| YouTube Channel

इन्द्रसेनानी (indrasenAnI)

 
Apte Hindi
Hindi
इन्द्रसेनानीः
पुं*
 इन्द्रः-सेनानीः -
"इन्द्र की सेनाओं का नेता, कार्तिकेय की उपाधि"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
इन्द्रसेनानी
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಇಂದ್ರನ ಸೇನಾಪತಿ /ಷಣ್ಮುಖ
निष्पत्तिः - > णीञ् (प्रापणे) - "क्विप्" (३-२-६१)
व्युत्पत्तिः - > इन्द्रसेनां नयति
L R Vaidya
English
indra-senAnI {% m. %} the leader of Indra’s armies, i.e. Kārtikeya.
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
इन्द्रसेनानी
पु०
 इन्द्रसेनां नयति नी--क्विप् ६ त० । शक्रस्यसेनापतौ कार्त्तिकेये तत्कथा । कार्तियेन पराजितेनेन्द्रेणकार्त्तिकाय इन्द्रत्वपदं दातुमीहमानेन सह तस्य उक्तिप्रत्युक्तिवर्णनेन तेन तत्सेनापत्यममङ्गीकृतमेतत् भा० व० २८ अ०वर्ण्णित यथा “शक्रौवाच भवस्वेन्द्रो महावाहो! सर्व्वेषांनः सुखावहः । अभिषिच्यस्वचैवाद्य प्राप्तरूपोऽसि सत्तम! ।शाधि त्वमेव त्रैलोक्यमव्यग्रोविजये रतः । अहन्ते किङ्करःशक्रोन ममेन्द्रत्वमीप्सितम् । बलं तवाद्भुतं वीर! त्वं देवा-नामरीन् जहि । अवज्ञास्यन्ति मां लोका वीर्य्येण तवविस्मिताः । इन्द्रत्वं तु स्थितं वीरे! बलहीनं पराजितम् ।आवयोश्च मिथोभेदं प्रययिष्यन्त्यतन्द्रिताः । भेदिते च त्वयिविभो! लोकोद्वैधमुपैष्यति । द्विधाभूतेषु लोकेषु निश्चितेष्वावयोस्तदा । विग्रहः मंप्रवर्त्तेत भूतभेदान्महावल! ।तत्र त्वं मां रणे तात! यथाश्रद्धंविजेष्यसि । तस्मादिन्द्रोभवानेव भविता मा विचारय । स्कन्द उवाच । त्वमेवराजा भद्रन्ते त्रैलोक्यस्य ममैव च । करोमि किञ्चतेशक्र । शासनं तद्ब्रवीहि मे । इन्द्र उवाच । अहमिन्द्रोभविष्यामि तव वाक्यान्महाबल! । यदि सत्यमिदं वाक्यंनिश्चयाद्भाषितं त्वया । यदि वा शासनं स्कन्द! कर्त्तुमि-च्छसि मे शृणु । अभिषिच्यस्व देवानां सेनापत्ये महाबल ।स्कन्द उवाच । दानवानां विनाशाय सेनापत्येऽभिषिञ्चमाम्” । भा० व० २२८ अ० शक्रसेनापतिशक्रसेनाधि-पादयोऽप्यत्र । “शक्रसेनापतिः स्कन्दः”
पु०