विन्यस्तमङ्गलमहौषधिरीश्वरायाः ''  । ईश्वरीति औणादिको वरट् (6) ।। 10 ।।

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  ईशोपनिषद्,  ईशावाश्य उपनिषद्,  ईश
noun
 
प्रमुखा उपनिषद्।
 "ईशोपनिषद् यजुर्वेदस्य भागः।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
शंभुः शर्वः स्थाणुरीशान ईशो रुद्रोड्डीशौ वामदेवो वृषाङ्कः ।
कण्ठेकालः शंकरो नीलकण्ठः श्रीकण्ठोग्रौ धूर्जटिर्भीमभर्गौ ॥ १९५ ॥
मृत्युंजयः पञ्चमुखोऽष्टमूर्तिः श्मशानवेश्मा गिरिशो गिरीशः ।
षण्ढः कपर्दीश्वर ऊर्ध्वलिङ्ग एकत्रिदृग्भालदृगेकपादः ॥ १९६ ॥
मृडोऽट्टहासी घनवाहनोऽहिर्बुध्नो विरूपाक्षविषान्तकौ च ।
महाव्रती वह्निहिरण्यरेताः शिवोऽस्थिधन्वा पुरुषास्थिमाली ॥ १९७ ॥
स्याव्द्योमकेशः शिपिविष्टभैरवौ दिक्कृत्तिवासा भवनीललोहितौ ।
सर्वज्ञनाट्यप्रियखण्डपर्शवो महापरा देवनटेश्वरा हरः ॥ १९८ ॥
पशुप्रमथभूतोमापतिः पिङ्गजटेक्षणः ।
पिनाकशूलखट्वाङ्गगङ्गाहीन्दुकपालभृत् ॥ १९९ ॥
गजपूषपुरानङ्गकालान्धकमखासुहृत् ।
-wordlist-
 
शम्भु (पुं),  शर्व (पुं),  स्थाणु (पुं),  ईशान (पुं),  ईश (पुं),  रुद्र (पुं),  उड्डीश (पुं),  वामदेव (पुं),  वृषाङ्क (पुं),  कण्ठेकाल (पुं),  शङ्कर (पुं),  नीलकण्ठ (पुं),  श्रीकण्ठ (पुं),  उग्र (पुं),  धूर्जटि (पुं),  भीम (पुं),  भर्ग (पुं),  मृत्युञ्जय (पुं),  पञ्चमुख (पुं),  अष्टमूर्ति (पुं),  श्मशानवेश्मन् (पुं),  गिरिश (पुं),  गिरीश (पुं),  षण्ढ (पुं),  कपर्दिन् (पुं),  ईश्वर (पुं),  ऊर्ध्वलिङ्ग (पुं),  एकदृश् (पुं),  त्रिदृश् (पुं),  भालदृश् (पुं),  एकपाद् (पुं),  मृड (पुं),  अट्टहासिन् (पुं),  घनवाहन (पुं),  अहिर्बुध्न (पुं),  विरूपाक्ष (पुं),  विषान्तक (पुं),  महाव्रतिन् (पुं),  वह्निरेतस् (पुं),  हिरण्यरेतस् (पुं),  शिव (पुं),  अस्थिधन्वन् (पुं),  पुरुषास्थिमालिन् (पुं),  व्योमकेश (पुं),  शिपिविष्ट (पुं),  भैरव (पुं),  दिग्वासस् (पुं),  कृत्तिवासस् (पुं),  भव (पुं),  नीललोहित (पुं),  सर्वज्ञ (पुं),  नाट्यप्रिय (पुं),  खण्डपर्शु (पुं),  महादेव (पुं),  महानट (पुं),  महेश्वर (पुं),  हर (पुं),  पशुपति (पुं),  प्रमथपति (पुं),  उमापति (पुं),  पिङ्गजट (पुं),  पिङ्गेक्षण (पुं),  पिनाकभृत् (पुं),  शूलभृत् (पुं),  खट्वाङ्गभृत् (पुं),  गङ्गाभृत् (पुं),  अहिभृत् (पुं),  इन्दुभृत् (पुं),  कपालभृत् (पुं),  गजासुहृद् (पुं),  पूषासुहृद् (पुं),  अनङ्गासुहृद् (पुं),  कालासुहृद् (पुं),  अन्धकासुहृद् (पुं),  मखासुहृद् (पुं)

