| YouTube Channel

इन्द्रजालं (indrajAlaM)

 
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
इन्द्रजालं,
क्ली,
 (इन्द्राणामिन्द्रियाणां जालं आव-रकम् । यद्वा इन्द्रस्य परमेश्वरस्य जालं मायाइव ।) मायाकर्म्म । भोजवाजि, भेल्कि इत्यादिभाषा । तत्पर्य्यायः । कुहकं २ जालं ३ कुसृतिः ४ ।तद्विवरणग्रन्थो यथा, --“अथातः संप्रवक्ष्यामि चेन्द्रजालमनुत्तमम् ।व्याधिदारिद्रहरणं जरामृत्युविनाशनम् ॥
इन्द्रस्य यो न जानाति जालेशं रुद्रभाषितम् ।निग्रहानुग्रहे तस्य का शक्तिः परमेश्वरि ! ॥
न तेषां जायते सिद्धिर्गोत्रे क्षेत्रे गृहेऽपि वा ।इन्द्रजालं न जानाति स क्रुद्धः किं करिष्यति ॥
न जीवति वरारोहे संसारे दुःखसागरे ।इन्द्रजालं न जानाति कुतः सौख्यं भवेत्ततः ॥
कौतूहलं कुतस्तेषां कुतः कामा वरानने ! ।संसारसागरे घोरे कामलुब्धाश्च मानवाः ।रुद्रकर्म्म न हि तेषां कुतः सौख्यं विधीयते ॥
यथा नदौनदाः सर्व्वे सागरे समुपागताः ।तथा सर्व्वाणि शास्त्राणि इन्द्रजालस्थितानि च ॥
तप्तानाञ्च यथा भानुः शीतलानां यथा शशो ।गम्भीराणां यथा सिम्धुर्जालेन्द्रञ्च तथा प्रिये ! ।तथा किं बहुनोक्तेन वर्णनेन पुनः पुनः ।जालेन्द्रस्य समं शास्त्रं न भूतं न भविष्यति” ॥
* ॥
“अथातः संप्रवक्ष्यामि ओषधीनां विधिं वरे ।येन विज्ञानमात्रेण सर्व्वसिद्धिर्भविष्यति ॥
महाकालस्य वीजानि प्रस्थमेकं समाहरेत् ।धात्रीरसेन देवेशि ! सप्त वारान् विभावयेत्” ॥
गुटिका कर्त्तव्या तां गुटिकां मुखे निक्षिप्यपारावतो भवति ॥
१ ॥
“अथातः संप्रवक्ष्यामिशृणु त्वं मम वल्लभे । छागस्य शीर्षं संगृह्य कृष्ण-मृत्तिकां पूरयित्वा पुनर्धुस्तूरवीजानि वापयेत् कालेतानि पुष्पितानि भवन्ति तदा यस्योपरि निक्षि-पेत् स छागो भवति ॥
२ ॥
मयूरशीर्षमादायकृष्णचतुर्दश्यां मृत्तिकां पूरयेत् शणवीजानि वाप-येत् यदा फलितो पुष्पितो भवति तदा शण-वीजानि ग्रीवायां बन्धयेत् तेन मयूरो भवेत् ॥
३ ॥
कृष्णचतुर्दश्यां मयूरशीर्षमादाय कृष्णमृत्तिकांपूरयेत् कार्पासवीजानि वापयेत् यदा फलिताःपुष्पिता भवन्ति पुष्पफले संगृह्य समस्तं पेषयित्वाअङ्गं विलिप्य पानीयमध्ये प्रविश्य तथा जलेतिष्ठेत् यथा स्थले ॥
४ ॥
कृष्ण-काक-शीर्षमादायकाकमाचीवीजानि वापयेत् यदा फलिताःपुष्पिता भवन्ति तत्फलं संगृह्य मुखे प्रक्षिप्यकाको भवति काक इव गच्छति मह्या उद्गीर्णेमोक्षः ॥
५ ॥
पारावतशीर्षमादाय कृष्णमृत्तिकांपूरयित्वा तिलवीजानि वापयेत् क्षीरोदकेन सिञ्च-नीयं यदा पुष्पिता भवन्ति तदा मुखे संस्थाप्यअन्तर्हितो भवेत् ॥
