इव (iva)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishCapeller Eng
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Wilson
EnglishApte
Englishइव [iva],
Like, as (showing उपमा or comparison)
वागर्थाविव संपृक्तौ 1.1
वैनतेय इव विनतानन्दनः 5.
As if, as it were (denoting उत्प्रेक्षा)
पश्यामीव पिनाकिनम् 1.6. लिम्पतीव तमोङ्गानि वर्षतीवाञ्जनं नभः 1.34.
Little, somewhat, perhaps
कडार इवायम् G. M.
(Added to interrogative words), 'Possibly', 'I should like to know', 'indeed'
विना सीतादेव्या किमिव हि न दुःखं रघुपतेः 6.3
क इव of what sort, what like
क इव कालः 2
what a long time has elapsed.
इव is frequently used with adverbs, especially with such as involve restriction, by way of emphasis in the sense of even or just so, just, exactly, quite, indeed, very
मुहूर्तमिव but for a moment
किंचिदिव just a little bit
so ईषदिव, नाचिरादिव,
(इव is considered by grammarians as forming compounds with the word after which it stands
इवेन समासो विभक्त्यलोपश्च Vārt. on II.4.71. Sk.). -उपमा A simile in which इव is used. 1.41 is given as an illustration of इवोपमा.
Apte 1890
Englishइव ind. 1 Like, as (showing उपमा or comparison)
वागर्थाविव संपृक्तौ R. 1. 1
वैनतेय इव विनतानंदनः K. 5.
2 As if, as it were (denoting उत्प्रेक्षा)
पश्यामीव पिताकिनं Ś. 1. 6
लिंपतीव तमोंगानि वर्षतीवांजनं नभः Mk. 1. 34.
3 A little, somewhat, perhaps
कडार इवायं G. M.
4 (Added to interrogative words), ‘Possibly’, ‘I should like to know’, ‘indeed’
विना सीतादेव्या किमिव हि न दुःखं रघुपतेः U. 6. 30
क इव of what sort, what-like
क इव कालः Māl. 2 what a long time has elapsed.
5 इव is frequently used with adverbs, especially with such as involve restriction, by way of emphasis in the sense of even or just so, just, exactly, quite, indeed, very
मुहूर्तमिव but for a moment
किंचिदिव just a little bit
so ईषदिव, नाचिरादिव &c.
(इव is considered by grammarians as forming compounds with the word after which it stands
इवेन नित्यसमासो विभक्त्यलोपश्च).
Monier Williams Cologne
Englishइव (fr. pronominal base 3. इ), like, in the same manner as (in this sense यथा, and used correlatively to तथा)
in a certain manner, in some measure, a little, perhaps (in qualification or mitigation of a strong assertion)
so, just so, just, exactly, indeed, very (especially after words which involve some restriction, e.g. ईषद् इव, just a little
किंचिद् इव, just a little bit: and after a negation, e.g. न चिराद् इव, very soon). इव is connected vaguely, and somewhat pleonastically, with an interrogative pronoun or adverb (e.g. किम् इव, what? कथम् इव, how could that possibly be? क्वेव, where, I should like to know?). In the Pada texts of the Ṛg, Yajur, and Atharva-veda, and by native grammarians, इव is considered to be enclitic, and therefore compounded with the word after which it stands,
Monier Williams 1872
Englishइव इव, ind. (fr. pronominal base 3. इ),
like, in the same manner as (in this sense = यथा,
and used correlatively to तथा)
as it were (after a
metaphorical expression, e. g. पथा इव यन्तौ,
on a path going as it were)
in a certain manner, in
some measure, a little, perhaps (in qualification or
mitigation of a strong assertion)
nearly, almost, about
(e. g. मुहूर्तम् इव, almost an hour)
so, just so,
just, exactly, indeed, very (especially after words
which involve some restriction, e. g. ईषद् इव, just
a little
किञ्चिद् इव, just a little bit: and after a nega-
tion, e. g. नचिराद् इव, very soon). इव is connected
vaguely, and somewhat pleonastically, with an inter-
rogative pronoun or adverb (e. g. किम् इव, what ?
कथम् इव, how could that possibly be ? क्वेव,
where, I should like to know ?). In the Pada texts
of the Ṛg, Yajur, and Atharva-veda, and by native
grammarians, इव is considered to be compounded
with the word after which it stands, and is therefore
enclitic.
