| YouTube Channel

इषीका (iSIkA)

 
शब्दसागरः
English
इषीका
f.
 (-का)
1. An elephant's eye-ball.
2. A painter's brush, &c. also
इषिका.
3. A kind of reed, (Saccharum spontaneum. )
E.
 इष् to go,
ईकन् Unādi
aff.
Capeller Eng
English
इषी॑का
f.
 reed, stem of grass, arrow.
Yates
English
इषीका (का) 1.
f.
 An elephant's eye-
ball
painter's brush
a reed.
Spoken Sanskrit
English
इषीका - iSIkA -
f.
 - stem or stalk of grass used as an arrow
इषीका - iSIkA -
f.
 - see also iSikA
इषीका - iSIkA -
f.
 - sort of sugarcane
इषीका - iSIkA -
f.
 - see also izIkA
इषीका - iSIkA -
f.
 - brush
इषीका - iSIkA -
f.
 - kans grass [ Saccharum Spontaneum - Bot. ]
इषीका - iSIkA -
f.
 - reed
इषीका - iSIkA -
f.
 - small stick of wood or iron
इषीका - iSIkA -
f.
 - rush
इषीका - iSIkA -
f.
 - eyeball of an elephant
इषीका iSIkA
f.
 see also iSikA
इषीका iSIkA
f.
 see also izIkA
Wilson
English
इषीका
f.
 (-का)
1 An elephant's eye-ball.
2 A painter's brush, &c. also इषिका.
3 A kind of reed, (Saccharum spontaneum. )
E.
 इष to go, ईकन् Uṇādi
aff.
Apte 1890
English
इषि(षी)का [इष् गत्यादौ क्वुन् अत इत्वं] 1 Reed, rush, stalk of grass
कुशकाशशरेषिकाः Rām.
°अस्त्रं R. 12. 23.
2 An arrow.
3 A sort of sugar-cane
Saccharum Spontaneum.
4 A small stick of wood or iron used to see whether gold in a crucible is melted or not.
5 A brush.
6 The eye ball of an elephant.
Comp.
तूलं the point or upper part of a reed.
Monier Williams Cologne
English
इषी॑का
f.
 a reed, rush, stem or stalk of grass used as an arrow,
AV.
 vii, 56, 4
xii, 2, 54
ŚBr.
Kauś.
MBh.
R.
Ragh.
&c.
a sort of sugarcane, Saccharum Spontaneum,
L.
a brush,
L.
a small stick of wood or iron (used for trying whether the gold in a crucible is melted),
L.
the eyeball of an elephant
See इषिका, ईषिका, ईषीका, इशीका.
Macdonell
English
इषीका iṣī́kā,
f.
 reed, rush.
Benfey
English
इषीका 1. इष् + ईका,
f.
 Reed, MBh.
1, 4332.
--
Comp.
शर-,
f.
 an arrow,
Rām. 2, 104, 43, Gorr.
Apte Hindi
Hindi
इषीका
स्त्री*
 - इष् गत्यादौ क्वुन् अत इत्वम्
"सरकंडा, नरकुल"
इषीका
स्त्री*
 - इष् गत्यादौ क्वुन् अत इत्वम्
बाण
इषीका
स्त्री*
 - "इष् गत्यादी क्वुन्, अत इत्वम्"
एक कांटेदार पौधा
Shabdartha Kaustubha
Kannada
इषीका
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆನೆಯ ಕಣ್ಣುಗುಡ್ಡೆ /ಆನೆಯ ಕಣ್ಣು ಗೋಳಕ
निष्पत्तिः - > इष (गतौ) - "इकन्" धातोः ह्रस्वश्च (उ० ४-२१)
इषीका
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಕಾಶತೃಣ /ಜಂಬುಹುಲ್ಲು
प्रयोगाः - > "तस्मिन्नास्थदिषीकास्त्रं रामो रामावबोधितः"
उल्लेखाः - > रघु० १३-२३
L R Vaidya
English
iSI(zI)kA {% f. %} An elephant’s eyeball.
izIkA {% f. %} A reed, R.xii.23.