६ ॥
तेषां फलानां चूर्णं कृत्वातेन चूर्णेन यं स्पृशति स किङ्करो भवेत् सर्व्वस्वंददाति ॥
७ ॥
तानि तिलानि संगृह्य नेत्राञ्जनेनसह पिष्ट्वा कपिलादुग्धेन गुटिकां कारयेत् ।सप्तरात्रं पाचयेत् । तां गुटिकां मुखे निक्षिप्यअन्तर्हितो भवति देवैरपि न दृश्यते मनुष्याणांका कथा । उद्गीर्णेन पुरुषो भवति । जीवेद्वर्षशतंस्त्रियः सर्व्वे जनाश्च वश्या भवन्ति ॥
८ ॥
गृध्रशिरःसमादाय कृष्णचतुर्दश्यां कृष्णमृत्तिकां निक्षेपेत्लशुनवीजानि वापयेत् यदा फलं पुष्पं भवति तदापुष्यनक्षत्रे पुष्पं गृहीत्वा अञ्जनेन सह कपिला-घृतेन कज्जलं पातयेत् चक्षुरञ्जनीयं तावत् योजन-शतं पश्यति मेदिनीं दिवा नक्षत्राण्यपि पश्यतिलाभस्तस्य । किञ्चित् कर्त्तुमिच्छति तत् करोतिन संशयः ॥
९ ॥
अन्ये च सर्व्वे जीवाः एवं उष्ट्र-गद्धभमहिष्यादिलघुवृहज्जीवाः । यत् यत् वीजंयस्य शिरसि वापयेत् यदा पुष्पितः फलितोभवति तदा यस्य वीजानि मुखे निक्षिप्यन्ते सजीवो भवति नात्र सन्देहः ॥
१० ॥
* ॥
अथसर्व्वेषां धारणमन्त्रः । ओँ ह्रीं ह्रीं ह्रें ऐं लं लं ओँभौ स्वाहा । एकादशाक्षरो मनुरस्य पुरश्चरणंलक्षजपः । दशांशहोमः घृतेन तर्पणं मार्जनंब्राह्मणभोजनादिकं कारयित्वा सिद्धिर्भवति ॥
* ॥
अथ वश्याधिकारः ।“मातुलुङ्गस्य मूलन्तु धुस्तूरवीजकेन च ।पलाण्डुपुष्पमादाय सूक्ष्मचूर्णन्त् कारयेत् ॥
योऽस्य गन्धं समाघ्राति स च स्नेहेन पश्यति ।दुन्दुभिं पटहांश्चैव शङ्खांश्चैव तु लेपयेत् ॥
एष भूतोपसृष्टानां कुमारीणां गृहेषु च ।भृपतेः सेव्यमानानां तथापत्यापजीविनां ॥
न चाग्निर्दह्यते वेश्म यत्रैष सोऽगदो भवेत्” ।अत्र मन्त्रः ।ओँ “रक्तचामुण्डे अमुकं मे वशमानय ह्रीँ ह्रींहूं फट् । अयुतं जप्तव्यम् । ओँ नमोऽस्तु आदित्यायकिलि किलि चिलि चिलि धूमं लिहि यक्षिणिमोदते हि शाकिनि अनिदुद्रुशूलपाणि स्वाहा ॥
वर्णाः ४० शिलाकृतिके मन्त्रे । ओँ नमो गुहा-वासिन्यै गुहपति गुहिले मनोजवो ओँ एं ओँविज्वे नमः । शिलायाः कृतिः करलिखिता खदि-रानलसन्तप्तलिङ्गा यतो नवयोषितोऽपि आक-र्षणं । वर्णाः २६ । ओँ नमः कपालरुद्राय सर्व्व-लोकवशङ्कराय अनाथायाप्रतिहतबलवीर्य्यपरा-क्रमप्रभवाय हा हा हे हे पच पच मारय मारयकपट कपट काट सर्प कर्म्मकरि अमुकं मे वश-मानय स्वाहा । ७७ । वर्णाः अयुतजपाद्वशी-करोति ॥
* ॥
अन्यप्रकारः ।“पारावतस्य हृदयं चक्षुर्जिह्वा च शोणितम् ।अञ्जनं रोचनयुतं वनितावशकृत् परम्” ॥
