इन्द्राणी (indrANI)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
English इन्द्राणी indrANI wife of indra
इन्द्राणी indrANI pupil of the left eye
इन्द्राणी indrANI kind of coitus
इन्द्राणी indrANI five-leaved chaste tree [ Vitex Negundo - Bot. ]
इन्द्राणी indrANI species of bitter apple [ Citrullus colocynthis - Bot. ]
Wilson
EnglishApte
Englishइन्द्राणी [indrāṇī], [इन्द्रस्य पत्नी आनुक् ङीप् IV.* 1.49.]
The wife of Indra
आजगाम सहेन्द्राण्या शक्रः सुरगणैर्वृतः * 3. 14.13.
of Durgā, considered as one of the eight mothers or divine energies.
A kind of coitus.
Large cardamoms.
of a tree (नीलसिंदुवार)
also the plant निर्गुंडी.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishApte Hindi
Hindiइन्द्राणी
- इन्द्रस्य पत्नी आनुक्- ङीष्
"इन्द्र की पत्नी, शची"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaइन्द्राणी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಇಂದ್ರನ ಪತ್ನಿ /ಶಚೀದೇವಿ
निष्पत्तिः - > "ङीष्" आनुक् च (४-१-४९)
व्युत्पत्तिः - > इन्द्रस्य पत्नी
इन्द्राणी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದುರ್ಗಾದೇವಿ
इन्द्राणी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಲಕ್ಕಿ ಗಿಡ
इन्द्राणी
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಯಾಲಕ್ಕಿ ಕಾಯಿ
निष्पत्तिः - > अन (प्राणने) + णिच् - "अच्" (३-१-१३४)
व्युत्पत्तिः - > इन्द्र इव आनयति जीवयति
E Bharati Sampat
Sanskrit(स्त्री) इन्द्र+ङीप्+आनुक् । ‘इन्द्रवरूणभवशर्वरूद्रमृडहिमारण्यवयवनमातुलाचार्याणमानुक्’ ४.१.४९। १.इन्द्रस्य पत्नी, शचीदेवी । २.दुर्गादेवी । ३.इन्द्रसुरसः सस्यविशेषः। ४.एला इन्द्र इव आनयति जीवयति । अन(प्राणने)+णिच्+अच् । ‘नन्दिग्रहि०’ ३.१.१३४। ‘नैवेन्द्राणी न रूद्राणी न मनायी न रोहिणी’ भट्टिः।
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
GermanWordnet
Sanskrit सिन्धुवारः, इन्द्रसुरसः, इन्द्राणी, इन्द्राणिका, चन्द्रसुरसः, निर्गुण्टी, निर्गुण्डी, निसिन्धुः, ननीलसिन्धुकः, श्वेतपुष्पः, श्वेतरावकः, सिन्धुरावः, सिन्धुवारकः, सिन्धुवारितः, सिन्धुकः, सुरसः, स्थिरसाधनकः, अर्थसिद्धकः
एकः वृक्षः।
"सिन्धुवारस्य पत्राणि बीजाः च औषध्यां प्रयुज्यन्ते।"
निर्गुण्डी, शेफालिका, शेफाली, नीलिका, मलिका, सुवहा, रजनीहासा, निशिपुष्पिका, सिन्धुकः, सिन्द्रकः, सिन्द्ररावः, इन्द्रसुषिरः, इन्द्राणिका, सिन्धुवारः, इन्द्रसुरसः, निर्गुण्ठी, इन्द्राणी, पौलोमी, शक्राणी, कासनाशिनी, विसुन्धकः, सिन्धकम्, सुरसः, सिन्धुवारितः, सुरसा, सिन्धुवारकः
षड् आरभ्य द्वाविंशतिः पादोन्नतः नित्यहरितक्षुपः यस्मिन् भवति तुवर्याः इव पञ्चपत्राणि एवं शाखायां लघूनि रोमाणि च।
