| YouTube Channel

इन्द्रियस्वाप (indriyasvApa)

 
शब्दसागरः
English
इन्द्रियस्वाप
m.
 (-पः)
1. Unconsciousness, insensibility.
2. The end of the
world.
E.
 इन्द्रिय and स्वाप sleep.
Yates
English
इन्द्रिय-स्वाप (पः) 1.
m.
 Insensibility.
Wilson
English
इन्द्रियस्वाप
m.
 (-पः)
1 Unconsciousness, insensibility.
2 The end of the world.
E.
 इन्द्रिय and स्वाप sleep.
Monier Williams Cologne
English
इन्द्रिय—स्वाप
m.
 sleep of the senses, unconsciousness, insensibility
the end of the world,
L.
Apte Hindi
Hindi
इन्द्रियस्वापः
पुं*
 इन्द्रियम्-स्वापः -
"अज्ञेयता, अचेतना, जड़िमा"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
इन्द्रियस्वाप
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಇಂದ್ರಿಯಗಳು ತಮಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡದಿರುವಿಕೆ
व्युत्पत्तिः - > इन्द्रियाणां स्वस्वविषयेषु स्वापः अप्रवृत्तिः
L R Vaidya
English
indriya-svApa {% m. %} unconsciousness, insensibility.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
इन्द्रियस्वापः,
पुं,
 (इन्द्रयस्य स्वापः सम्यक् निरोधः ।)प्रलयः । इति राजनिर्घण्टः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
इन्द्रियस्वाप
पु०
 इन्द्रियाणां खस्वविषयेषु स्याप इव अप्रवृत्तिरत्र । १ सुषुप्त्यवस्थायाम् तत्र हि मनःसहितसर्व्वे-न्द्रियाणामुपरमः श्रुत्यादावुक्तः “सुषुप्तिकाले सकलेप्रलीने” इति स्मृत्या “यत्र सुप्तोन कञ्चन पश्यतीति” श्रुत्थाइन्द्रियमात्रलयश्रवणात् । इन्द्रियैःस्वस्य स्वकारणभावस्यापःप्राप्तिर्यत्र । इन्द्रियाणां स्वरूपतः स्वकारणलयकालेप्रलये । मरणे तु न स्वरूपतस्तेषां लयः । “तमुत्क्रामन्तप्राणोऽनुत्क्रामति प्राणमुत्क्रामन्तं मनोऽनुक्रामतीत्यादि”श्रुतेः “पञ्चप्राणमनोबुद्धिदशेन्द्रियसमन्वितम् । अपञ्ची-कृतभूतोत्थं सूक्ष्माङ्गं भोगसाधन” मिति स्मृतेश्च प्राणा-नामाप्रलयस्थायित्वावगतेः । तत्र गोलकाभावेन वृत्तिमात्रन भवति पुनर्देहान्तरे गोलकोदये वृत्तिलाभ इति भदः“तदन्तरप्रतिपत्तौ रंहति संपरिष्वक्त” इति शां० सू०भाष्ययोर्विवृतिः एवं सांख्यमतेऽपि किन्तु तन्मते लिङ्गदेहेप्राणपञ्चकं विहाय पञ्चभूतानां प्रवेश इत्येतावन्मात्रभेदः ।