धातुः: ईड्
मूलधातुः: ईड
धात्वर्थः: गतौ
गणः: चुरादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: उभयपदी
रूपम्: ईडयति


धातुः: ईड्
मूलधातुः: ईड
धात्वर्थः: स्तुतौ
गणः: अदादिः
कर्मकत्वं: सकर्मकः
इट्त्वं: सेट्
उपग्रहः: आत्मनेपदी
रूपम्: ईडे


ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Madhavlya Dhatu Vritti is about Dhatus

ईडँ ईड  (अर्थः)  स्तुतौ
ईडयति ऐडिडत् ) ईट्ट इत्यदादौ 133

ईडँ ईड (अर्थः)  स्तुतौ
( ईट्टे ) ष्टुत्वचर्त्वे ( ईडाते ईडिषे, ईडिध्वे ईडे, ईड्वहे, )  ( सूत्रम्) ईडजनोर्ध्वे च (इति सूत्रम्) अत्र ईश इति वर्त्तते से इति च, ईशीडिजनीभ्यः सेध्वेशब्दयोः सार्व्वधातुकयोरितीट् ( ईडांचक्रे ईडिता, ईडितासे ईडिताहे ईडिष्यते, ईट्टाम् ईडाताम् ईडिष्व ईडिध्वम् ईडै ) "सवाभ्यां वामौ'' इति वामयोः कृतयोरप्येकदेशविकृतस्यानन्यत्वात्सेध्वेशब्दावेवेतीट् ( ऐट्ट ऐडाताम् ऐट्टाः ऐड्ध्वं, ) विकृतिग्रहणे प्रकृतिग्रहणाभावान्नेट् (ऐडि ऐड्वहि ईडीत ईडीथाः ईडिध्वम्, इडिय) आशिषि ईडिषीष्ट ईडिषीष्ठाः ईडिषीध्वम्, ईडिषीय ऐडिष्ट ऐडिध्वम् ऐडिषि, ) कर्म्मणि ( ईड्यते ) इत्यादि (ईडिडिषते ईडयति माभवानीडिडत् ईडा ) "गुरोश्च हल'' इत्यकारः "ईडाया वा'' इति निर्द्देशाद्ध्रस्वः ( ईड्यः ) स्तुत्यः, ण्यत् "ईडवन्दवृशंसदुहां ण्यतः'' इत्याद्युदात्तत्त्वम्, (इडेन्यः) औणादिक एन्यप्रत्ययो बाहुलकात् अयं चुरादौ च 9

ईडँ ईड  स्तुतौ 
- ईडयति  ईडयामास  ऐडिडत्  130

ईडँ ईड स्तुतौ 
- ईट्टे । ईडाते । ईडते । ईडाञ्चक्रे । ईडिषे । ईडिध्वे । ईडिष्व । ईडिध्वम् । ईड्यः । ईडा ।। 9 ।।

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Various kridanta words of Dhatus.

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“ईड स्तुतौ”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ‘--स्तुत्यामीट्टे तत्रेडयेण्णिचि।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li>ईडकः-डिका, ईडिडयिषकः-षिका;</li> <li> ईडयिता-त्री, ईडिडयिषिता-त्री;</li> <li> ईडयन्-न्ती, ईडिडयिषन्-न्ती;</li> <li> ईडयिष्यन्-न्ती-ती, ईडिडयिषिष्यन्-न्ती-ती;</li> <li> ईडयमानः, ईडिडयिषमाणः;</li> <li> ईडयिष्यमाणः, ईडिडयिषिष्यमाणः;</li> <li> ईट्-ईडौ-ईडः;</li> <li> -- ईडितम्-तः, ईडिडयिषितः-तवान्;</li> <li> ईडः, ईडिडयिषुः;</li> <li> ईडयितव्यम्, ईडिडयिषितव्यम्;</li> <li> ईडनीयम्, ईडिडयिषणीयम्;</li> <li> <a href="#foot_krm04">4</a> ईड्यम्, ईडिडयिष्यम्;</li> <li> ईषदीडः-दुरीडः-स्वीडः;</li> <li> -- ईड्यमानः, ईडिडयिष्यमाणः;</li> <li> ईडः, ईडिडयिषः;</li> <li> ईडयितुम्, ईडिडयिषितुम्;</li> <li> ईडना, ईडिडयिषा;</li> <li> <a href="#foot_krm05">5</a> ईडनम्, ईडिडयिषणम्;</li> <li> ईडयित्वा, ईडिडयिषित्वा;</li> <li> समीड्य, समीडिडयिष्य;</li> <li> ईडम् २, ईडयित्वा २, ईडिडयिषम् २;</li> <li> ईडिडयिषित्वा २।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (८२-आ)</li> <li id="foot_krm02">02 => (१०-चुरादिः-१६६८। सक। सेट्। उभय।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो-८४)</li> <li id="foot_krm04">04 => [[आ। ‘खेदस्त्वियान् पटहगर्दनगर्जिताशे रङ्गे सगर्धनसुगर्दितवीरलोके। मञ्चाग्रपूर्वितनृपे शिशुना रणं वः स्यादेव मानपरिजंसकमीड्यधाम्नाम्।।’ धा। का। ३-३१।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [पृष्ठम्००८४+ ३०]</li></ul>