--source--
 
दरिद्रो दुर्विधो दुःस्थो दुर्गतो निःस्वकीकटौ ।
अकिंचनोऽधिपस्त्वीशो नेता परिवृढोऽधिभूः ॥ ३५८ ॥
पतीन्द्रस्वामिनाथार्याः प्रभुर्भर्तेश्वरो विभुः ।
ईशितेनो नायकश्च नियोज्यः परिचारकः ॥ ३५९ ॥
डिङ्गरः किंकरो भृत्यश्चेटो गोप्यः पराचितः ।
दासः प्रेष्यः परिस्कन्दो भुजिष्यपरिकर्मिणौ ॥ ३६० ॥
परान्नः परिपिण्डादः परजातः परैधितः ।
-wordlist-
 
दरिद्र (पुं),  दुर्विध (पुं),  दुःस्थ (पुं),  दुर्गत (पुं),  निःस्व (पुं),  कीकट (पुं),  अकिञ्चन (पुं),  अधिप (पुं),  ईश (पुं),  नेतृ (पुं),  परिवृढ (पुं),  अधिभू (पुं),  पति (पुं),  इन्द्र (पुं),  स्वामिन् (पुं),  नाथ (पुं),  आर्य (पुं),  प्रभु (पुं),  भर्तृ (पुं),  ईश्वर (पुं),  विभु (पुं),  ईशितृ (पुं),  इन (पुं),  नायक (पुं),  नियोज्य (पुं),  परिचारक (पुं),  डिङ्गर (पुं),  किङ्कर (पुं),  भृत्य (पुं),  चेट (पुं),  गोप्य (पुं),  पराचित (पुं),  दास (पुं),  प्रेष्य (पुं),  परिस्कन्द (पुं),  भुजिष्य (पुं),  परिकर्मिन् (पुं),  परान्न (पुं),  परपिण्डाद (पुं),  परजात (पुं),  परैधित (पुं)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

आढ्य
आढ्य,  समृद्ध,  धनवत्,  इन,  ईश,  धनिन्,  ईश्वर
आढ्यः समृद्धो धनवानिन ईशो धनीश्वरः ॥ ३५६ ॥
verse 2.1.1.356
page 0042

Mahabharata

English

Īśa^1 (“the Lord”) = Brahmán: I,  2499
 VI,  †1261 (Bº)
 XII,  11094 (Bº).

Īśa^2 (do.) = Śiva: III,  14567
 IV,  1770(?)
 VII,  4381
 XII,  10288
 XIII,  588,  610,  726,  783(?),  820,  822,  931,  941.

Īśa^3 (do.) = Vishṇu (Nārāyaṇa,  Kṛshṇa): XII,  11120 (Nārāyaṇe),  12700,  13249 (aham Īśaḥ,  says Kṛshṇa),  13285,  13318,  13556 (Nārāyaṇena)
 XVI,  132.

Īśa^4 (do.),  the Supreme Being,  in general: V,  †1764.

Īśa^5,  a Viśvadeva.--§ 749 (Ānuśāsanik.): XIII,  91,  4360.

पुराणम्

English

ईश / ĪŚA. A Viśvadeva. (Universal deva). (M.B. Anuśāsana Parva,  Chapter 91,  Verse 31).