E Bharati Sampat
Sanskrit
(स्त्री) इष(गतौ)+इकन् । धातोः ह्रस्वश्च ‘ईषेः किद् ध्रस्वश्च’ उ०४.२२। १.गजस्य नेत्रागोलकम् । २.काशतृणम् । ‘तस्मिन्नास्थदिषीकास्त्रं रामो रामावबोधितः’ रघुः१३.२३।
Bopp
Latin
इषीका f. (ut mihi videtur, a r. ईक्ष् videre, s. इक in fem.,
producto इ in ई, ita ut sit pro इक्षीका) pupilla, prae-
sertim elephanti. AM. Scribitur etiam इषिका.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 इषीका, इशीका, इषिका, ईषिका
noun
गजस्य अक्षिगोलः।
"अस्य गजस्य इषीका रक्तवर्णीया अस्ति।"
Synonyms:
 शलाका, तूलिका, ईषिका, तुलिः, तूली, ईषीका, इषीका
noun
लेखने चित्रादीनां निर्माणे वा उपयुज्यमाना आलेख्यकूर्चिका।
"चित्रकारः शलाकाम् उपयुज्य चित्रं निर्माति।"
Synonyms:
 आघर्षणी, अवलेखनी, इषीका, ईषिका, ईषीका, वर्धनी, विमार्गः, शतमुखम्, शलाका, शोधनी
noun
धात्वादिभ्यः विनिर्मितं तत् उपकरणं यद् वस्त्वादिमार्जनार्थे उपयुज्यते।
"माता आघर्षण्या वस्त्रगतं कल्मषं दूरीकरोति।"
Synonyms:
 तूलिका, तूली, ईषीका, इषीका
noun
चित्रकरस्य उपकरणम्।
"सः तूलिकया चित्राकृतिं रञ्जयति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
काशस्त्विषीका घासस्तु यवसं तृणमर्जुनम् ।
-wordlist-
काश (पुंक्ली), इषीका (स्त्री), घास (पुं), यवस (क्ली), तृण (क्ली), अर्जुन (क्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
इषीका
इषीका, काश
उलपो वल्वजः प्रोक्त इषीका काश उच्यते ।
verse 2.1.1.191
page 0024
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: इषीका
Root: इषीका
Gender: स्त्री
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Kind of grass
Tamil īrku
Shloka(s):
3|3|235|1 ► पुञ्जीलस्तु तृणस्तम्ब इषीका तूलिका समे। (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|3|235|1 ⇢ इषीका (इषीका) (स्त्री) ⇒ Kind of grass
Tamil īrku ⇒
➠ 3|3|235|1 ⇢ तूलिका (तूलिका) (स्त्री) ⇒ Kind of grass
Tamil Īrkku ⇒
Related word(s):
Vedic Reference
English
Iṣīkā, ‘a stalk of reed grass, ’ occurs frequently from the
Atharvaveda^1 onwards, often as an emblem of fragility. In
the Śāṅkhāyana Āraṇyaka^2 it seems to denote the pin fixed in
the bar of a pen to keep cattle in (argaleṣīke, ‘bolt and pin’).
A basket (śūrpa) of Iṣīkā is referred to in the Śatapatha
Brāhmaṇa.^3
1) Av. vii. 56, 4
xii. 2, 54
Śatapatha
Brāhmaṇa, iv. 3, 4, 16, etc.
Jaiminīya
Brāhmaṇa, i. 9
ii. 134
Chāndogya
Upaniṣad, v. 24, 3
Kāṭhaka Upaniṣad,
ii. 6, 17, etc.
Nirukta, ix. 8.
2) ii. 16 (v. l. °ike).
3) i. 1, 4, 19.
Cf. Zimmer, Altindisches Leben, 71
Oertel, Journal of the American Oriental
Society, 19, 122, n. 3.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
इषीका,
स्त्री,
 (ईष्यते इति । ईषेः कित् ह्रस्व-श्चेतीकन् ह्रस्वश्च ।) गजाक्षिकूटकः । हस्थिचक्षु-र्गोलकः । इत्यमरः ॥
तूलिका । इति रायमुकुटः ॥
काशतृणं । इति हेमचन्द्रः ॥
(“पताङ्गानां पुच्छेषु त्वयेषीका प्रवेशिता” ।“इषीकाञ्च यथा मुञ्जात् कश्चित् निष्कृष्य दर्शयेत् ।योगी निष्कृष्य चात्मानं तथा पश्यति देहतः” ।इति च महाभारते ।“तस्मिन्नास्थदिषीकास्त्रं रामो रामावबोधितः” ।इति रघुः १२ । २३” । इषीकास्त्रं काशास्त्रं “इषीकाकाशमुच्यते” इति हलायुधः । इति तट्टीका ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
इषीका स्त्री ईष--गत्यादिषु ईकन् कित् ह्रस्वश्च । १ गज-नेत्रगोलके । २ काशे, ३ मुञ्जामध्यवर्त्तितृणे च तदालम्ब्यैवअश्वत्थाम्ना पाण्डवबधाय महास्त्रं प्ररित्यक्तम् यथाभा० प० १४ अ० “व्यथितात्माऽभवत् द्रोणिः प्राप्त-क्षेममन्यत । तत्र दिव्यमदीनात्मा परमास्त्रमचिन्तयत् ।जग्राह च स चेषीकां द्रौणिः सव्येन पाणिना । सतामापदमासाद्य दिव्यमस्त्रमुदैरयत्” इत्युपक्रम्य “तत-स्तस्यामिषीकायां पावकः समजायत । प्रधक्ष्यन्निव लो-कांस्त्रीन् कालान्तकयमोपमः” इमामिषीकामधिकृत्यकृतोग्रन्थः अण् ऐषीकं भारतान्तगेतपर्वभेदे “मुञ्जावेषीका तूलमिति” शत० ब्रा० “यदि नडानां यदि वेणूनांयदि वेषीकाणाम्” शत० ब्रा० १, १, ४, १९, ४ शरशला-कायां ५ वीरणकाष्ठिकायाञ्च उज्ज्व० “तस्मिन्नास्थदिषी-कास्त्रं रामोरामावबोधितः” रघुः ।
Capeller
German
इषी॑का
f.
 Rohr, Binse.
Stchoupak
French
इषीका-
f.
 tige de roseau, de jonc, not. pour faire des flèches.
°तूल- nt. panicule d'un roseau.