| YouTube Channel

इन्द्रियम् (indriyam)

 
Apte Hindi
Hindi
इन्द्रियम्
नपुं*
 - इन्द्र-घ-इय
"बल, शक्ति"
इन्द्रियम्
नपुं*
 - इन्द्र-घ-इय
शरीर के वह अवयव जिनके द्वारा ज्ञान प्राप्त किया जाता है
इन्द्रियम्
नपुं*
 - इन्द्र-घ-इय
"शारीरिक या पुरुषोचित शक्ति, ज्ञानशक्ति"
इन्द्रियम्
नपुं*
 - इन्द्र-घ-इय
वीर्य
इन्द्रियम्
नपुं*
 - इन्द्र-घ-इय
पांच की संख्या के लिए प्रतीकात्मक अभिव्यक्ति
E Bharati Sampat
Sanskrit
(न) १.इन्द्रस्य आत्मनो लिङ्गम् अनुमापकम् । २.इन्द्रेण दृष्टं जातम् । ३.इन्द्रेण सृष्टम् । ४.इन्द्रेण जुष्टं सेवितम् । ५.इन्द्रेण दुर्जयम् । इन्द्र+घच् । ‘इन्द्रियमिन्द्रलिङ्ग०’ ५.२.९३। १.करणम्, साधनम् ज्ञानेन्द्रियाणि पञ्च, कर्मेन्द्रियाणि पञ्च । २.रेतः, वीर्यम् ।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 पञ्च, पाण्डवः, शिवास्यम्, इन्द्रियम्, स्वर्गः, व्रताग्निः, महापापम्, महाभूतम्, महाकाव्यम्, महामखः, पुराणलक्षणम्, अङ्गम्, प्राणाः, वर्गः, इन्द्रियार्थः, बाणः
noun
एकाधिकं चत्वारि।
"पञ्चाधिकं पञ्च आहत्य दश भवन्ति।"
Synonyms:
 इन्द्रियम्, हृषीकम्, विषयि, अक्षम्, करणम्, ग्रहणम्
noun
ज्ञानकर्मसाधकः शरीरस्य अवयवः।
"नेत्रकर्णादयानि इन्द्रियाणि सन्ति।"
Synonyms:
 धनम्, वित्तम्, विभवः, अर्थः, वैभवम्, सम्पत्तिः, द्रविणम्, द्रव्यम्, राः, रिक्थम्, ऋक्थम्, हिरण्यम्, द्युम्नम्, स्वापतेयम्, भोग्यम्, घसु, स्वापतेयम्, वसु, द्युम्नम्, काञ्चनम्, लक्ष्मीः, सम्पत्, वृद्धिः, श्रीः, व्यवहार्यम्, रैः, भोगः, स्वम्, रेक्णः, वेदः, वरिवः, श्वात्रम्, रत्नम्, रयिः, क्षत्रम्, भगः, मीलुम्, गयः, द्युम्नः, इन्द्रियम्, वसु, रायः, राधः, भोजनम्, तना, नृम्णम्, बन्धुः, मेधाः, यशः, ब्रह्म, श्रंवः, वृत्रम्, वृतम्
noun
सुवर्णरुप्यकादयः।
"साधु कार्यार्थे एव धनस्य वियोगः करणीयः।"
Tamil
Tamil
இந்த்3ரியம் : உடல் உறுப்புகள், புலன்கள், வலிமை, சக்தி, ஆண்மை.
अमरकोशः
Sanskrit
Word: इन्द्रियम्
Root: इन्द्रियम्
Gender: undefined
Number: undefined
Meaning(s):
⇒ act
⇒ mind
⇒ time
⇒ bond
⇒ body
⇒ charm
⇒ grain
⇒ sinew
⇒ heart
⇒ spell
⇒ muscle
⇒ rhythm
⇒ action
⇒ tendon
⇒ activity
⇒ document
⇒ producing
⇒ calculation
⇒ articulation
⇒ pronunciation
⇒ act of making
⇒ means of action
⇒ instrumentality
⇒ operation [math.]
⇒ separated from its context
⇒ organ of sense or of speech
⇒ posture in sexual intercourse
⇒ astrological division of the day
⇒ special business of any tribe or caste
⇒ idea expressed by the instrumental case
⇒ sound or word as an independent part of speech
⇒ means or instrument by which an action is effected
Shloka(s):
3|3|54|2 ► करणं साधकतमं क्षेत्रगात्रेन्द्रियेष्वपि॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|65|2 ► इन्द्रियाण्यश्मविकृतिः शब्दयोनिश्च धातवः॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|222|2 ► द्यूतेऽक्षे शारिफलकेऽप्याकर्षोऽथाक्षमिन्द्रिये॥ (नानार्थवर्गः)
3|3|234|2 ► ओजो दीप्तौ बले स्रोत इन्द्रिये निम्नगारये॥ (नानार्थवर्गः)
Synonym(s):
➠ 3|3|54|2 ⇢ करणम् (करण) (नपुं) ⇒ act, mind, time, bond, body, charm, grain, sinew, heart, spell, muscle, rhythm, action, tendon, activity, document, producing, calculation, articulation, pronunciation, act of making, means of action, instrumentality, operation [math.], separated from its context, organ of sense or of speech, posture in sexual intercourse, astrological division of the day, special business of any tribe or caste, idea expressed by the instrumental case, sound or word as an independent part of speech, means or instrument by which an action is effected
➠ 3|3|65|2 ⇢ धातुः (धातु) (पुं) ⇒ metal, layer, element, stratum, mineral, component, ingredient, constituent, stem [Grammar], component part, primitive matter, constituent part, elementary substance, verbal root [Grammar], to be sucked in or drunk, root [verb root, Skrt. Grammar], grammatical or verbal root or stem, primary element of the earth i.e. metal, constituent element or essential ingredient of the body
➠ 3|3|222|2 ⇢ अक्षः (अक्ष) (पुं) ⇒ car, axle, cube, soul, cart, wheel, snake, pivot, number 5, collar-bone, court of law, temporal bone, axis [computer], person born blind, religious knowledge, terrestrial latitude, die in a game of dice, measure of 104 anGgulaH, weight equal to 16 mASaH, depository of legal documents, seed of which rosaries are made, beam of a balance or string which holds the pivot of the beam
➠ 3|3|234|2 ⇢ स्रोतः (स्रोतस्) (नपुं) ⇒ rush, river, water, stream, lineage, torrent, pedigree, organ of sense, spout of a jar, current or bed of a river, violent motion or onset of, aperture in the human or animal body, channel or course for conveying food, course or current of nutriment in the body
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ शब्दादीन्द्रियम्
उपाधि ➡ इन्द्रियम्