Macdonell
EnglishBenfey
EnglishHindi
Hindiबस की तरह या के रूप में अगर
Apte Hindi
Hindiइव
अव्य* - इ-क्वन् वा०
"की तरह, जैसा कि "
इव
अव्य* - इ-क्वन् वा१
मानों
इव
अव्य* - इ-क्वन् वा२
"कुछ, थोड़ा सा"
इव
अव्य* - इ-क्वन् वा३
संभवतः' 'बतलाइये तो' निस्सन्देह'
Shabdartha Kaustubha
Kannadaइव
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಸಾದೃಶ್ಯ /ಹೋಲಿಕೆ
प्रयोगाः - > "जिगीषुरेको दिनकृदादित्येष्विव कल्पते"
उल्लेखाः - > माघ० २-८१
इव
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಉತ್ಪ್ರೇಕ್ಷೆ
प्रयोगाः - > "लीनेव प्रतिबिम्बितेव लिखितेवोत्कीर्णरूपेव च"
उल्लेखाः - > मालती० ५-१०
इव
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಸ್ವಲ್ಪ
प्रयोगाः - > "आवर्जिता किञ्चिदिव स्तनभ्यां वासो वसाना तरुणार्करागम्"
उल्लेखाः - > कुमा० ३-५४
इव
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ವಾಕ್ಯಾಲಂಕಾರ
प्रयोगाः - > "श्रममादधावसुकरं न तपः किमिवावसादकरमात्मवताम्"
उल्लेखाः - > किरा० ६-१९
L R Vaidya
Englishiva {% ind. %} 1. Like, in the same manner as, वागर्थाविव संपृक्तौ R.i.1 (in this sense it indicates an उपमा)
2. as it were, as if, गुणागुणानुबन्धित्वात्तस्य सप्रसवा इव R.i.22 (in this sense it indicates an उत्प्रेक्ष)
3. in some measure, a little, e.g. कडार इवायम्
4. nearly, almost, e.g. मुहूर्तमिव स्थित्वा.It is used with interrogative pronouns almost without any meaning, but with more elegance and force, किमिव हि मधुराणां मण्डनं नाकृतीनाम् Sak.i.
E Bharati Sampat
Sanskrit(अ) १.सादृश्यम्, साम्यम् । २.उत्प्रेक्षावाचकम् । ३.स्वल्पम् । ४.वाक्यालङ्कारः। ‘जिगीषुरेको दिनकृदादित्येष्विव कल्पते’ माघः२.८१। ‘लीनेव प्रतिबिम्बतेव लिखितेवोक्रीर्णरूपेव च’ मालती०५.१०। ‘आवर्जिता किञ्चिदिव स्तनाभ्यां वासो वसाना तरूणार्करागम्’ कुमा०३.५४। ‘श्रममादधावसुकरं न तपः किमिवावसादकरमात्मवताम्’ किरा०६.१९।
Bopp
Latinइव (ut mihi videtur, a stirpe pronom. इ + व, sicut अव,
एव ex अ, ए + व, v. gr. comp. §. 381. p. 552.) sicut.
(semper rem cum qua alia comparatur, aut proxime aut
aliis vocibus separatum, sequitur
quodsi res quae com-
parationi inservit, adjectivo instructa est, इव plerum-
que medium inter substantivum et adjectivum locum te-
net, vel hoc vel illud sequens. Ex hac adamata et fre-
quentissima constructione fortasse explicandum est, quod
nonnunquam adjectivum, quod sensu ad rem compara-
tam pertinet, formâ et positione ad rem transfertur cum
quâ illa comparatur, ut N. 26. 30.: भ्राजमान इवाऽदि-
त्यो वपुषा sicut splendens sol, corpore, pro भ्राजमान
आदित्य इव वपुषा corpore splendens (erat) sicut sol,
quod poëta dicere videtur velle
cf. quoque IN. 1. 29.
Nonnunquam redundat, aut Adjectivum, praesertim Par-
ticipium praes. Adverbii naturâ afficit, e. c. N. 2. 22.:
नचिराद् इव brevi. H. 2. 16.: त्वरमाणे ऽव…जगाम
festinanter ivit
2. 23.: विलज्जमानेऽव नता pudenter
inclinata. 4. 1.: प्रहसन्न् इव…वचनम् अब्रवीत् ri-
dens sermonem dixit. (Hoc Adverbium pronominale
recognoverim in goth. hvaiva quomodo, sive sit dissol-
vendum in hva-iva - quasi क इव - sive in hvai-'va
porro in Adverbiis goth. in ba desinentibus, ut frôda-ba
prudenter, hardu-ba dure
et in Adverbiis lith. in ipo vel
ip desinentibus, ut taipo vel taip sic, quasi त इव, kaipo
vel kaip quomodo? quasi क इव, v. gr. comp. 383. p. 555.)
