| YouTube Channel

इन्धनम् (indhanam)

 
Apte Hindi
Hindi
इन्धनम्
नपुं*
- इन्ध्-ल्युट्
"प्रज्वलित करना, जलाना"
इन्धनम्
नपुं*
- -
इंधन
इन्धनम्
नपुं*
- इन्ध्+ णिच्+ ल्युट्
"इच्छावशेष, वासना"
E Bharati Sampat
Sanskrit
(न) इध्यते अनेन इन्धी(दीप्तौ)+ल्युट् ‘करणाधिकरणयोध’ ३.३.११७। १.काष्ठम् ‘इन्धनौघधगथ्यग्निस्त्विषा नात्येति पूषणम्’ माघः२.२३। २.ज्वलनम् ञि इन्धी+णिच्+ल्युट् ‘ल्युट् च’ ३.३.११५। (वि) ३.प्रकाशकः, ज्वलन् इन्धयति ञि इन्धी+ल्युः। ‘नन्दिग्रहि०’ ३.१.१३४।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
इन्धनम्, एधम्, इध्मम्, समिन्धनम्
noun
हवनकुण्डे अग्निसन्दीपनार्थे उपयुक्तं काष्ठम्।
"हवनार्थे रामः इन्धनम् चिनोति।"
Synonyms:
इन्धनम्
noun
ज्वलनार्थे उपयुक्तं काष्टादि।
"ग्रामे शुष्ककाष्ठम् एव इन्धनम्।"
Synonyms:
इन्धनम्, इध्मम्, समित्, समिन्धनम्, एधः
noun
तद् दाह्यवस्तु यस्मात् उर्जा प्राप्यते।
"कानिचन खनिजानि इन्धन इति रूपेण उपयुज्यन्ते।"
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“ञि इन्धी दीप्तौ”@} 2 दीपनायामपि प्रयुज्यते।
इन्धकः-न्धिका, इन्धकः-न्धिका, इन्दिधिषकः-षिका
इन्धिता-त्री, इन्धयिता-त्री, इन्दिधिषिता-त्री
-- इन्धयन्-न्ती, इन्धयिष्यन्-न्ती-ती
3 इन्धानः, 4 समिन्धानः, इन्धयमानः, इन्दिधिषमाणः
इन्धिष्यमाणः, इन्धयिष्यमाणः, इन्दिधिषिष्यमाणः
5 समिध्-समिधौ-समिधः
-- -- अग्नीध् 6, भ्राष्ट्रमिन्धः 7, अग्निमिन्धः, इन्धः, इन्धनम् 8 इन्दिधिषुः, इन्दिधयिषुः
समिद्धम्, इद्ध 9
10 इद्धवान्, इन्धितम्-तः-तवान्, इन्दिधिषितः-तवान्
इन्धितव्यम्, इन्धयितव्यम्, इन्दिधिषितव्यम्
इन्धनीयम्, इन्धनीयम्, इन्दिधिषणीयम्
इन्ध्यम्, इन्ध्यम्, इन्दिधिष्यम्
ईषदिन्धः, दुरिन्धः, स्विन्धः
11 इद्ध्यमानः, इन्ध्यमानः, इन्दिधिष्यमाणः
एधः 12, इन्धः, इन्दिधिषः
इन्धितुम्, इन्धयितुम्, इन्दिधिषितुम्
इन्धा, समित् 13, इन्धना, इन्दिधिषा, इन्दिधयिषा
इन्धनम्, इन्धनम्, इन्दिधिषणम्
इन्धित्वा, इन्धयित्वा, इन्दिधिषित्वा
समिध्य, समिन्ध्य, समिन्दिधिष्य
इन्धम् २, इन्धित्वा २, इन्धम् २, इन्धयित्वा २, इन्दिधिषम्
इन्दिधिषित्वा २।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(७०)
02
=>
(७-रुधादिः-१५४८-अक। से। आ।)
03
=>
[[१। ‘रुधादिभ्यः श्नम्’ (३-१-७८) इति श्नमि ‘श्नान्नलोपः’ (६-४-२३) इति नलोपे ‘श्नसोरल्लोपः’ (६-४-१११) इति अकारलोपः।]]
04
=>
[[आ। ‘यमं युनज्मि कातेन समिन्धानो- ऽस्त्रकौशलम्।’ भ। का। ६-३७।]]
05
=>
[[२। ‘अनिदितां-’ (६-४-२४) इति नलोपः।]]
06
=>
[[३। ‘क्विप् च’ (३-२-७६) इति कर्मणि उवपदे क्विप्।]]
07
=>
[[४। ‘कर्मण्यण्’ (३-२-१) इत्यण्, ‘भ्रा- ष्ट्राग्न्योः--’ (वा। ६-३-७०) इति मुम्।]]
08
=>
[[B। ‘अपां पतिर्नित्यमबिन्धनेन ज्वा- लावता नूनमशोषितोऽभूत्।’ याद वाभ्युदये-१८-४५।]]
09
=>
[[५। ‘ञीतः क्तः’ (३-२-१८७) इति वर्त- माने क्तः। ‘श्वीदितो निष्ठायां’]]
10
=>
[[C। “समिद्धशरणा दीप्ता देहे लङ्का मते- श्वरा। समिद्धशरणाऽऽदीप्ता देहेऽलंकामतेश्वरा।।” भ। का। १०-७।]]
11
=>
[पृष्ठम्००७३+ २६]
12
=>
[[१। ‘अवोदैधौद्म--’ (६-४-२९) इति घञन्तो निपातितः। इध्म इत्यर्थः।]]
13
=>
[[२। ‘संपदादिभ्यः--’ (वा। ३-३-९४) इति क्विप् स्त्रियां भावादौ। युद्ध इत्यर्थः।]]