| YouTube Channel

इन्ध् (indh)

 
Yates
English
इन्ध् (ध, ई, ङ, ञि) इन्धे 7.
d. To shine
or blaze, to kindle.
Apte
English
इन्ध् [indh], 7 Ā. (इन्द्धे or इन्धे, इन्धाञ्चक्रे, ऐन्धिष्ट, इद्ध) To kindle, light, set on fire
वयं त्वेन्धानास्तन्वं पुषेम
Av.*
 5.3.1.pass. (इध्यते) To be lighted, blaze, flame.
Apte 1890
English
इंध् {c7c} A. (इंद्धे or इंधे, इंधांचक्रे, ऐंधिष्ट, इद्ध) To kindle, light, set on fire.
pass. (इध्यते) To be lighted, blaze, flame.
Monier Williams Cologne
English
इन्ध्
cl.
 7. Ā. इन्द्धे॑, इन्धां-चक्रे or ईधे॑, इन्धिष्यते, ऐन्धिष्ट, इन्धितुम्, to kindle, light, set on fire,
RV.
AV.
ŚBr.
&c.
 (p. इ॑न्धान,
RV.
AV.
 v, 3, 1
xix, 55, 3
4, kindling, lighting
इ॑धान,
RV.
 , kindled, lighted, flaming) :
Pass.
 इध्य॑ते, to be lighted
to blaze, flame,
RV.
SV.
MBh.
इन्ध् [cf. Gk. αἴθω, ἰθαρός
αἰθήρ, Αἴτνη
Ἥϕ-αισ-τος
Lat.
 æs-tus, æs-tas
Old
Germ.
 eit, ‘fire’.]
Monier Williams 1872
English
इन्ध् इन्ध्, cl. 7. A. इन्द्धे, इन्धाञ्-चक्रे
or ईधे, इन्धिष्यते, ऐन्धिष्ट, इन्धि-
तुम्, to kindle, light, set on fire: Pass. इन्ध्यते,
to be lighted
to blaze, flame
[with इन्ध् cf. Gr.
αἴθω, ἰθαρός
αἰθήρ, Αἴτνη
Ἥφ-αισ-τας Lat.
œs-tus, œs-tas: Old Germ. eit, ‘fire.’]
Macdonell
English
इन्ध् INDH, v. इध् IDH.
Benfey
English
इन्ध् इन्ध्, ii. 7, Ātm. , pf. ईधे,
1. To kindle
pass. इध्य, MBh. 3, 10821
ptcple. pf. इद्ध, Man. 8, 215.
2. To
shine. -- With the prep. सम् सम्, To
kindle, MBh. 3, 10658. Cf. ἰθαρός, αἴθω, αἰθήρ
Lat. aestus
O.H.G. eit.
Apte Hindi
Hindi
इन्ध्
"रु* आ* , , " - -
"प्रज्वलित करना, जलाना, आग लगाना"
इन्ध्
कर्मवा* - -
"जलाया जाना, प्रदीप्त होना, लपटें उठना"
L R Vaidya
English
inD {% vi. 7A (pp. इद्ध) %} To kindle, to light, to set on fire.With सम्-, to kindle.
Bopp
Latin
इन्ध् 7. A. (दीप्तौ K. द्युतौ v.) lucere, flammare, flagrare.
MAN. 8. 115.: यम् इद्धो न दहत्य् अग्निः quem fla-
grans ignis non urit. (Gr. αἴϑω cum Guna immobili
v. «Vocalismus» p. 196. - ἰϑαϱός
fortasse
αἰϑήϱ, Αἴτ-νη, Pottius etiam Ἥϕ-αισ-τος confert
lat. aes-tus,
aes-tas
germ. vet. eit ignis.
c. सम् accendere, in dialecto Vêd. Ros. Sp. p. 20. 3.: सम्
अग्निम् इन्धते नरः ignem accendunt viri.
Lanman
English
√indh, see idh.
Kridanta Forms
Sanskrit
इन्ध् (ञिइ॒न्धीँ꣡ दीप्तौ - रुधादिः - सेट्)
ल्युट् = इन्धनम्
अनीयर् = इन्धनीयः - इन्धनीया
ण्वुल् = इन्धकः - इन्धिका
तुमुँन् = इन्धितुम्
तव्य = इन्धितव्यः - इन्धितव्या
तृच् = इन्धिता - इन्धित्री
क्त्वा = इन्धित्वा
ल्यप् = प्र इध्य
क्तवतुँ = इद्धवान् - इद्धवती
क्त = इद्धः - इद्धा
शानच् = इन्धानः - इन्धाना
धातुपाठः (Krishnacharya)
Sanskrit
धातुः:
 इन्ध्
मूलधातुः:
 ञिइन्धी
धात्वर्थः:
 दीप्तौ
गणः:
 रुधादिः
कर्मकत्वं:
 अकर्मकः
इट्त्वं:
 सेट्
उपग्रहः:
 आत्मनेपदी
रूपम्:
 इन्धे
अनुबन्धादिविशेषः:
 ईदित्, ञीत्
Grassman
German
√idh, √indh (Cu. 〔302〕) anzünden, namentlich den Agni
2〉 mit andern Objecten
3〉 intransitiv flammen (von Agni). Durch die Richtungswörter: abhí, ā́, prá, sám werden diese Bedeutungen nur wenig abgeändert.
Stamm I. idh:
-dhaté (3. s. Conj. med.) ā́ 2〉 ánīkam {517, 8}.