Lanman
EnglishSchmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
Germanइव am Anfang eines Stollens auch Kathās. 1, 20
JA. VIII. S. T. 7, 192. इव नाम zum Scheine, quasi, Jātakam. 4. 7. 10. 13. 1. इष् mit समनु durchsuchen. समन्वेषितुम् R. ed. Bomb. 3, 67, 7. — Mit उप hinstreben zu (Akk.), Maitr. S. 1, 2, 14 (Kāṭh. 3, 3
Kap. S. 2, 10
Mān. Śr. 1, 8, 2). — Mit अतिप्र darüber hinaus auffordern, Āpast. Śr. 12, 27, 6
14, 34, 4
Vaitān. 3. इष् mit passivisch aufzufassendem Infinitiv: समुद्रं नेतुम् इच्छामि भवद्भिः: ich wünsche von Euch an's Meer geführt zu werden, R. ed. Bomb. 4, 58, 33
56, 21. — Zu 4. e)b) gehört प्रतिकूलितुम् इच्छामि न हि वाक्यम् इदं त्वया, 3, 24, 13. 4.
Sanskrit Tibetan
Tibetanji bzhin du
१) इव २) यथा
अमरकोशः
SanskritWord: इव
Root: इव
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ None
Shloka(s):
3|3|251|2 ► इवेत्थमर्थयोरेवं नूनं तर्केऽर्थनिश्चये॥ (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 3|3|251|2 ⇢ एवन् (एवम्) (अव्य)
Related word(s):
जातिः ➡ शेषः
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritइव, इ, व्याप्तौ । (इदित् -भ्वादिं -- परं -सकं -सेट् ।)प्रीणने । इति कविकल्पद्रुमः ॥
ह्रस्वादिः । इइन्व्यते । दन्त्यबकारपरत्वान्नानुस्वारः । प्रीणनंकैश्चिन्न मन्यते । इति दुर्गादासः ॥
इव, सादृश्यम् । साम्यम् । इत्यमरः ॥
(यथा, रघौ । १ । १ ।“वागर्थाविव संपृक्तौ वागर्थप्रतिपत्तये ।जगतः पितरौ वन्दे पार्ब्बतीपरमेश्वरौ” ॥
)(उत्प्रेक्षा । यथा, साहित्यदर्पणे १० परिच्छेदे ।“मुखमेणीदृशो भाति पूर्णचन्द्र इवापरः” ।)ईषत् । वाक्यालङ्कारः । (यथा, शाकुन्तले १ अङ्के ।“किमिव हि मधुराणां मण्डनं नाकृतीनाम्” ।एवार्थः । यथा, ऋग्वेदे १ । १८४ । ३ । “श्रियेपुषन्निषुकृतेव देवाः” “इवशब्द एवार्थे” इतिभाष्यम् । अवधारणार्थः । यथा, शतपथब्राह्मणेप्लक्ष्णेव तु ईश्वरा” “इवशब्दोऽवधारणार्थः इतिभाष्यम् ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskritइव इन्व--निरु० क । १ सादृश्ये, २ उत्प्रेक्ष याम्, ३ ईषदर्थे, वाक्यालङ्कारद्योतकता चास्य तत्र उपमायाम् “इवेन नित्य-समासोविभक्त्यलोपश्चेति” वार्त्ति० उक्तेर्नित्यसमासः विभ-क्तेर्लोपाभावश्च स च समासस्वरार्थ एव । “वागर्थाविवसंपृक्तौ वागर्थप्रतिपत्तये” रघुः । “हंसीव कृष्ण! ते कार्त्तिःस्वर्गङ्गामवगाहते” चन्द्रालोकः । एतत्प्रयोगे श्रौती उपमा“श्रौती यथेववाशब्दा इवार्ये वा वतिर्यदि” सा० द० उक्तेः ।उत्प्रेक्षायाम् । “गुणा गुणानुबन्धित्वात् तस्य सप्रसवा इव”रघुः । “गङ्गाम्भसि सुरत्राण! कृपाणस्तव निःस्वनः ।स्नातीवारिवधूवर्गगर्भपातनपातकी” “मुखमेणीदृशोभातिपूर्णचन्द्रैवापरः” सा० द० इवादिशब्दप्रयोगे उत्प्रेक्षायावाच्यत्वम् । “वाच्येवादिप्रयोगे स्यादप्रयोगे परा पुनः”सा० द० उक्तेः । वाक्यालङ्कारे “सर्वदा क इव वा सहि-ष्यते” किरा० “किमिव हि मधुराणां मण्डनं नाकृतीनाम्”शकु० “सृजति सा कियतीमिव न व्यथाम्” नैष० ईषदर्थे“तदस्तिपर्युषितमिव” शत० ब्रा० “आवर्जिता किञ्चिदिवस्तनाभ्याम्” कुमा० ४ अवधारणार्थे च । “श्रिये पूषुन्निषु-कृते वदेवाः” ऋ० १, १८४, ३ । “इष्कृतेव इवशब्द एवार्थे”भा० । “श्लक्ष्णेव तु वा ईश्वरा” शत० ब्रा० । इवशब्दो-ऽवधारणार्थे” भा० ।
Grassman
Germaniva, bisweilen va zu lesen, wie, gleichsam [aus dem Deutestamme i und dem vergleichenden va (siehe vā) zusammengefügt]. Es steht hinter dem Vergleichungsworte, oder, wenn das, womit verglichen wird, aus mehrern Worten besteht, in der Regel hinter dem ersten, seltener hinter dem zweiten ({28, 4}
{87, 1}
{92, 1}
{117, 18}
{130, 2}. _{130, 3}. _{130, 9}
{134, 3}
{191, 14}
{196, 6}
{198, 3} ‥‥).
