| YouTube Channel

इषुः (iSuH)

 
Apte
English
इषुः [iṣuḥ],
m.
 ,
f.
 [इष्-उ
cf.
 also
Uṇ.*
 1.13]
An arrow
यामिषुं... हस्ते बिभर्षि Śvet.3.6
इषुभिः प्रतियोत्स्यामि
Bg.*
 2.4.
The number five.
(In
Math.
 ) A versed sine.
N.
 of a Soma ceremony.
Comp.
 -अग्रम्, -अनीकम् the point of an arrow
वायुरमित्राणामिष्वग्राण्याञ्चतु
Av.*
 11.1.16.-असनम्, -अस्त्रम् the bow
राममिष्वसनदर्शनोत्सुकम्
R.*
 11. 37
˚यन्त्रमुक्तो बाणः
Dk.*
 9. -आस
a.
 throwing arrows.
(सः) a bow.
an archer, a warrior
अत्र शूरा महेष्वासा भीमार्जनसमा युधि
Bg.*
 1.4.17. -कारः, -कृत्
m.
 an arrow-maker. -धरः, -भृत्
m.
 an archer. -पथः, -विक्षेपः an arrow-shot, the range of an arrow.-पातरामक्षेत्रम् The holy place called Paraśurāma. -पुङ्खा A particular plant (Mar. उन्हाळी)
The indigo plant
Mātaṅga
L.
 1.1. -प्रयोगः discharging an arrow
प्रत्यब्रवीच्चैनमिषुप्रयोगे
R.*
 2.42. -मात्र
a.
 having the length of an arrow (about 5 short spans or three feet)
cf.
 यदा हि द्विजवरस्येषुमात्रावलोकनानुगतेर्न समाहिता पुरुषगतिः
Bhāg.*
 5.1.2.
(त्रम्) the length of an arrow.
an altar (कुण्ड). -हस्त
a.
 carrying arrows in the hand.
Apte 1890
English
इषुः [इष्-उ
cf. also Uṇ. 1. 13] 1 An arrow.
2 The number five.
3 (In Math.) A versed sine.
4 N. of a Soma ceremony.
Comp.
अग्रं,
अनीकं the point of an arrow.
असनं,
अस्त्रं the bow
राममिष्वसनदर्शनोत्सुकं R. 11. 37
°यंत्रमुक्तो बाणः Dk. 9.
आस a. throwing arrows. (
सः) {1} a bow. {2} an archer, a warrior
Bg. 1. 4, 17.
कारः,
कृत् m. an arrow-maker.
धरः,
भृत् m. an archer.
पथः,
विक्षेपः an arrow-shot, the range of an arrow.
प्रयोगः discharging an arrow
R. 2. 42.
मात्र a. having the length of an arrow (about {5} short spans or three feet.). (
त्रं) {1} the length of an arrow. {2} an altar (कुंड).
हस्त a. carrying arrows in the hand.
Apte Hindi
Hindi
इषुः
पुं*
 - इष्-उ
बाण
इषुः
पुं*
 - इष्-उ
पाँच की संख्या
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) इष्यते हिंसयते अनेन । ईष(गतिहिंसादर्शनेषु)+उः। आदेरोच्य, ‘ईषेः किच्य’ उ०१.१३। १.बाणः। ‘सृजन्तमाजाविषुसंहतीर्वः’ किरा०३.२०। ‘इषवो धनुषः सशब्दमाशु’ माघः२०.२१। ‘उत्कर्षः स च धन्विनां यदिषवः सिद्धयन्ति लक्ष्ये चले’ शाकु०२.५२। २.पञ्चसंख्या ।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 बाण, शरः, वाजी, इषुः, शायकः, काण्डः, शल्य, विपाढः, विशिखः, पृषत्कः, पत्री, भल्लः, नाराचः, प्रक्ष्वेडनः, खगः, आशुगः, मार्गणः, कलम्बः, रोपः, अजिम्भगः, चित्रपुच्छः, शायकः, वीरतरः, तूणक्षेडः, काण्डः, विपर्षकः, शरुः, पत्रवाहः, अस्रकण्टकः
noun
अस्रविशेषः, सः सूचियुक्तः दण्डः यः चापेन निःक्षिप्यते।
"बाणस्य आघातेन खगः आहतः।"
Synonyms:
 इषुः
noun
एकः विशिष्टा अवस्था ।
"इषोः उल्लेखः वराहमिहिरेण कृतः"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
इषुः,
पुं,
स्त्री,
 (इष्यति गच्छतीति । इष् + उ ।)बाणः । इत्यमरः ॥
(“उत्कर्षः स च धन्विनांयदिषवः सिध्यन्ति लक्ष्ये चले” । इति शाकुन्तले२ अङ्के ।)