इन्द्रनील (indranIla)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishइन्द्रनील - indranIla - - sapphire
नील - nIla - - sapphire
नीलमणि - nIlamaNi - - sapphire
नीलाश्मन् - nIlAzman - - sapphire
नीलोपल - nIlopala - - sapphire
महानील - mahAnIla - - sapphire
महानीलोपल - mahAnIlopala - - sapphire
सुनीलक - sunIlaka - - sapphire
अश्मसार - azmasAra - - sapphire
शनिप्रिय - zanipriya - - sapphire
असितरत्न - asitaratna - - sapphire
नीलरत्न - nIlaratna - - sapphire
नीलरत्नक - nIlaratnaka - - sapphire
शितिरत्न - zitiratna - - sapphire
सौरिरत्न - sauriratna - - sapphire
ऐन्द्रनील - aindranIla - - made of sapphire
आपदिक - Apadika - - bolt or a sapphire
मसार - masAra - - sapphire or an emerald
नीलमय - nIlamaya - - consisting of sapphires
तृणग्राहिन् - tRNagrAhin - - sapphire or another gem
महानीलमय - mahAnIlamaya - - consisting or made of sapphire
इन्द्रनील - indranIla - - sapphire
Apte Hindi
Hindiइन्द्रनीलः
इन्द्रः-नीलः -
नीलकान्तमणि
Shabdartha Kaustubha
Kannadaइन्द्रनील
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಇಂದ್ರನೀಲಮಣಿ
व्युत्पत्तिः - > इन्द्र इव नीलः
प्रयोगाः - > "क्वचित्प्रभालेपिभिरिन्द्रनीलैर्मुक्तामयी यष्टिरिवानुविद्धा"
उल्लेखाः - > रघु० १३-५४
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritनीलमणिस्त्विन्द्रनीलः सूचीमुखं तु हीरकः ।
वरारकं रत्नमुख्यं वज्रपर्यायनाम च ॥ १०६५ ॥
नीलमणि (पुं), इन्द्रनील (पुंक्ली), सूचीमुख (क्ली), हीरक (पुं), वरारक (क्ली), रत्नमुख्य (क्ली), वज्र (क्ली)
वैजयन्तीकोषः
SanskritWord: इन्द्रनीलम्
Root: इन्द्रनील
Gender: नपुं
Number: all
अर्थः ⇒
Meaning(s):
⇒ Sapphire
Shloka(s):
3|2|40|1 ► इन्दनीलं महानीलं वैडूर्यं वालवायजम्। (भूमिकाण्डः/शैलाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|2|40|1 ⇢ इन्द्रनीलम् (इन्द्रनील) (नपुं) ⇒ Sapphire ⇒
➠ 3|2|40|1 ⇢ महानीलम् (महानील) (नपुं) ⇒ Sapphire ⇒
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ रत्नम्
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritइन्द्रनीलः, (इन्द्रवत् नीलः ।) मरकतमणिः ।इति हेमचन्द्रः ॥
पान्ना इति भाषा । (अस्यपरीक्षा यथा, चिन्तामणिधृतवचनम् ।“क्षीरमध्ये क्षिपेत् नीरं क्षीरञ्चेत् नीलतां व्रजेत् ।इन्द्रनीलमितिख्यातं तदाहि रत्नकोविदैः” ॥
“क्वचित् प्रभालेपिभिरिन्द्रनीलै-र्मुक्तामयी यष्टिरिवानुविद्धा” ॥
इति रघुवंशे । १३ । ५४ । यथा, भावप्रकाशः ॥
अथ इन्द्रनीलगोमेदयोर्नामानि ।“नीलन्तथेन्द्रनीलञ्च गोमेदः पीतरत्नकम्” ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskritइन्द्रनील इन्द्रैव नीलः श्यामः । (पान्ना) इतिख्याते जरकतमतमणौ” तल्लक्षणमुक्तं रत्नपरीक्षायाम्“क्षीरमध्ये क्षिपेन्नीलं क्षीरञ्चेन्नीलतां व्रजेत् । इन्द्रनीलइति ख्यातः सर्व्वरत्नोत्तमोत्तमः” । अस्य नीलवर्णत्वं चरघौ गङ्गायमुनासंगमे यमुनासादृश्याय वर्ण्णितम् यथा“कचित् प्रभालेपिमिरिन्द्रनीलैर्मुक्तामयी यष्टिरिवानुविद्धाअन्यत्र माला सितपङ्कजानामिन्दीवरैरुत्खचितान्तरेव”“प्राप्येन्द्रनीलं किमुतोन्मयूखम्” रघुः । “एकं मुक्तागुण-मिव भुवः स्थूलमध्येन्द्रनीलम्” “पेशलैरिन्द्रनीलैः” मेघदू० ।अस्य हिंहलद्वीपसम्भवत्वे महानीलसंज्ञा यथा हि “महा-महानीलशिलारुवः पुरः” माघव्याख्यायां मल्लिनाथेन“सिंहहास्याकरोद्भूता महानीलास्तु ते स्मृताः” इति अग-स्त्यवाक्यं प्रमाणतयोपन्यस्तम् । “वापीष्वन्तर्महानीलद-लासु” माघः वाख्याने तेन तथेवोक्तम् ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.