तत्र मन्त्रः । ओँ नय नय महारिणि नमो देव्यैस्वाहा ॥
१५ ॥
एकविंशतिवारान् परिजप्य सिद्धि-र्भवति ॥
* ॥
अन्यप्रकारः ।“कपालं मानुषं गृह्यं कनकस्य फलानि च ।कर्पूरं मधुसंयुक्तं निघृष्य तिलकेन च ॥
नारी वा पुरुषोऽनेन वश्यो भवति नित्यशः ।एष कापालिको योगो वशिष्ठस्य शुभंमतम्” ॥
* ॥
अन्यप्रकारः । पुरुषार्थी ।“कर्पूरं वालुकं लाक्षा रजसा सप्तभावितं ।रतिकाले भगं लिप्य पतिर्दासो भविष्यति” ॥
* ॥
अन्यप्रकारः ।“नरजिह्वां ममुद्धृत्य सूह्मचूर्णन्तु कारयेत् ।जलेन च सुशीतेन दापयेत् तद्विचक्षणः ॥
पाने फले च पुष्पे च भक्ष्ये भोज्ये च दापयेत् ।प्रजापतिकुलोद्भूता यदि साक्षादरुन्धती ॥
साभिसक्ता प्रियं याति नान्यं पुरुषमिच्छति” ॥
* ॥
अन्यप्रकारः ।“कनकञ्चाप्यपामार्गं सुरसा गौरसर्षपाः ।तिलतैलेन पिष्ट्वापि योनिलेपः प्रशस्यते” ॥
अत्र मन्त्रः । ओँ नम शय्यायै दरि विदरि या-मिनि अमुकं मे वशमानय स्वाहा ॥
* ॥
अन्य-प्रकारः । हरितालं श्मशाने कृष्णचतुर्दश्यां क्षिप्त्वाकुष्ठविमिश्रं ग्राह्यं अवश्यं वशी भवेत् स नरः ॥
* ॥
अन्यप्रकारः । ऋतुनवलोचनतालाललाटास्थि-बाणसाधितं तैलं सकलमनुजेन्द्रललनावशङ्करंमकरालये पुष्ये । नरतैलं प्रेताम्बरवर्क्तिकं कृत्वामात्रे रात्रौ प्रज्वाल्यार्कवृक्षस्कन्धे कज्जलं कृत्वाचक्षुषी अभ्यञ्जयेत् यंपश्यति स वश्यो भवति ॥
* ॥
अन्यप्रकारः ।“कर्णदन्तमलं लाला स्वदेहाक्षिमलत्रयम् ।नासिकोद्भवरक्तञ्च चूर्णमेतद्बलायुतम् ॥
एतत् सर्व्वं समुद्धृत्य गुटिकां कारयेद्बुधः ।पानभोजनके देया वशीकरणमुत्तमम्” ॥
* ॥
अन्यप्रकारः ।काकजिह्वा वचा कुष्ठं आत्मनो रुधिरं स्त्रियः ।तद्भावितञ्च मञ्जिष्ठा तगरं गौरसर्षपाः ॥
शिवनिर्माल्यसंयुक्तं समभागानि कारयेत् ।भोज्ये पानेऽथवा देयाः स्त्रीणान्तु वशकारकाः ॥
नित्यं पुरुषमिच्छन्ती मृतमप्यनुगच्छति ॥
* ॥
अन्यप्रकारः । कृष्णसर्पमप्यङ्गुलप्रमाणं शिर-श्छित्वास्यास्यं सर्षपादिभिः पूरयित्वा छायाशुष्कंशोषयेत् । परतः सर्षपान् ग्राहयित्वा तानियस्मै दीयते स वश्यो भवति ॥
* ॥
अन्यप्रकारः ॥
पूगीफलं निर्गिलित्वापानमार्ग निर्गतं गृह्यधुस्तूर-रसान्तरितं कृत्वा सप्तदिनानि पूजयेत् ॥
पुनःकुङ्कुमचन्दनैरधिभाव्य यस्मै दीयते स वश्योभवति ॥
* ॥
अन्यप्रकारः ।“दर्दुरयुग्मं गृहीत्वा तद्धूमेन दाहयेत् ।तद्भस्म सह पानेन वश्यकृत् परमो मतः” ॥
* ॥
अन्यप्रकारः ।“अजगन्धस्य पत्राणि वचा कुष्ठेन मावयेत् ।श्मशानभस्मसंयुक्तं चूर्णञ्चेत्त्रिषु दुर्लभम् ॥