-dhīmahi (Opt.) ā́ 2〉 ajáram {360, 4}
sám tvā {261, 15}
{367, 1}
{375, 1}
{380, 3}
{643, 16}
{842, 12}.
Stamm II. indh, stark inádh:
-dhé [3. s. indhé für inddhé] sám: {517, 16}. — 3〉 {524, 1}.
-dháte [3. p.] īm (agním) {895, 1}
sám tvā {44, 7}
yám {226, 11}
agním {457, 48}.
-dhaté [dass.] īm {304, 5}
yám {361, 2}
{663, 27}. — ā́ {665, 1} agním.
-dhate tvā {44, 8}
{443, 3}
agním {247, 5}. — sám agním {36, 7}
{261, 11}
{532, 3}
{36, 4}
{244, 1}. _{244, 9}
{669, 15}. — 2〉 tád (padám) {22, 21} (bildlich).
-ádhate [3. s. Conj.] tvā́m {308, 1}. — ā́ {298, 7}.
-dhvam [2. p. Impv. für inddhvam] sám agním {927, 1}.
-dhatām (3. p. Impv.) sám agním {170, 4}.
Stamm des Pass. idhyá (angezündet werden, flammen):
-áse {375, 2}. — sam {663, 14}.
-ase {31, 13}
{895, 8}
sám {255, 3}
{258, 2}
{259, 5}
[Page211] {382, 4} {944, 5}
{976, 1}
{1017, 1}.
-áte 2〉 jyótis {626, 30}. — sam {311, 4}.
-ate {235, 21}
sám {12, 6}
{260, 3}
{261, 13}. _{261, 14}
{917, 1}
{977, 1}.
Perf. īdh:
-dhe [1. s.] {711, 22}.
-dhe [3. s.] {457, 14}
{871, 3}. — ā́ 3〉 {552, 1}
sám {457, 15}.
-dhé [3. s.] sam {239, 10}
{924, 8}. — 2〉 ánīkam {895, 3}.
-dhire sám {263, 15}
_?362, 1, 7{362, 1}. _{362, 7}
{365, 2}
{944, 9}
{976, 4}.
-dhiré {379, 2}.
Part. idhāná [von Stamm I.]:
-a [V.] sam 3〉 {302, 11}
{976, 2}.
-ás 3〉 {79, 5}
{193, 8}
{308, 2}
{451, 2}
{452, 6}
{453, 6}
{871, 5}
sam {368, 1}
{525, 6}. — 3〉 {143, 7}
{193, 6}
{362, 4}
{380, 6}
{489, 7}
{583, 2}
{645, 19}
{664, 9}.
-ám sam 3〉 {193, 1}
{362, 6}
{525, 4}
{861, 3}—_{861, 12}.
-ásya sam 3〉 {143, 1}
{301, 15}
{664, 4}
{862, 12}.
-é sam 3〉 {124, 1}
{207, 1}
{264, 2}
{302, 4}
{493, 17}.
-ā́s 3〉 {507, 2}
{519, 3} (ajárās).
índhāna [von Stamm II.]:
-as {216, 1}
{711, 22}
{871, 1}. — 3〉 akrás {143, 7}
táva (agnés) drapsás {639, 31}.
-ās {954, 1}. — 2〉 bildlich vagnū́n {829, 4}.
-āsas 2〉 bháās {643, 11}.
Part. des Pass. idhyámāna:
-as {357, 8}
sam {251, 1}
{261, 4}
{382, 2}.
Part. II. iddhá, iddha:
-ás {95, 9}
{112, 17}
{355, 6}
{871, 4}.
-as abhí 2〉 gharmás {164, 26}
prá {517, 3}
{895, 12}
sám {94, 14}
{142, 1}
{188, 1}
{194, 1}
{201, 1}
{239, 1}. _{239, 4}
{252, 5}
{357, 1}
{375, 4}
{382, 1}. _{382, 5}
{412, 3}
{457, 34}
{528, 1}
{533, 1}
{594, 2}
{609, 7}
{712, 9}
{829, 1}
{896, 7}
{913, 1}. _{913, 2}
{914, 7}
{936, 1}
{976, 1}
{1027, 2}
so auch {717, 1} (obwol zunächst auf sómas pávamānas bezogen).
-ám {66, 9}
{73, 4}.
-am sám {243, 7}
{456, 7}
{518, 3}
{560, 1}.
-āt abhí 2〉 tápasas {1016, 1}.
-asya sám {242, 2}
{355, 2}
{382, 4}.
-é {206, 4}
{501, 11}.
-e sám {200, 3}
{289, 3}
{321, 1}
{335, 3}
{481, 3}.
-ās sám {861, 13}.
-ā́sas {663, 5}.
-eṣu sám {108, 4}.
Inf. ídh:
-dham sam {94, 3} śakéma tvā 〰.
-dhe sam {113, 9} agním 〰 cakártha.
√indh, anzünden, siehe idh.
211, 7.b: 1. 7
st. {1, 7}
Burnouf
French
*इन्ध् इन्ध्। इन्द्धे 7
p. इन्धाञ्चक्रे
f2.
इन्धिष्ये
f1. इन्धिताहे
a1. एन्धिषि। Ps.
इध्ये
pp. इद्ध। Ppr. act. vd. इन्धान
pp. ps. vd.
इधान। Allumer.
Gr.
αἴθω, αἰθήρ. Lat. æstus, æstas
got. eit, feu.
इन्धन
n.
 bois à brûler
paille sèche, tout combustible.
Stchoupak
French
इन्ध्-
{%inddhe
idhyate
iddha- °idhya -- %} allumer
pass. être
allumé, briller.