1〉 in der Art wie, in dem Grade wie: {91, 3} dakṣā́yias aryamā́‿iva‿asi soma
{94, 7} dūré cid sán taḍíd iva‿áti rocase, auch fern seiend, strahlst du hindurch, als wärest du in der Nähe
{122, 5} ghósā‿iva śáṃsam (?)
{173, 4} nā́satyā iva súgmias ratheṣṭhā́s
{195, 1} mitrás iva yás didhiṣā́yias bhū́t
2〉 in bildlichen Vergleichen: wie, gleichsam wie, so namentlich, wenn das Verglichene vollständig genannt ist, z. B. {1, 9} sá nas pitā́‿iva sūnáve ágne sūpāyanás bhava, wo Agni mit dem Vater, die Sänger mit dem Sohne verglichen sind
so: {3, 8}
{4, 1}
{7, 8}
{8, 7}
{10, 1}
{22, 20}
{27, 12}
{28, 2}. _{28, 7}
{32, 2}. _{32, 5}. _{32, 6}
{34, 7}
{37, 8}
{38, 8}. _{38, 14}
{39, 5}
{43, 5}
{44, 12}
{48, 5}
{57, 4}
{60, 1}
{61, 5}
{64, 2}. _{64, 3}. _{64, 7}. _{64, 8}
{65, 7}
{66, 7}
{67, 1}
{70, 11}
{73, 1}. _{73, 2}. _{73, 8}
{79, 1}
{82, 1}
{83, 2}
{84, 8}
{85, 5}
{87, 1}—_{87, 3}
{91, 13}
{92, 4}. _{92, 10}
{94, 1}. _{94, 10}
{95, 7}
{100, 2}
{103, 6}
{104, 5}. _{104, 9}
{105, 8}. _{105, 18}
{110, 5}. _{110, 6}
{113, 18}
{114, 9}
{116, 10}. _{116, 11}. _{116, 15}. _{116, 17}
{117, 18}
{122, 2}
{123, 10}
_{124, 3}. _{124, 4}. _{124, 7}. _{124, 8} d
{126, 5}—_{126, 7}
{127, 2}. _{127, 3}
{128, 1}
{129, 6}
{130, 1}. _{130, 2}. _{130, 4}—_{130, 6}. _{130, 10}
{134, 3}
{135, 9}
{139, 3}. _{139, 4}
{140, 1}. _{140, 6}. _{140, 10}
{141, 6}
{143, 5}
{144, 7}
{150, 1}
{151, 5}
{163, 10}. _{163, 11}
{165, 2}
{166, 3}. _{166, 5}. _{166, 11}. _{166, 12}
{167, 3}. _{167, 5}
{168, 6}. _{168, 7}
{173, 6}
{176, 3}
{180, 4}. _{180, 8}
{181, 9}
{182, 7}
{185, 1}
{187, 4}. _{187, 5}
{190, 3}
{191, 5}. _{191, 14}
{193, 3}. _{193, 4}
{194, 6}
{195, 4}
{196, 3}. _{196, 4}. _{196, 6}
{197, 7}
{198, 3}
{201, 1}
{203, 4}
{205, 2}
{208, 7}
{214, 2}. _{214, 13}
{215, 12}. _{215, 14}
{216, 3}
{218, 5}. _{218, 16}
{219, 5}. _{219, 6}
{220, 1}. _{220, 5}
{221, 4}
{225, 6}. _{225, 15}
{226, 5}
{227, 3}
{230, 1}—_{230, 7}
{233, 1}
{234, 1}
…. 3〉 so ferner bei unvollständigen Vergleichen, indem von den verglichenen Gegenständen der eine genannt ist, der andere nicht, z. B. {116, 24} rebhám udáni právṛktam [Page221] úd ninyathus sómam iva sruvéṇa, wo rebhá mit dem Soma, und das, wodurch er aus den Fluten herausgeführt wurde, mit der Kelle verglichen wird, mit der man Soma schöpft
so: {23, 11}
{25, 17}
{28, 4}
{30, 4}
{32, 11}
{34, 1}
{59, 4}
{66, 5}
{67, 10}
{92, 1}
{99, 1}
{103, 1}
{168, 5}
…. 4〉 wenn es hinter einem bildlich zu fassenden Worte steht, ohne dass dasjenige, wofür es ein Bild ist, genannt wird, wie, gleichsam, z. B. {97, 7} dvíṣas nas … áti nāvā́‿iva pāraya, über die Feinde fahre uns hinweg, wie auf einem Schiffe