"निर्गुण्ड्याः पत्रमूलानि तु औषधेषु उपयुज्यन्ते।"
शीतसहा, सिन्धुवारकः, निर्गुण्डी, कपिका, स्थिरसाधनकः, सिन्धुकः, नीलसिन्धुकः, इन्द्रसुरसः, सिन्धुवारिका, श्वेतपुष्पः, निर्गुण्टी, चन्द्रसुरसः, सुरसः, सिन्धुरावः, नीलाशी, सिन्धुवारितः, श्वेतरावकः, निसिन्धुः, सिन्धुवारः, शेपालः, निर्गुण्डिः, सिन्दुवारः, निसिन्धुकः, नीलकः, अर्थसिद्धकः, इन्द्राणिका, इन्द्राणी, श्वेतसुरसा
कुन्दजातीया श्वेतपुष्पविशिष्टा लता।
"शीतसहा वर्षाकाले विकसति।"
इन्द्राणी
वामनेत्रस्य अक्षतारा।
"नेत्रपटलात् श्यामस्य पितामहस्य इन्द्राणी श्वेता अभवत्।"
शची, शचिः, इन्द्राणी, पौलोमी, पुलोमजा, सची, सचिः, पूतक्रतायी, माहेन्द्री, ऐन्द्री, जयवाहिनी, शतावरी
इन्द्रस्य पत्नी।
"पुलोम्नः कन्या शची।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritद्विषः पाकोऽद्रयो वृत्रः पुलोमा नमुचिर्बलः ॥ १७४ ॥
जम्भः प्रिया शचीन्द्राणी पौलोमी जयवाहिनी ।
इन्द्रद्विष् (पुं), पाक (पुं), वृत्र (पुं), पुलोमन् (पुं), नमुचि (पुं), बल (पुं), जम्भ (पुं), इन्द्रप्रिया (स्त्री), शची (स्त्री), इन्द्राणी (स्त्री), पौलोमी (स्त्री), जयवाहिनी (स्त्री)
अभिधानचिन्तामणिपरिशिष्टम्
Sanskritस्यादिन्द्राणी महे हेलिरूलुलुर्मङ्गलध्वनिः ।
इन्द्राणी (स्त्री), ऊलुलु (पुं), मङ्गलध्वनि (पुं)
अभिधानरत्नमाला
Sanskritइन्द्राणी
इन्द्राणी, पौलोमी, शची
इन्द्राणी पौलोमी शची जयन्तश्च तत्सुतो ज्ञेयः ।
verse 1.1.1.53
page 0008
Mahabharata
EnglishIndrāṇī = Śacī, q.v.
पुराणम्
Englishइन्द्राणी / INDRĀṆĪ. Wife of indra (śacī).1) Genealogy. Descended from viṣṇu thus: viṣṇu-brahmā--kaśyapa--pulomā--śacī (indrāṇī). pulomā was an asura born to kaśyapa by his wife danu. indra married śacī, the daughter of pulomā, and hence śacī is called indrāṇī also. She is called paulomī also as she was the daughter of pulomā.2) indrāṇī and śūrapadma. An asura called śūrapadma once coveted indrāṇī. He deputed his men to fetch śacī somehow or other to him. Hearing about this, indra, keeping indrāṇī with him, went to and stayed in the Chīyāli temple in Koṅkaṇadeśa, and afterwards indra went to Mount kailāsa after asking śāstā to guard indrāṇī. During Indra's absence ajāmukhī, sister of śūrapadma met indrāṇī and induced her to become Śūrapadma's wife. indrāṇī refused. Ultimately indra returned and took indrāṇī back to Devaloka.3) indrāṇī and nahuṣa. See under agastya.4) indrāṇī and pāñcālī. mahābhārata says that pāñcālī was a partial incarnation of indrāṇī. (See under pāñcālī). A part of śacī was born in the family of drupada as draupadī, viz. pāñcālī. (M.B. Ādi Parva, Chapter 67).