इन्द्रियसन्निकर्ष (indriyasannikarSa)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Apte Hindi
Hindiइन्द्रियसन्निकर्षः
इन्द्रियम्-सन्निकर्षः -
ज्ञानेन्द्रिय का संपर्क
Shabdartha Kaustubha
Kannadaइन्द्रियसन्निकर्ष
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಆಯಾ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧ / ವಿಷಯ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವುಂಟಾಗುವಂತೆ ಆಯಾ ಇಂದ್ರಿಯಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದ್ರಿಯ ಸಂಬಂಧರೂಪವಾದ ವ್ಯಾಪಾರ
व्युत्पत्तिः - > इन्द्रियाणां स्वस्वविषयैः सह सन्निकर्षः सम्बन्धः
L R Vaidya
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
वाचस्पत्यम्
Sanskritइन्द्रियसन्निकर्ष इन्द्रियस्य स्वस्वविषयैः सह सन्निकर्षःमम्बन्धभेदः । प्रत्यक्षसाधने इन्द्रियस्थ स्वस्वविषयैः सम्बन्ध-भेदरूपे प्रत्यक्षजनकव्यापारे । स च न्यायमते षोढा यथा“विषयेन्द्रियसंबन्धोव्यापारः सोऽपि षद्धिधः । द्रव्यग्रहस्तुसंयोगात् संयुक्तसमवायतः द्रव्येषु समवेतानां, तथा तत्-समवायतः तत्रापि समवेतानां, शब्दस्य समवायतः । तद्वृ-त्तीनां समवेतसमवायेन तु ग्रहः । विशेषणतया तद्वद-भावानां ग्रहो भवेत्” भाषा० । तथा च द्रव्यस्य प्रत्यक्षेइन्द्रियसंयोगः कारणम् द्रव्यसमवेतगुणकर्म्मजातीतां प्रत्यक्षेइन्द्रियसंयुक्तसमवायः । द्रव्यसमवेतसमवेतानां गुणत्वकर्म्म-त्वादीनां प्रत्यक्षे इन्द्रियसंयुक्तसमवेतसमवायः । शव्दस्यप्रत्यक्षे श्रोत्रसमवायः शब्दवृत्तिशब्दत्वादेः, श्रोत्रसम-वेतसमवायः कारणम् । “अभावप्रत्यक्षे समबायप्रत्यक्षे चइन्द्रियसंयुक्तस्वरूपसम्बन्धविशेषणता हेतुः । वैशषिकमतेतु समवायस्य न प्रत्यक्षम् । अत्र यद्यपि विशेषणतानानाविधा तथा हि भूतलादौ घटाभावः संयुक्तविशेष-णतया गृह्यते संख्यादौ रूपाद्यभावः संयुक्तस-मवेतविशेषणतया, संख्यात्वादौ रूपाद्यभावः सयुक्तसम-वेवतमवेतविशेषणतया । शब्दाभावः केवलश्रोत्रावच्छिन्न-विशेषणतया । कादौ खत्वाद्यभावः श्रोत्रावच्छिन्नसमवेत-विशेषणतया । एवं कत्वावच्छिन्नाभावे खत्वाभावादिकंविशेषणविशेषणतया । एवं घटाभावादौ पटाद्यभावःसंयुक्तविशेपणविशेषणतया । एवमन्यदप्यूह्यम् तथापिविशेषणतात्वरूपेणैकैव सा गण्यते अन्यथा षीढा सन्निकर्षइति प्राचां प्रवादो व्याहन्यतेति” मुक्ता० । इन्द्रियसंयोगादयोऽप्यत्र
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.