इन्द्रशत्रु (indrazatru)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

Capeller Eng

English

 1 इन्द्रशत्रु m.
  Indra's conqueror. 

 2 इ॑न्द्रशत्रु a.
  having Indra as conqueror. 

Monier Williams Cologne

English

 इ॑न्द्र—शत्रु (इ॑न्द्र°),  mfn.
   one whose enemy or conqueror is Indra,  conquered by Indra,  RV.
   i,  32,  6
 TS.
 
 ŚBr.
  

 इ॑न्द्र—शत्रु m.
  ‘Indra's enemy’ (in this sense the accent is Indra-śatrú cf.
   Introd. p.
  xviii),  N.
  of Prahlāda,  Ragh.
  vii,  32
 BhP.
   vi,  9,  11 (with both the meanings).

Macdonell

English

 इन्द्रशत्रु indra-śatru,  m.
  Indraʼs foe,  Prahlāda
 🞄-suta,  m.
  pat. of Arjuna
 -sena,  m.
  🞄N. of various men
 -senā́,  f.
  Indraʼs missile
 🞄N.
 -stuti,  f.
  praise of Indra
 -stotra,  n.
  id..

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Apte Hindi

Hindi

इन्द्रशत्रुः
पुं*
  इन्द्रः-शत्रुः -
"इन्द्र का शत्रु या इन्द्र को मारने वाला,  प्रह्लाद की उपाधि"

इन्द्रशत्रुः
पुं*
  इन्द्रः-शत्रुः -
"इन्द्र जिसका शत्रु है,  वृत्र का विशेषण"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

इन्द्रशत्रु
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವೃತ್ರಾಸುರ
प्रयोगाः - > "मन्त्रो हीनः स्वरतो वर्णतो वा मिथ्याप्रयुक्तो न तमर्थमाह । स वाग्वज्रो यजमानं हिनस्ति यथेन्द्रशत्रुः स्वरतोऽपराधात् ॥"
उल्लेखाः - > शिक्षा०

L R Vaidya

English

 indra-Satru {% m. %} 1. an enemy (destroyer) of Indra (when the accent is on the last syllable)
 2. one whose enemy (destroyer) is Indra,  i.e. Vṛitra (when the accent is on the first word) इन्द्रशत्रुरित्यादौ &c. K.Pr.ii.,  यथेन्द्रशत्रुः स्वरतोपराधात् Sik. (this refers to वृत्र whose father intended him to become the destroyer of Indra but who,  owing to a mistake in the accent,  was ultimately killed by Indra.)

Lanman

English

 índra-śatru,  a. having Indra as his
conqueror. [1302.]