so: {28, 5}
{36, 16}
{63, 5}
{41, 2}
{52, 5}
{53, 1}
{57, 1}
{61, 2}
{92, 1}
{97, 7}. _{97, 8}
{113, 6}
{116, 1}. _{116, 13}
{117, 12}
{122, 1}
{127, 4}
{130, 3}. _{130, 9}
{139, 4}
{141, 8}
{158, 2}
{162, 17}
{166, 6}. _{166, 9}
{167, 4}
{168, 3}
{169, 4}
{175, 1}
{205, 6}
{207, 1}
{222, 6}
{224, 6}
{225, 3}
{226, 13}
{235, 14}
‥‥ so auch hinter Adverbien: trayadhā́ (tredhā́) {34, 4}
ná iva, nicht recht {161, 8}
5〉 bei den Verben sein (as, bhū), scheinen (cs. hand), sich dünken (man): wie {29, 1} anāśastā́s iva smási (vgl. unten {175, 6})
{232, 16} apraśastā́s iva smasi
{164, 37} yád‿iva‿idám ásmi
{163, 4} utá‿iva me váruṇas chantsi arvan (s. u.)
{314, 5} avadyám va mányamānā (s. u.)
6〉 gleichsam, gewissermassen, indem es ausdrückt, dass der ganze Satz nicht in seiner ganzen Strenge, sondern in bildlichem oder eingeschränktem Sinne zu fassen ist. Dann steht iva theils hinter dem Verb: {169, 5} gātūyánti, {199, 1} vājayán
{124, 8} praticákṣia, oder seinem Richtungsworte prá 〰 … cakartha {103, 7}
theils nach den einleitenden Conjunctionen oder Adverbien utá {163, 4}
ihá {37, 3}
7〉 dem gleichbedeutenden ná steht es oft parallel, z. B. máyas va‿ā́pas ná {175, 6} (s. unter 5), bisweilen aber auch in einem Vergleiche, sodass das eine Glied ná, das andere iva nach sích hat: rátham ná táṣṭā iva tátsināya {61, 4}
paśúm ná naṣṭám iva dárśanāya {116, 23}
díśam ná diṣṭā́m ṛjuyā́‿iva yántā {183, 5}
śíśum ná pipyúṣī‿iva veti síndhus {186, 5}
…. 8〉 durch íd verstärkt: recht wie, siehe unter íd, durch tmánā verstärkt: paśupā́s iva tmánā {144, 6}.
va (zu lesen für iva):
nach síndhum {97, 8}
raśmī́n {141, 11}
aidhé, yudhé {166, 1} (nach Bollensen in Orient und Occ. 〔2, 473〕)
{175, 6} máyas (s. o. 5 und 7)
iṣukṛ́te {184, 3} (Bollens.), víjas {203, 5} (falls nicht iva ganz zu tilgen ist)
rayím {204, 4}
yugé, nábhye, nā́se {230, 4}. _{230, 6} (Bollens.)
brahmaputrás {234, 2}
avadyám {314, 5}
nímite {264, 4}
súdughe {186, 4}
{518, 6}
kanīnaké {328, 23} (Bollensen)
kaníās {354, 9}
svádhitis {361, 8}
cákṣus {408, 6}
áhis {516, 14}
rátham {557, 6}
múnis {572, 8}
urvārukám {575, 12}
udnás {639, 14}
śánais {700, 3}
urú oder urús {808, 15}
śū́ras {895, 5}
agnís {910, 2}
stenás oder stenā́s {923, 10}
āghātíbhis {972, 2}
áśvam {975, 1}
pátis {975, 4}
divás {888, 9}
índras {992, 2}
{999, 2}
párvatas {999, 2}.
Burnouf
FrenchNo entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.