(1) indrāṇī once went to the assembly of brahmā and worshipped him. (M.B. Sabhā Parva, Chapter 11, Verse 42).(2) When once satyabhāmā came to Devaloka with śrī kṛṣṇa, indrāṇī conducted her to aditi, mother of the devas. (M.B. Sabhā Parva, Chapter 36).(3) śacī also was present at the birth of subrahmaṇya. (M.B. śalya Parva, Chapter 46, Verse 13).(4) indrāṇī and arjuna. (See under arjuna).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritइन्द्राणी, (इन्द्रस्य ऐश्वर्य्यशालिनः सुरराजस्यवा पत्नी । इन्द्र + इन्द्रवरुणेति ङीष् आनुक् च ।)दुर्गा । यथा, --“ऐश्वर्य्यं परमं यस्या वशे चैव सुरासुराः ।इदि परमैश्वर्य्ये च इन्द्राणी तेन सा शिवा” ॥
इति देवीपुराणे ४५ अध्यायः ॥
* ॥
इन्द्रभार्य्या ।तत्पर्य्यायः । पुलोमजा २ शची ३ । इत्यमरः ॥
पौलीमी ४ । इति मेदिनी ॥
पूतक्रतायी ५ ।इति जटाधरः ॥
माहेन्द्री ६ जयवाहिनी ७ ऐन्द्री८ शतावरी ९ । इति शब्दरत्नावली ॥
(“यथेन्द्राणी महेन्द्रस्य लक्ष्मीर्लक्ष्मीपतेर्यथा” ॥
इति भविष्यपुराणे षट्पञ्चमीव्रतकथायाम् । इन्द्र-शक्तिः । यथा ऋग्वेदे १ । २२ । १२ । “इहेन्द्राणीमुपह्वये वरुणानीं” । “इन्द्राणीं इन्द्रस्य सूर्य्यस्यवायोर्वाशक्तिम्” । इति दयानन्दस्वरस्वतीकृत-भाष्यम् ।) इन्द्रसुरिसवृक्षः । स्त्रीणां करणं ।इति मेदिनी ॥
नीलसिन्दुवारवृक्षः । स्यूलैला ।सूक्ष्मैला । इति राजनिर्घण्टः ॥
अष्टमातृकान्त-र्गतमातृकाविशेषः ॥
इति स्मृतिः ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskritइन्द्राणी स्त्री इन्द्रस्य पत्नी--ङीप् आनुक् च । १ इन्द्रपत्न्यांशच्याम् “अदित्ये रास्नासीन्द्राण्या उष्णीषः” यजु०३८, २ “नैवेन्द्राणी न रुद्राणी न मनायी न रोहिणी”भट्टिः यथेन्द्राणी हरिहये स्वाहा चैव विभावसौ” भा०आ० १८९ अ० । “आजगाम सहेन्द्राण्या शक्रः सुर-गणौर्वृतः” भा० व० ४१ अ० । इन्द्रं परमैश्वर्य्यमानयतिआ + नी--बा० ड गौ० ङीष् । “ऐश्वेर्य्यं परमं यस्या वशे चैवसुरासुराः । इदि च परमैश्वर्य्ये इन्द्राणी तेन सा स्मृता” इतिदेवीपु० उक्तनिरुक्तिर्वा । २ दुर्गाशक्तिभेदे । “ब्रह्माणीन्द्राणि ।रुद्राणि! भूतभव्ये! यशस्विनि! त्राहि मां सर्व्वदुःखेभ्योनारायणि! नमोऽस्तु ते” हरिवं० १७८ अ०” सा चअष्टमार्तृकान्तर्गता ऐन्द्रीत्यपरपर्य्याया तस्याश्च इन्द्ररू-पानुकाविरित्वादपि तथात्वम् । इन्द्रैव आनयति जीवयतिरोगोपशमनेन अन + णिच्--अच् पूर्व्वपदा० णत्वम् । ३ स्थूलै-लायां राजनि० । ४ स्त्रीणां करणे ५ नीलसिन्दुवारवृक्षे(सोन्धाल) मेदि० । (निसिन्दा) ६ वृक्षे अमरः, स्वार्थे कन् ।इन्द्राणिकाप्युक्तार्थेषु ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.