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 ईश,  ङ,  ल,  ऐश्वर्य्ये । इति कविकल्पद्रुमः ॥
 (अदां-आत्मं अकं-सेट् ।) दीर्घादिः । ऐश्वर्य्यमीश्वरीभावो-ऽधीनीकरणञ्च । ङ ल ईष्टे धनी । मायानामी-शिषेण च । अत्र कर्म्मणिषष्ठी । इति दुर्गादासः ॥

 ईशं,  त्रि,  (ईष्टे इति । ईश् + क ।) ईश्वरं । (यथाकुमारे २ । ९ “जगदीशो निरीश्वरः” ।) प्रभुः ।इति मेदिनीकरहेमचन्द्रौ ॥
 (यथा,  कुमारे ।३ । ३४ “कथञ्चिदीशा मनसां बभूवुः” ।)

 ईशः,  पुं,
   (ईष्टे इति । ईश + क ।) महादेवः ।(“शनैः कृतप्राणविमुक्तिरीशःपर्य्यङ्कबन्धं निविडं बिभेद” ।इति कुमारे ३ । ५९ ।) ईशानकोणाधिपतिः ।इत्यमरः ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 ईश पु०
  ईश--क । १ ईश्वरे “वागीशं वाग्भिरर्थ्याभिः प्रणिपत्योप-तस्थिरे” कुमा० “वागीशाद्याः सुनमनसः सर्व्वार्थानामुपक्र-मे” माधवः “इत्थं क्षितीशेन वसिष्ठधेनुः” रघुः १ परमे-श्वरे पु०
  । “लोकेश! चैतन्यमयादिदेव!” प्रातःकृत्ये पुरा० । “ईशस्यैष निवेशितः पदयुगे भृङ्गायमाणंभ्रमत्” न्यायचर्चेयमीशस्य मनव्यपदेशभाक्” कुसुमा० ।३ महादेवे । “ब्रह्माच्युतेशार्कवनस्प तीनाम्” “स्वमन्त्रतो-होमचतुष्टचं स्यात्” हेमा० मत्स्यपु०  । मल० त०“ब्रह्माच्यु शानवनस्प तीनामिति” पाठः । रुद्रसंख्यातुल्यसं-ख्याकत्वात् ४ एकादशसंख्याम् । “तारोमाया वर्म्मवीज-मृद्धिरीशस्वरान्विता” तन्त्रसारे त्वरितामन्त्रोद्वारे ईशस्वरएकादशस्वर एकार इति कृष्णा० ५ तद्दैवात्ये आर्द्रानक्षत्रेच । “नेशेज्याग्निविशाखवाय्व हिमघायाम्यैः” राजमा० ।

क्षीरतरङ्गिणी

Sanskrit

ईशँ ईश ऐश्वर्ये
- भुव ईष्टे  ईशः से (7277) ईशिषे  ईशिता  अधीगर्थदयेशां कर्मणि (2352) षष्ठी  ईशानः  ईशः  स्थेशभास (32175) इति वरच्-ईश्वरः  10