<ul><li><a href="#foot_krm01">1</a> {@“ईड स्तुतौ”@} <a href="#foot_krm02">2</a> ‘--स्तुत्यामीट्टे तत्रेडयेण्णिचि।’ <a href="#foot_krm03">3</a> इति देवः। </li> <li>ईडकः-डिका, ईडकः-डिका, ईडिडिषकः-षिका;</li> <li> ईडिता-त्री, ईडयिता-त्री, ईडिडिषिता-त्री;</li> <li> -- ईडयन्-न्ती, ईडयिष्यन्-न्ती-ती;</li> <li> ईडानः, ईडयमानः, ईडिडिषमाणः;</li> <li> ईडिष्यमाणः, ईडयिष्यमाणः, ईडिडिषिष्यमाणः;</li> <li> ईट्-ईडौ-ईडः;</li> <li> -- -- ईडितः-तं-तवान्, ईडितः-तं, ईडिडिषितः-तवान्;</li> <li> ईडः, ईडः, ईडिडिषुः, ईडिडयिषुः;</li> <li> ईडितव्यम्, ईडयितव्यम्, ईडिडिषितव्यम्;</li> <li> ईडनीयम्, ईडनीयम्, ईडिडिषणीयम्;</li> <li> <a href="#foot_krm04">4</a> ईड्यम्, ईड्यम्, ईडिडिष्यम्;</li> <li> ईषदीडः, दुरीडः, स्वीडः;</li> <li> -- ईड्यमानः, ईड्यमानः, ईडिडिष्यमाणः;</li> <li> ईडः, ईडः, ईडिडिषः;</li> <li> ईडितुम्, ईडयितुम्, ईडिडिषितुम्;</li> <li> <a href="#foot_krm05">5</a> ईडा <a href="#foot_krm06">6</a>, ईडना, ईडिडिषा, ईडिडयिषा;</li> <li> ईडनम्, ईडनम्, ईडिडिषणम्;</li> <li> ईडित्वा, ईडयित्वा, ईडिडिषित्वा;</li> <li> समीड्य, समीड्य, समीडिडिष्य;</li> <li> ईडम् २, ईडित्वा २, ईडम् २, ईडयित्वा २, ईडिडिषम् २;</li> <li> ईडिडिषित्वा २।</li></ul>

प्रासङ्गिक्यः
 <ul><li id="foot_krm01">01 => (८२)</li> <li id="foot_krm02">02 => (२-अदादिः-१०१९। सक। से। आत्म।)</li> <li id="foot_krm03">03 => (श्लो-८४)</li> <li id="foot_krm04">04 => [[आ। ‘ईड्योऽयमीशः समुपास्तिशीलैराशासितः पीतपटीं वसानः। स्वीयैश्चकंसे कश- नीयकासी रमोष्ठनिंसी नतचित्तनिञ्जी।।’ धा। का। २-४५।]]</li> <li id="foot_krm05">05 => [पृष्ठम्००८३+ २६]</li> <li id="foot_krm06">06 => [[१। ‘गुरोश्च हलः’ (३-३-१०३) इत्यः प्रत्ययः।]]</li></ul>

ईड् (ई꣡डँ꣡ स्तुतौ - चुरादिः - सेट्)
ल्युट् = ईडनम्
अनीयर् = ईडनीयः - ईडनीया
ण्वुल् = ईडकः - ईडिका
तुमुँन् = ईडयितुम्
तव्य = ईडयितव्यः - ईडयितव्या
तृच् = ईडयिता - ईडयित्री
क्त्वा = ईडयित्वा
ल्यप् = प्र ईड्य
क्तवतुँ = ईडितवान् - ईडितवती
क्त = ईडितः - ईडिता
शतृँ = ईडयन् - ईडयन्ती
शानच् = ईडयमानः - ईडयमाना

