| YouTube Channel

इषिर (iSira)

 
शब्दसागरः
English
इषिर
m.
 (-रः) Fire.
E.
 इष् to go, किरच्
aff.
Capeller Eng
English
इषिर॑
a.
 refreshing, enlivening
fresh, strong, quick.
Yates
English
इषिर (रः) 1.
m.
 Fire.
Wilson
English
इषिर
m.
 (रः) Fire.
E.
 इष to go, किरच्
aff.
Apte
English
इषिर [iṣira],
a.
Ved.
 [इष्-गतौ-किरच्]
Juicy, succulent, refreshing, fresh.
Powerful, strong, quick, active.
Moving. -रः Fire. -रम्
ind.
 Quickly. स्वधामिषिरां पर्यपश्यन्
Rv.*
 1.157.5.
Apte 1890
English
इषिर a. Ved. [इष्-गतौ-किरच्] 1 Juicy, succulent, refreshing, fresh.
2 Powerful, strong, quick, active.
3 Moving.
रः Fire.
रं ind. Quickly.
Monier Williams Cologne
English
इषिर॑
mfn.
 refreshing, fresh
flourishing
vigorous, active, quick,
RV.
AV.
VS.
इषिर॑
m.
N.
 of Agni,
L.
[cf. Gk. ἱερός, especially in Homer (e.g.
Il.
 xvi, 404).]
Monier Williams 1872
English
इषिर, अस्, आ, अम्, Ved. succulent, refreshing, fresh,
flourishing
vigorous, active, quick
[cf. Gr. ἱερός]
(अस्), m. fire ?
(अम्), ind. quick.
Macdonell
English
इषिर iṣ-irá,
a.
 refreshing
active, strong, 🞄swift.
Apte Hindi
Hindi
इषिरः
पुं*
 - इष्-किरच्
अग्नि
Shabdartha Kaustubha
Kannada
इषिर
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಅಗ್ನಿ /ಬೆಂಕಿ
निष्पत्तिः - > इषु (इच्छायाम्) - "किरच्" (उ० १-५१)
L R Vaidya
English
izira {% m. %} Fire.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 चञ्चल, अपस्यु, इर्य, इषिर, उत्साहिन्, उदार, विचर्षणि, सक्रिय, सचेष्ट
adjective
यः अतीव चपलः अस्ति।
"चञ्चलानां बालकानां पालनं कठिनं भवति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
इषिरः,
पुं,
 (इष्यति गच्छतीति । इष + किरच् ।)अग्निः । इत्युणादिकोषः ॥
(गमनशीले, त्रि, यथा, ऋग्वेदे । ७ । ३५ । ४ । “शं न इषिरो अभिया-रातः” । “इषिरः गतिशीलः” इति भाष्यम् ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
इषिर
त्रि०
 इष--गतौ किरच् । १ गतिशीले । “श न इषिरोअभिया रातः” ऋ० ७, ३५, ४, “इषिरः गतिशीलः” भा०२ चलनशीले च “निसामनामिषिरामिन्द्र! भूमिम्” ऋ० ३, ३०, ९ । “इषिरां चलन्तीम्” भा० ४ अग्नौ
पु०
 उज्ज्व०
Capeller
German
इषिर॑ erfrischend, kräftig, munter.
Grassman
German
iṣirá, a., an zwei Stellen ({808, 15}
{220, 1}) mit metrisch gedehntem i der zweiten Silbe, griech. ἱερός, äol. ἰαρός [Cu. 〔614〕], sodass auch für das Sanskrit *iṣará als Grundform anzusetzen ist. Die Grundbedeutung ist „strömend, eilend“, daher weiter „regsam, rüstig, kräftig, munter, frisch“. Der Begriff knüpft also an den Grundbegriff von ís an (vgl. auch aramíṣ), so wie an den Begriff der Wurzel iṣ, welcher diesem letztern zu Grunde [Page227] liegt [siehe iṣ und íṣ]. Also 1〉 strömend, {808, 15} eṣá syá sómas matíbhis punānás, átyas ná vājī tárati‿íd árātīs, páyas ná dugdhám ádites iṣirám, urús va gātús suyámas ná vóḍhā, dieser durch Gebete gereinigte Soma durchfährt die Gottlosen wie ein schnelles Ross, wie die strömende der Himmelskuh (dem Gewölk) entmolkene Milch, wie ein unbeengter Gang, wie ein schönlenkender Fuhrmann
2〉 eilend, vom Winde, vom Rosse, den aus den Wolkenbergen entfesselten Kühen ({894, 3})
3〉 regsam, rüstig, munter, von Göttern, besonders wo sie als eilend, als geschäftig geschildert werden
4〉 in gleichem Sinne auch von Menschen, von der Gesinnung, von der Stimme
5〉 frisch, kräftig, blühend, von der Kraft (dákṣa), der Erde (bhū́mi), der Welt (svadhā́)
6〉 -ám, adv., munter, kräftig.
-a [V.] 3〉 indra {129, 1} (rátham praṇáyasi).
-ás 2〉 vā́tas {551, 4}
párijmā {395, 12}. — 3〉 dámūnās {239, 4} (agnís)
(nṛtús) {470, 3} (índras)
suarṣā́s (bṛ́haspátis) {613, 7}.
-ám [m.] 3〉 ketúm {236, 14} (agním). — 5〉 dákṣam {422, 4}.
-ám [n.] 1〉 páyas (s. o.) {808, 15}. — 6〉 {391, 2}.
-éṇa 4〉 mánasā {668, 7}.
-ā́ya 4〉 {666, 29}.
-ásya 3〉 (índrasya) {707, 9} (hárī).
-ā́ [du.] 3〉 rathíā {429, 5} (aśvínā).
-ās [V.] 3〉 ā́ditiās {220, 1}.
-ā́s [m.] 3〉 ásurasya vīrā́s {290, 8}
kṛ́ṣṇās (grā́vāṇas) {920, 5} (anartiṣus).
-ā́sas 3〉 spáśas {785, 7}.
-ébhis 3〉 sákhibhis {899, 5} (marúdbhis). — 4〉 kétebhis {294, 7}.
-aís 2〉 áśvais {503, 3}.
-ā́m 4〉 máhiṣīm (vadhúam) {391, 3}
vā́cam {796, 4}
{924, 3}. — 5〉 bhū́mim {264, 9}
svadhā́m {168, 9}
{983, 5}.
-ā́s [A. p. f.] 2〉 gā́s {894, 3} (s. o.).
iṣirá:
-ā́ya 4〉 {128, 5}.
Burnouf
French
इषिर इषिर
m.
 feu.