अनेनैव तु चूर्णेन जोटयेत् त्रिश्च पादपम् ।पुष्पितं फलितं दृष्ट्वा चूर्णं वृक्षाद्विलग्नयेत् ।तत्क्षणात् फलते वृक्षो नरनारीषु का कथा ॥
* ॥
अन्यप्रकारः ।“जिह्वामूले सप्तरात्रं सैन्धवेनापि मिश्रितम् ।ददाति यस्य पानेषु सोऽपि वश्यो भवेत् क्षणात्” ॥
*अन्यप्रकारः ।“गोपित्तं सैन्धवञ्चैव वृहतीफलमेव च ।लेपमेतत् प्रयोक्तव्यं नरनारीवशङ्करम्” ॥
* ॥
अन्यप्रकारः ।“बालामूलं चूर्णयित्वा रक्तरेतःसमन्वितः ।दद्यात् पानेन प्रमदां क्षिप्रमेव वशं नयेत् ॥
पुत्त्रादिञ्च धनं त्यक्त्वा दासीवत् भवति तु सा ।यत्र वा नीयते तत्र पश्चात् भ्रमति विह्वला” ॥
* ॥
अन्यप्रकारः । वल्मीकमृत्तिकायाः प्रतिकृतिं कृत्वाक्षीरेण स्नाप्य आज्येन वा अभ्यज्य तस्य लवणाहुति-मेकविंशतिवारं जुहुयात् त्रिरात्रेण वश्यो भवतिसप्तरात्रेणाथवा । देवीञ्च गान्धारीं यक्षिणीं शक्र-स्यापि पत्नीं वशमानयति ॥
* ॥
अन्यप्रकारः ।“उद्गातुः पक्षिणो मलमात्मनो रुधिरान्वितम् ।स्त्रीपुंसयोः प्रदातव्यं वशीकरणमुत्तमम्” ॥
अत्र मन्त्रः । त्रिशूलिने त्रिनेत्राय हिलि हिलिस्वाहा । वर्णाः १४ । सप्तजप्तेन सिद्धिः ॥
* ॥
अन्यप्रकारः ।“कृष्णपक्षचतुर्दश्यां मृतभस्म तु ग्राहयेत् ।स्त्रीणाञ्च मूर्द्ध्नि दातव्यं विद्यया परिजप्तया ॥
दह्यते मुह्यते नारी पच्यते शुष्यतेऽपि च ।अङ्गानि चैव भज्यन्ते यदि तं न समाविशेत्” ॥
अत्र मन्त्रः । ओँ नमश्चामुण्डे श्मशानवासिनिस्वाहा । वर्णाः । १४ । सप्तरात्रेण प्रेरकः ॥
* ॥
अन्यप्रकारः ।“श्वेतार्कं रोचनायुक्तं आत्ममूत्रेण पेषयेत् ।ललाटे तिलकं कृत्वा त्रैलोक्यं क्षोभयेत् क्षणात् ।दृष्टमात्रेण तेनैव सर्व्वो भवति किङ्करः” ॥
* ॥
अन्यप्रकारः ।“श्वेतार्कं चन्दनेनैव रमयेत् सह लेपयेत् ।दीयते कस्यचिद्वापि पश्चाद्दासी भविष्यति ॥
* ॥
अथ पतिवशीकरणम् ।“मधुकं सह तैलेन सार्षपेण तु पेषयेत् ।एतेन पाणिमभ्यज्य भर्त्रा सा सहिता स्वपेत् ॥
संवृत्ते मैथुनीभावे पतिर्दासो भविष्यति” ॥
* ॥
अन्यच्च ।“मनःशिलाकुङ्कुमसर्षपाश्चतथा च कुष्ठं सहदेवदारु ।रक्तञ्च रक्तं पलितेन सार्द्धम्प्रपेषयेत् सूक्ष्मतरं महान्तम् ॥
प्रस्नातपूर्व्वाभिमुखोऽपि भूत्वासंस्मृत्य लक्ष्मीञ्चरुकेण पूज्य ।ततः प्रकुर्य्यात् तिलकं ललाटेवामाच्च हस्ताच्चतुरङ्गुलीभिः ॥
पुंदृष्टमात्रेण भवेत् स कान्ता-दासातिदासश्च किमत्र चित्रम्” ॥
* ॥
अथ लिङ्गलेपाधिकारः ।“वृहतीफलमूलानि पिप्पली मरिचानि च ।भया रोचनया सार्द्धं लिङ्गलेपोत्तमो मतः ॥