ईड् (ई꣡डँ॒ स्तुतौ - अदादिः - सेट्)
ल्युट् = ईडनम्
अनीयर् = ईडनीयः - ईडनीया
ण्वुल् = ईडकः - ईडिका
तुमुँन् = ईडितुम्
तव्य = ईडितव्यः - ईडितव्या
तृच् = ईडिता - ईडित्री
क्त्वा = ईडित्वा
ल्यप् = प्र ईड्य
क्तवतुँ = ईडितवान् - ईडितवती
क्त = ईडितः - ईडिता
शानच् = ईडानः - ईडाना

ADVANCED, Sanskrit to Sanskrit, Only about Dhatus

ईडँ ईड  स्तुतौ
- ईडयति  अदादौ (212) ईट्टे 129

ईडँ ईड स्तुतौ
- ईट्टे, ईडिता  ईडजनोर्ध्वे च (7278) इतीटि ईडिषे, ईडिध्वे  ईडा  इडाया वा (8354) इति लिङ्गाद् इडा  ईड्यः  9

### 📜 Overview
The word "ईडे" (īḍē) is derived from the root "ईड्" (īḍ) and primarily signifies the action of adoration, praising, or worshiping. It has significant relevance in Vedic literature where it is associated with prayers and devotional practices. This term reflects a broader cultural context of spiritual reverence in ancient Indian texts.

### 🗣️ Pronunciation Guide
Ee-day (stress on "day").

### 🧠 Grammatical Profile
- **Word Type:** Verb
- **Gender:** N/A (not applicable as it is a verb)
- **Root (धातु):** "ईड्" (īḍ), meaning "to praise, to worship."
- **Compound (समास):** N/A (the term is not a compound word).

### 📖 Meanings
1. **Primary & Core Meanings (from Dictionaries):**
   - To pray, to worship, to adore, to laud (Monier-Williams, dhatukosha).
   - The verb form also includes denotations of related actions in the context of worship and praise (Apte).

2. **Extended or Figurative Meanings (from Dictionaries):**
   - The term encompasses a range of devotional contexts, particularly in the Vedic literature, where essence of spirtual expression is emphasized (Krishnacharya).

3. **Additional Meanings:**
   - In the context of ritualistic prayers and offerings, "ईडे" can symbolize a more profound spiritual connection to a divine being or concept of divinity, often reflected in the usage during religious ceremonies.

### 🏗️ Etymology & Word Formation
The term "ईडे" is formed from the root "ईड्" (īḍ), which implies the act of praising. It belongs to the family of words derived from the Vedic usage denoting praise or adoration (Monier-Williams). The verb form entails various verbal conjugations as per its use in different contexts, exhibiting its flexibility in Sanskrit syntax.

### 🌐 Comparative Linguistics
1. **Hindi:** "इद" (id) - roughly signifies "that" in various contexts but lacks a direct connection to the praise aspect.
2. **Bengali:** "ঈড়" (īṛ) - denotes admiration, although not commonly used.
3. **Tamil:** "இடு" (iṭu) - meaning "place" or "to put," showing phonetic similarity rather than semantic relation.
4. **Telugu:** "ఈడ" (īḍa) - can relate to adoration in specific religious contexts, derived from it.

### ✍️ Usage Examples
1. **From Dictionary Entries:**
   - "ईडे वन्दनं करोति।" (īḍē vandanaṃ karoti) - "He performs worship."
   - "ईडे यज्ञं करोति।" (īḍē yajñaṃ karoti) - "He conducts a sacrifice with devotion." (Monier-Williams)

2. **Additional Examples (General Knowledge):**
   - "ईडेतु प्रार्थयामहे।" (īḍetu prārthayāmahe) - "We humbly pray." (Example not found in the provided entries).

### 🖼️ Visual or Cultural Context
In Hindu worship, the act of "ईडे" is central during rituals that involve chanting mantras or hymns directed towards deities, signifying the importance of offering praise and devotion through various forms of worship. Such practices may occur in homes during festivals or in temples where devotees gather for collective worship.

### ↔️ Dictionary Variations
The dictionaries present consistent definitions focusing on the themes of adoration and praise, but there are variations in grammatical details, such as the specific forms and conjugations attached to the verb. For instance, the usage highlighted in Krishnacharya's entry denotes its direct connection to ritual contexts, which may not be as explicitly stated in others.

### 🔄 Synonyms, Antonyms & Related Words
- **Synonyms:** स्तुतिः (stuti - praise), प्रार्थना (prārthanā - prayer).
- **Antonyms:** अपस्मार (apasmāra - neglect, ignoring).
- **Related Words:** वन्दन (vandana - worship), आशिष (āśiṣ - blessing).

ईडे [īḍē]  ले [lē]  न्य [nya], (ले) न्य Ved. = ईड्य.

ईडे (IDe)

Apte

धातुपाठः (Krishnacharya)