धातुवृत्तिः

Sanskrit

ईशँ ईश  (अर्थः)  ऐश्वर्ये
( धनस्येष्टे,  ईशिषे ईशिध्वे ) व्रश्चादिना षत्वे ष्टुत्वं झलि पदान्ते च,  "अधीगर्थदयेशां कर्म्मणि'' इति कर्म्मणि शेषे षष्ठी,  अशेषत्वविवक्षायां ( धनमीष्टे,  ईशांचक्रे ) इत्यादि पूर्व्ववत् ( ईशानः,  ) लटः शानच् ताच्छीलिकश्चानश्वा वाचामीशो ( वागीशः ) इगुपधलक्षणः ननु कर्म्मणि शेषत्वेन विवक्षिते षष्ठ्यां सिद्धायां पुनस्तद्विधानं समासनिवृत्त्यर्थमिति कथमधीगर्थषष्ठ्याः समासः सत्यं,  नायमधीगर्थषष्ठ्याः ( 1 ) ( 1 ) समास इत्यधिकं पुस्तकान्तरे  किंतु "कर्त्तृकर्म्मणोः कृति'' इत्यशेषषष्ठ्याः तदुक्तं [कृद्योगा च षष्ठी समस्यत] इति,  ( ईश्वरः )"स्थेशभाश''इति वरच्,  "नेड्वशि कृति'' इतीडभावः ( ईश्वरा ) टाप्,  (ईश्वरीति) औणादिके वरटि टित्त्वान्ङिबित्यात्रेयादयः धनेष्वीश्वरो धनानामीश्वरः "स्वामीश्वर'' इति षष्टीसप्तम्यौ शेषे कथं धनेश्वर इति यावता [प्रतिपदविधाना षष्ठी न समस्यत] इत्युक्तं,  सत्यं,  नात्रा चकारेण षष्ठी पुनर्विधीयते किन्त्वनया सप्तम्या मा बाधीत्यभ्यनुज्ञायते यद्वा पूर्व्ववत् "कर्तृकर्म्मणोः कृति'' इति षष्ठ्याः समासः त्रैरूप्यं चेह साध्यं,  न ईश्वरः,  अनीश्वरः न विद्यते वा ईश्वरो यस्य सोऽनीश्वरः तस्य भावोऽनैश्वर्यमानैश्वर्यं,  ब्राह्मणादित्वात् ष्यञ्,  "नञः शुचीश्वरक्षेत्रज्ञ'' इत्यादिनोत्तरपदस्य नित्यं वृद्धिः पूर्वपदस्य तु वा तत्पुरुषादपि "न नञ्पूर्वात्''इति निषेधं बाधित्वा ब्राह्मणादित्वात् ष्यञ्ऽ,  बहुव्रीहेः सामान्येनैव सिद्धत्वात्तत्पुरुषार्थः स पाठः 10

कृदन्तरूपमाला

Sanskrit

1 {@“ईश ऐश्वर्ये”@} 2 ईशकः-शिका,  ईशकः-शिका,  ईशिशिषकः-षिका
   3 ईशिता-त्री,  ईशयिता-त्री,  ईशिशिषिता-त्री
   -- ईशयन्-न्ती,  ईशयिष्यन्-न्ती-ती
   4 ईशानः,  ईशयमानः,  ईशिशिषमाणः
   ईशिष्यमाणः,  ईशयिष्यमाणः,  ईशिशिषिष्यमाणः
   5 ईट्-ईशौ-ईशः,  6 भुजगेट्
   -- ईशितः-तम्-तवान्,  ईशितः,  ईशिशिषितः-तवान्
   7 ईशः,  8 ईश्वर 9ः-रा,  ईशिशिषुः,  ईशानः,  10 ईश्वरी 11,  ईशिशयिषुः
   ईशितव्यम्,  ईशयितव्यम्,  ईशिशिषितव्यम्
   ईशनीयम्,  ईशनीयम्,  ईशिशिषणीयम्
   ईश्यम्,  ईश्यम्,  ईशिशिष्यम्
   ईषदीशः,  दुरीशः,  स्वीशः
   -- ईश्यमानः,  ईश्यमानः,  ईशिशिष्यमाणः
   ईशः,  ईशः,  ईशिशिषः
   ईशितुम्,  ईशयितुम्,  ईशिशिषितुम्
   12 ईशा,  ईशना,  ईशिशिषा,  ईशिशयिषा
   ईशनम्,  ईशनम्,  ईशिशिषणम्
   ईशित्वा,  ईशयित्वा,  ईशिशिषित्वा
   समीश्य,  समीश्य,  समीशिशिष्य
   ईशम् २,  ईशित्वा २,  ईशम् २,  ईशयित्वा २,  ईशिशिषम् २
   ईशिशिषित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
 
