| YouTube Channel

ईक्षणम् (IkSaNam)

 
Apte
English
ईक्षणम् [īkṣaṇam], [ईक्ष्-ल्युट्]
Seeing, beholding
&c.
A look, sight, aspect, view.
An eye
अश्रुपूर्णाकुलेक्षणम्
Bg.*
 2.1. इत्यद्रिशोभाप्रहितेक्षणेन
R.*
 2.27
so अलसेक्षणा.
Regarding, looking after, caring for. -श्रवस्
m.
 A serpant
एषा नो नैष्ठिकी बुद्धिः सर्वेषामीक्षणश्रवः
Mb.
 * 1.37.29.
Apte Hindi
Hindi
ईक्षणम्
नपुं*
 - ईक्ष्-ल्युट्
"देखना, ताकना"
ईक्षणम्
नपुं*
 - ईक्ष्-ल्युट्
"दृष्टि, दृश्य"
ईक्षणम्
नपुं*
 - ईक्ष्-ल्युट्
आँख
E Bharati Sampat
Sanskrit
(न) ईक्ष(दर्शने)+ल्युट् । ‘करणाधिकरणयोश्च’ ३.३.११७। १.नेत्रम् । ‘ननन्दुरानन्दजलाविलेक्षणाः’ याद०१४.६४। ईक्ष+ल्युट्(भावे)। ‘ल्युट् च’ ३.३.११५। २.दर्शनम्, दृष्टिः। ‘तेषां मध्यगता साध्वी पत्युः पादार्पितेक्षणा’ कुमार०६.११। ‘इत्यद्रिशोभाप्रहितेक्षणेन’ रघुः२.२७।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 विलोकनम्, ईक्षणम्
noun
केषुचन क्रियादिषु गुप्तरूपेण पर्यवेक्षणम्।
"आरक्षकः तस्य चोरस्य विलोकनं कुर्वन् अस्ति।"
Synonyms:
 दर्शनम्, ईक्षणम्, अवलोकनम्, आदृष्टिः, ईक्षितम्, उद्वीक्षणम्, दृक्पातः, दृष्टिनिपातः, निरीक्षणम्, प्रेक्षणम्, विलोकितम्, समीक्षणम्
noun
यत्किञ्चित्कर्मिका दृशिक्रिया।
"तस्य दर्शनं मत्कृते आवश्यकं नास्ति।"
Synonyms:
 दर्शनम्, आलोकनम्, ईक्षणम्, निध्यानम्, निर्व्वर्णनम्, निभालनम्
noun
अक्षिभ्यां रूपग्रहणम्।
"कार्यस्य व्यग्रतायाः कारणात् एकं मासं यावत् पितुः दर्शनम् न जातम्।"
Synonyms:
 दृष्टिक्षेपः, दृष्टिः, आदृष्टिः, ईक्षणम्, ईक्षितम्, कटाक्षः, कटः, दृक्पातः, प्रदर्शः
noun
दर्शनस्य क्रिया।
"तस्य दृष्टिक्षेपेण एव तस्य क्रोधः सूच्यते।"
Synonyms:
 अन्वेषणम्, समीक्षणम्, ईक्षणम्
noun
कस्यापि विषयस्य सत्यतायाः परीक्षणस्य कार्यम्।
"शासकीयाधिकारी अन्वेषणार्थे ग्रामम् आगतः।"
Synonyms:
 चक्षुः, लोचनम्, नयनम्, नेत्रम्, ईक्षणम्, अक्षि, दृक्, दृष्टिः, अम्बकम्, दर्शनम्, तपनम्, विलोचनम्, दृशा, वीक्षणम्, प्रेक्षणं, दैवदीपः, देवदीपः, दृशिः, द्शी
noun
अवयवविशेषः-दर्शनेन्द्रियम्।
"तस्याः चक्षुंषी मृगीवत् स्तः।"
Tamil
Tamil
ஈக்ஷணம் : பார்த்தல், பார்வை, கண்.