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 इन्द्रशत्रु पु०
  इन्द्रः शत्रुः शातयिता यस्य । वृत्रासुरे । वृत्ता-सुरस्य तथात्वमुक्तम् यथा “स त्वष्टा चुक्रोध । कुविन्मेऽनुप-हूतः सोसमभक्षदिति स स्वयमेव यज्ञवैशसं चक्रे सयोद्रोण-कलसे शुक्रः परिशिष्ट आ शतं प्रवत्तता चकारेन्द्रशत्रु-र्वर्धस्वेति सोऽग्निमेव प्राप्य सम्वभूवान्तरैव सम्बभूवेत्युहैकेप्राहुः अग्नीषोमावेवाभि सम्बभूव सर्वाविद्याः सर्वं यशःसर्वमन्नाद्यं सर्वां श्रीम् । स यद्वर्तमानः समभवत् । तस्मा-द्वृत्रोऽथ यदपात् समभवत्तस्मादहिस्तं दनुश्च दनायुश्च ।मातेव च पितेव च परिजगृहतुस्तस्माद्दानव इत्याहुः अधयदव्रवीदिन्द्रशत्रुर्वर्धस्वेति तस्मादुहैनमिन्द्र एव ज-घानाथ यद्ध शश्वदवक्ष्यदिन्द्रस्य शत्रुर्वर्धरति शश्वदु ह सएवेन्द्रमहनिष्यत्” शत० ब्रा० १,  ६,  ३,  ८,  ९,  १०,  “इन्द्रशत्रु-रिति पूर्वपदोदात्ततयेन्द्रः शत्रुर्यस्येति वहुव्रीहिसमासंकृत्वा मन्त्रं प्रयुक्तव नतस्तमिन्द्रो जघान । यद्यसौ अन्त्यो-दात्ततया तत्पुरुषसममासेनं,  इन्द्रस्य शत्रुरिति व्यस्तनि-र्देशेनवा ब्रूयात्तदानिश्चितमेव स इन्द्रं हन्यात्” इति मा०भा० तथा च षष्ठीतत्पुरुषेऽन्तोदात्तस्वरः तथात्वे इन्द्रस्यशत्रुरित्यर्थके भवेत् बहुव्रीहौ तु पूर्वपदस्वरतेति तथा तेनप्रयोगात् तमेव इन्द्रोजघान “अतएव वेदे स्वरहीनतयोच्चा-रणे यजमानस्यानिष्टं फलं भवति यथोक्तं शिक्षयायाम् ।“मन्त्रोहीनः स्वरतो वर्णतो वा मिथ्याप्रयुक्तो न तमर्थ-माहः स वाग्वज्रो यजमानं हिंनस्ति यथेन्द्रशत्रुःस्वरतोऽपराधात्” । उक्तश्रुत्यनुसारिणी कथा भाग० यथात्वष्टः पुत्रस्य विश्वरूप गुणादिकमुपवर्ण्य “तस्यासन्विश्वरूपस्य शिरांसि त्रीणि भारत । सोमपीथं सुरापीथमन्नादमिति शुश्रुम । सर्वे बर्हिषि देवेभ्यो भागंप्रत्यक्षमुच्चकैः । अवदद्यस्य पितरो देवाः सप्रश्रय नृप! ।स एव हि ददौ भागं परोक्षमसुरान् प्रति । यजमानोऽवहद्भार्ग मातृस्नेहवशानुगः । तद्देवहेलनं तस्य धर्मा-नीक सुरेश्वरः । आलक्ष्य तरसा भीतस्तच्छीर्षाण्यच्छिनद्रुषा । सोमपीथं तु यत्तस्यशिर आसीत् कपिञ्जलः । क-लविङ्कः सुरापीथमन्नादंयत् स तित्तिरिः । ब्रह्महत्या-मञ्जलिना जग्राहयदपीश्वरः । संवत्सरान्ते तदघं भूतानांम विशुद्धये । भूम्यम्बुद्रुमयोषिद्भ्यश्चतुर्द्धा व्यभजद्धरिः ।भूमिस्तुरीयं जग्राह खातपूरवरेण वै । ईरिणं ब्रह्महत्या-या रूपं भूमौ प्रदृश्यते । तुर्य्यं छेदविरोहेण वरेण जगृहु-र्द्रुमाः । तेषां निर्यासरूपेण ब्रह्महत्या प्रदृश्यते । शश्वत्कामवरेणांहस्तुरीयं जगृहुः स्त्रियः । रजोरूपेण तास्व-होमासिमासि प्रदृश्यते । द्रवमूयोवरेणापस्तुरायं जगृहु-र्म्मलम् । तासु बुद्बुदफेनाभ्यां दृष्टं तद्धरति क्षिपन् ।हतपुत्रस्ततस्त्रष्टा जुहावेन्द्राय शत्रवे । इन्द्रशत्रुर्विवर्द्धस्वमा चिरं जहि विद्विपम् । अथान्वाहार्य्यपचनादुत्थितीघोरदर्शनः । कृतान्त इव लोकानां युगान्तसमयो यथा, विष्वग्विवर्द्धमानं तमिषुमात्रं दिने दिने । दग्धशैल-प्रतीकाशं सन्ध्याभ्रानीकवर्च्चसम् । तप्तताम्रशिखाश्मश्रुंमध्याह्नार्कोग्रलोचनम् । देदीप्यमाने त्रिशिखे शूल आरो-प्य रोदसी । नृत्यन्तमुल्वदन्तञ्च चालयन्तं पदा महीम् ।दरीगम्भीरवक्त्रेण पिबता च नभस्तलम् । लिहता जिह्वय-र्क्षाणि ग्रसता भुवनत्रयम् । महता रौद्रदंष्ट्रेण जृम्भमाणंमुहुर्मुहुः । वित्रस्तादुद्रुवुर्लोका वीक्ष्य सर्वे दिशो दश ।येनावृता इये लोकास्तपसा त्वाष्ट्रमूर्त्तिना । स वै वृत्रइति प्रोक्तः पापः परमदारुणः भा० ६ स्क० ८ अ० । ततः“सैन्द्रशत्रः कुपितोभृशं तया महेन्द्रवाहुं गदयोग्रवि-क्रम इति” तयोर्युद्धमभिधाय “भित्त्वा वज्रेण तत्कक्षिं निष्-क्रम्य बलभिद्रुषा । उच्चकर्त्त शिरः शत्रोर्ग्गिरिशृङ्गमिवो-न्नतम्” भाग० ६ स्क० १० अ० इन्द्रेण तस्य इननं वर्णितम् ।

Grassman

German

 índra-śatru,  a.,  dem Indra feindlich [śátru Feind],  von Vritra.
-us {32, 6}. _{32, 10}.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.