 01 =>
  (८७)
 02 =>
  (२-अदादिः-१०२०। अक। सेट्। आत्म।)
 03 =>
  [[आ। ‘तमीशितारं तिसृणां गतीनां सुस्वाय नॄणामुररीकृताङ्गम्।’ वा। वि। ३-२४।]]
 04 =>
  [[B। ‘अमितंपचमीशानं सर्वंभोगीणमुत्तमम्।’ भ। का। ६-९७।]]
 05 =>
  [[१। शान्तत्वात् ‘व्रश्चभ्रस्ज--’ (८-२-३६) इति षत्वे,  जश्त्वम्।]]
 06 =>
  [[C। ‘भुजगेशि निशाकराभिरामे द्विषतां शोककरे तदाऽवतीर्णे’। वा। वि। २-६७।]]
 07 =>
  [[ड्। ‘ईड्योऽयमीशः समुपास्ति शीलैराशासितः पीतपटीं वसानः।’ धा। का। २-४५।]]
 08 =>
  [[२। ‘स्थेशभासपिसकसो वरच्’ (३-२-१७५) इति वरच् ताच्छीलिकः। ‘नेड् वशि कृति--’ (७-२-८) इतीण्णिषेधः। स्त्रियां टाप्।]]
 09 =>
  [[E। ‘अभीरुरवसं स्त्रीभिः भासुराभिरिहेश्वरः।।’ भ। का। ७-२५।]]
 10 =>
  [[F। ‘समग्रशक्तिस्समयोपयातः प्राणेश्वरीं प्राप्तुमियेष शौरिः’ या। अ। १३-१। गौरा- दित्वात् ङीप्।]]
 11 =>
  [[४। ‘अन्येभ्योऽपि दृश्यन्ते’ (३-२-७५) इति वनिपि,  स्त्रियां ‘वनो र च’ (४-१-७) इति ङीप् रेफादेशश्च। आत्रेयादयस्तु व्याप्त्यर्थकादश्नुतेरौणादिके (५-१७) वरटि धातो- रीकारे,  टित्त्वात् ङीपि समर्थयन्ति। बहुलग्रहणादीशधातोरेव वा वरटि रूपमि- त्यपि च केचित्।]]
 12 =>
  [पृष्ठम्००८९+ २६]

Capeller

German

 ईश॑ f.
  आ vermögend zu (Inf. ),  Besitzer, -in
m.
  Herr,  Gebieter,  Civa
 f.
  ईशा॑ Vermögen, 
Macht.

Burnouf

French

 ईश ईश m.
  maître
 seigneur.
		 Ép. de Śiva. -- F.
ईशा le manche de la charrue,  ou le timon. 
ईशत्व n.
  souveraineté
		 principauté. domaine.
Suprématie et pouvoir surnaturel du brâhmane initié.
ईशसखि m.
  Kuvera,  l'ami de Śiva.
ईशादन्त a. (ईशा) qui a des défenses grandes comme
un manche de charrue. -- S. m.
  grande défense
 éléphant qui a de
grandes défenses.
ईशान m.
  maître,  ép. de Śiva.
ईशानि f.
  souveraine,  ép. de Durgā.
ईशिता f.
  souveraineté
 cf.  ईशत्व।
ईशितृ m.
  maître
 propriétaire.
ईशित्व n.
  Cf.  ईशत्व।
ईश्वर a. (sfx. वर) puissant,  capable de,  inf.  -- S. m.
 
souverain
 maître
 seigneur.
		 Le Seigneur,  Dieu.
		 Ép. de Śiva,  de
Kāma. -- S. f.
  ईश्वरी ép. de Durgā,  de Lakṣmī,  de
Sarasvatī.
ईश्वर्य n.
  pouvoir.

Stchoupak

French

 ईश-
 a. en état de (gén. ) 
 m.
  maître,  possesseur de 
 Śiva 
 f.
 
-आ- souveraine.
ईशाचल- m.
  Himavant.
ईशोपनिषद्- f.
  n.
  d'une Upaniṣad.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.