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“ईक्ष दर्शने”@} 2 ईक्षकः-क्षिका, ईक्षकः-क्षिका, 3 ईचिक्षिषकः-षिका
ईक्षिता-त्री, ईक्षयिता-त्री, ईचिक्षिषिता-त्री
-- ईक्षयन्-न्ती, ईक्षयिष्यन्-न्ती-ती
4 5 कृष्णाय ईक्षमाणः, 6 ईक्षयमाणः, ईचिक्षिषमाणः
ईक्षिष्यमाणः, ईक्षयिष्यमाणः, ईचिक्षिषिष्यमाणः
7 ईट्-ईक्षौ-ईक्षः
-- -- ईक्षितः-तं-तवान्, ईक्षितः, ईचिक्षिषितः-तवान्
ईक्षः, प्रतीक्षः, प्रेक्षी 8, 9 भरतप्रतीक्षः- 10 क्षा, 11 अवसरप्रतीक्षः, ईचिक्षिषुः, ईचिक्षयिषुः
ईक्षितव्यम्, ईक्षयितव्यम्, ईचिक्षिषितव्यम्
ईक्षणीयम्, ईक्षणीयम्, ईचिक्षिषणीयम्
ईक्ष्यम्, ईक्ष्यम्, ईचिक्षिष्यम्
ईषदिक्षः-दुरीक्षः-स्वीक्षः
-- -- ईक्ष्यमाणः, ईक्ष्यमाणः, ईचिक्षिष्यमाणः
ईक्षः, व्यतीक्षा 12, ईक्षः ईचिक्षिषः
ईक्षितुम्, ईक्षयितुम्, ईचिक्षिषितुम्
ईक्षा, परीक्षा, ईक्षणा, ईचिक्षिषा, ईचिक्षयिषा
ईक्षणम्, ईक्षणम्, ईचिक्षिषणम्
ईक्षित्वा, ईक्षयित्वा, ईचिक्षिषित्वा
13 प्रेक्ष्य-परीक्ष्य, समीक्ष्य, समीचिक्षिष्य
ईक्षम् २, ईक्षित्वा २, ईक्षम् २, ईक्षयित्वा २, ईचिक्षिषम् २
ईचिक्षिषित्वा २। 14
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (७८)
02
=>
 (१-भ्वादिः-६१०। सक। सेट्। आत्म।)
03
=>
 [[१। ‘कुहोश्चुः’ (७-४-६२) इत्यभ्यासस्य चुत्वम्।]]
04
=>
 [पृष्ठम्००८०+ २७]
05
=>
 [[१। ‘राधीक्ष्योर्यस्य विप्रश्नः’ (१-४-३९) इति कृष्णस्य सम्प्रदानसंज्ञा।]]
06
=>
 [[आ। ‘वीक्षमाणो मृगं रामः चित्रवृत्तिं विसिष्मिये।।’ (भ। का। ५-५१)। ‘स्तुतिशीला हरिकामा फलभक्षा कानने व्रताचारा। तदुपग्रहप्रतीक्षा वसति द्वन्द्वक्षमा मुनि- श्रेणी।।’ इति प्रक्रियासर्वस्वे।]]
07
=>
 [[२। ‘स्कोः’ (८-२-२९) इति कलोपः।]]
08
=>
 [[३। ‘सुप्यजातौ णिनिः’ (३-२-७८) इति ताच्छील्ये णिनिः।]]
09
=>
 [[४। ‘ईक्षिक्षमिभ्यां च’ (वा। ३-२-१) इति कर्मण्युपपदे णः। टाप्।]]
10
=>
 [[B। ‘ताः सान्त्वयन्ती भरतप्रतीक्षा तं बन्धुता न्यक्षिपदाशु तैले।’ (भ। का। ३-२३)।]]
11
=>
 [[C। ‘आसीत राजावसरप्रतीक्षः तदा प्रयासं वितथं न कुर्यात्।।’ (भ। का। १२-२९)।]]
12
=>
 [[५। कर्मव्यतीहारे विवक्षितेऽपि अभिधानस्वाभाव्यात् अत्र णच् नेष्ट इति स्पष्टं भाष्ये (३-३-४३)।]]
13
=>
 [[ड्। ‘सङ्क्लेशितस्वकथदक्षणदीक्षितं तं प्रेक्ष्यैष जन्मफलमीषितवान् महात्मा।।’ (धा। का। १-७७)।]]
14
=>
 [पृष्ठम्००८१+ २६]