| YouTube Channel

ईज (Ija)

 
शब्दसागरः
English
ईज r. 1st cl. (ङ) (ईजते) 1. To go.
2. To blame or censure
also (इञ्)
ईजिञ् (ईंजति-ते.)
Wilson
English
ईज r. 1st cl. (ङ) (ईजते)
1 To go.
2 To blame or censure
also (इञ) ईजिञ् (ईंजति-ते.)
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 ईज्
मूलधातुः:
 ईज
धात्वर्थः:
 गति-कुत्सनयोः
गणः:
 भ्वादिः
कर्मकत्वं:
 सकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 आत्मनेपदी
रूपम्:
 ईजते
धातुप्रदीपः
Sanskrit
ईजँ ईज गति, कुत्सनयोः
- ईजते । ईजाञ्चक्रे । वीज्यते ।। 179 ।।
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
ईज, इ, कुत्से । गतौ । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(भ्वादिं -आत्मं -सकं -सेट् -इदित् ।) इ ईञ्जते ।कुत्सः कैश्चिन्न मन्यते । इति दुर्गादासः ॥
ईज, ङ, कुत्से । गतौ । इति कविकल्पद्रुमः ॥
(न्वादिं -आत्मं -सकं -सेट् ।) दीर्घादिः । ङईञ्जते इजते । कुत्सः कैश्चिन्न मन्यते । इतिदुर्गादासः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
ईज गतौ निन्दायाञ्च म्वा० आत्म०
सक०
 सेट् । ईजते ऐजतऐजिष्ट ईजाम्--बभूव आस चक्रे । ईजिता ईजिष्यतेऐजिष्यत ।
ईज गतौ निन्दने च इदित्
भ्वा०
 आत्म०
सक०
 सेट् । ईञ्जतेऐञ्जिष्ठ । ईञ्जाम्--बभूव आस चक्रे! ईञ्जितम् । अयम्अपाणिनीयः कविकल्पद्रुमे तु पठितः ।
क्षीरतरङ्गिणी
Sanskrit
ईजँ ईज गति, कुत्सनयोः
ईजते, वीज्यते ईजीति दुर्गः - ईञ्जते वीजेर्लौकिका दवीजयत् 181
धातुवृत्तिः
Sanskrit
ईजँ ईज (अर्थः) गति, कुत्सनयोः
( ईजते ईजांचक्रे ईजिता ) इत्यादि कर्मणि ( ईज्यते ) इत्यादि ( ईजिजिषते ईजयति मा भवानिजिजत् ) द्विर्वचनात्पूर्वं "णौ चङि''ति ह्रस्व इत्युक्तम् वर्चादय उदात्ता अनुदात्तेतः 180
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“ईज गतिकुत्सनयोः”@} 2 ईजकः-जिका, ईजकः-जिका, ईजिजिषकः-षिका
ईजिता-त्री, ईजयिता-त्री, ईजिजिषिता-त्री
-- ईजयन्-न्ती, ईजयिष्यन्-न्ती-ती
ईजमानः, ईजयमानः, ईजिजिषमाणः
ईजिष्यमाणः, ईजयिष्यमाणः, ईजिजिषिष्यमाणः
ईक्-ईजौ-ईजः
-- -- 3 ईजितम्-तः-तवान्, 4 ईजितः, ईजिजिषितः-तवान्
ईजः, ईजः, ईजिजिषुः, ईजिजयिषुः
ईजितव्यम्, ईजयितव्यम्, ईजिजिषितव्यम्
ईजनीयम्, 5 ईजनीयम्, ईजिजिषणीयम्
6 ईज्यम्, ईज्यम्, ईजिजिष्यम्
7 ईषदीजः, दुरीजः, स्वीजः
-- -- ईज्यमानः, ईज्यमानः, ईजिजिष्यमाणः
ईजः, ईजः, ईजिजिषः
ईजितुम्, ईजयितुम्, ईजिजिषितुम्
ईजा, ईजना, ईजिजिषा, ईजिजयिषा
ईजनम्, ईजनम्, ईजिजिषणम्
ईजित्वा, ईजयित्वा, ईजिजिषित्वा
समीज्य, समीज्य, समीजिजिष्य
ईजम् २, ईजित्वा २, ईजम् २, ईजयित्वा २, ईजिजिषम् २
ईजिजिषित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (८१)
02
=>
 (१-भ्वादिः-१८२-सक-सेट्-आत्म।)
03
=>
 [[C। ‘अभ्रेजि विभ्राग्भिरनीजितैश्च यत् कदाप्यशोचद्भिरशेषजन्तुभिः।’ धा। का। १-२५।]]
04
=>
 [[१। ‘निष्ठायां सेटि’ (६-४-५२) इति णेर्लोपः।]]
05
=>
 [[२। ‘णेरनिटि’ (६-४-५१) इति णेर्लोपः।]]
06
=>
 [[३। निष्ठायां सेट्त्वात् ‘चजोः--’ (७-३-५२) इति कुत्वं न।]]
07
=>
 [पृष्ठम्००८२+ २७]