| YouTube Channel

ईर्क्ष्य (IrkSya)

 
शब्दसागरः
English
ईर्क्ष्य r. 1st cl. (ईर्क्ष्यति) To envy, to feel impatient at another's
prosperity.
Wilson
English
ईर्क्ष्य r. 1st cl. (ईर्क्ष्यति) To envy, to feel impatient at another's
prosperity.
Apte
English
ईर्क्ष्य [īrkṣya], See ईर्ष्य्.
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
ईर्क्ष्य्
मूलधातुः:
ईर्क्ष्य
धात्वर्थः:
ईर्ष्यायाम्
गणः:
भ्वादिः
कर्मकत्वं:
सकर्मकः
इट्त्वं:
सेट्
उपग्रहः:
परस्मैपदी
रूपम्:
ईर्क्ष्यति
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ईर्क्ष्य, ईर्षे (भ्वादिं-परं-अकं -सेट् ।) पराभ्युदयासहि-ष्णुतायामिति यावत् इति कविकल्पद्रुमः
दीर्घादिः रेफयुक्तः ईर्षा परादोषासहि-ष्णुत्वमिति केचित् ईर्क्ष्यति खलः साधवे ।षद्वयान्त इत्येके इति दुर्गादासः
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
ईर्क्ष्य ईर्ष्यायां परवृद्ध्यहिष्णुतायाम्
भ्वा०
पर०
सक०
सेट् ईर्क्ष्यते ऐर्क्ष्यीत् ईर्क्ष्याम् बभूव आस चकार ।ईर्क्ष्यिता ईर्क्ष्यात् ईर्क्षिष्यति ऐर्क्षिष्यत् ईर्क्ष्या
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“ईर्क्ष्य ईर्ष्यायाम्”@} 2 ईर्ष्या = असहनम्।
ईर्क्ष्यकः-र्क्ष्यिका, ईर्क्ष्यकः-र्क्ष्यिका, 3 ईर्चिक्ष्यिषकः-षिका
ईर्क्ष्यिता-त्री, ईर्क्ष्ययिता-त्री, ईर्चिक्ष्यिषिता-त्री
ईर्क्ष्यन्-न्ती, ईर्क्ष्ययन्-न्ती, ईर्चिक्ष्यिषन्-न्ती
ईर्क्ष्यिष्यन्-न्ती-ती, ईर्क्ष्ययिष्यन्-न्ती-ती, ईर्चिक्ष्यिषिष्यन्-न्ती-ती
-- ईर्क्ष्ययमाणः, ईर्क्ष्ययिष्यमाणः
4 ईर्ट्-ईर्क्ष्यौ-ईर्क्ष्यः
-- -- ईर्क्ष्यितम्-तः-तवान्, ईर्क्ष्यितः, ईर्चिक्ष्यिषितः-तवान्
ईर्क्ष्यः, ईर्क्ष्यः, ईर्चिक्ष्यिषुः
ईर्क्ष्यितव्यम्, ईर्क्ष्ययितव्यम्, ईर्चिक्ष्यिषितव्यम्
ईर्क्ष्यणीयम्, ईर्क्ष्यणीयम्, ईर्चिक्ष्यिषणीयम्
ईर्क्ष्यम्, ईर्क्ष्यम्, ईर्चिक्ष्यिष्यम्
ईषदीर्क्ष्यः, दुरीर्क्ष्यः, स्वीर्क्ष्यः
-- ईर्क्ष्यमाणः, ईर्क्ष्यमाणः, ईर्चिक्ष्यिष्यमाणः
ईर्क्ष्यः, ईर्क्ष्यः, ईर्चिक्ष्यिषः
ईर्क्ष्यितुम्, ईर्क्ष्ययितुम्, ईर्चिक्ष्यिषितुम्
5 ईर्क्ष्या, ईर्क्ष्यणा, ईर्चिक्ष्यिषा
ईर्क्ष्यणम्, ईर्क्ष्यणम्, ईर्चिक्ष्यिषणम्
ईर्क्ष्यित्वा, ईर्क्ष्ययित्वा, ईर्चिक्ष्यिषित्वा
समीर्क्ष्य, समीर्क्ष्य, समीर्चिक्ष्यिष्य
ईर्क्ष्यम् २, ईर्क्ष्यित्वा २, ईर्क्ष्यम् २, ईर्क्ष्ययित्वा २, ईर्चिक्ष्यिषम् २, ईर्चिक्ष्यिषित्वा २। 6
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(८५)
02
=>
(१-भ्वादिः-५१०-सक-सेट्-पर।)
03
=>
[[१। अभ्यासे चकारेकारयोः, उत्तरखण्डे ककारषकारयकाराणां श्रवणं बोध्यम्।]]
04
=>
[[२। ‘स्कोः संयोगाद्योः--’ (८-२-२९) इति ककारस्य लोपः। षकारस्य जश्त्वम्। यकारस्य संयोगान्तलोपः।]]
05
=>
[[आ। ‘राधाकृतेर्क्ष्याकलहावलोकनात् ईर्ष्यां हयन्त्या रमया प्रमोदितम्।’ धा। का। १-६६।]]
06
=>
[पृष्ठम्००८७+ २६]