निःशेषस्त्रीजगत्कर्षं नाम्ना स्त्रीहृदयाङ्कुशम् ।मोहनं शस्त्रमेतद्धि मदनस्य स्मृतं बुधैः” ॥
* ॥
अन्यच्च ।“कुष्ठञ्च धातकीपुष्पं मरिचानि वचा तथा ।अनेन लिङ्गमालिप्य कृत्स्नां श्यामां वशं नयेत् ॥
तासाञ्चित्तहरोऽप्येष मृतमप्यनुगच्छति ।विवशा भक्तिभावेन पश्चात् सर्व्वं प्रयच्छति” ॥
* ॥
अन्यच्च ।“पञ्चरक्तानि संगृह्य शुभानि च यथेच्छया ।सर्व्वाणि समभागानि प्रियङ्गुञ्चापि तत्समम् ॥
नागरं दशभागेन लेपः कान्तावशङ्करः” ॥
* ॥
अन्यच्च ।“देवदारु वचा कुष्ठं चतुर्थं वैश्वभेषजं ।आम्लवीजरसैर्युक्तं गौरीश्यामावशङ्करम्” ॥
* ॥
अन्यच्च ।“हरिद्रा वृहतीमूलं भद्रमुस्तं तथोत्पलम् ।विडङ्गं कृष्णं वैरञ्च समभागानि कारयेत् ॥
लिङ्गलेपोत्तमो ह्येष रक्तवल्लीवशङ्करः” ॥
* ॥
अन्यच्च ।“हरिद्रा पिप्पलीमूलं पद्मं मधुकमेव च ।एतानि समभागानि नवनीतेन पेषयेत् ॥
लिङ्गलेपोत्तमो ह्येष गौरीप्रीताय शाङ्करः” ॥
* ॥
“कौशिकशोणितलेपात् सेचनाद्वापुष्टं भवेल्लिङ्गं ।तद्वशन्तेजस्तम्भमयं कीलकसदृशं भवेच्च ॥
कौशिकं रुधिरं गृह्य गोमूत्रेण च पेषयेत् ।वीर्य्यं हि स्तम्भयेन्नित्यं प्रहरार्द्धं न संशयः” ॥
* ॥
सर्व्वसाधारणो मन्त्रः । ओँ एं ह्रीं ह्रीं श्रींफट् स्वाहा । अनेन मन्त्रेण सर्व्वयोगानभिमन्त्र्यसिद्धिः” । इति श्रीपार्ब्बतीपुत्त्रश्रीनित्यनाथविर-चिते सिद्धखण्डे तन्त्रसारे कौतूहलविद्यानामइन्द्रजालतन्त्रम् ॥
* ॥
पुस्तकत्रयमालोच्य यथासाध्यंशोधितमेतत् ॥
* ॥
* ॥
अपिच । ईश्वर उवाच ।“इन्द्रजालं विना रक्षां न करोतीति निश्चितम् ।रक्षामन्त्रं महामन्त्रं सर्व्वसिद्धिप्रदायकम्” ॥
“ॐ नमो नारायणाय विश्वम्भराय इन्द्रजाल-कौतुकानि दर्शय दर्शय सिद्धिं कुरु कुरु स्वाहा”अष्टोत्तरशतजपेन सिद्धिः ॥
* ॥
अथ रक्षामन्त्रः ।“ॐ नमः परब्रह्मपरात्मने मम शरीरे पाहिपाहि कुरु कुरु” ॥
“उल्लुकस्य कपालेन घृतेनाहतकज्जलं ।तेन नेत्राञ्जनं कृत्वा रात्रौ पठति पुस्तकम् ॥
१ ॥
अङ्कोलवीजनिक्षिप्ते गुरुवारे मुखे गजे ।मन्त्रेण सिञ्चयेन्नित्यं यावद्वीजफलं ह वै ॥
त्रिलौहवेष्टितं कृत्वा एकवीजं मुखे स्थितम् ।मत्तमातङ्गवीर्य्यस्तु वायुतुल्यपराक्रमः ॥
दशहेमद्विषट्ताम्रं षोडशं रूप्यभागकम् ।एवं संख्या त्रिलोही च ज्ञातव्या सर्व्वकर्म्मणि ॥
२ ॥
यानि कानि च वीजानि जङ्गमं स्थलमेव च ।अङ्कोलवीजनिक्षिप्ते मुखे भूमितले ध्रुवम् ॥
तद्वीजं मुखमध्यस्थं त्रिलोहैर्वेष्टितं कुरु ।तद्रूपो हि भवेन्मर्त्त्यो नान्यथा शङ्करोदितम् ॥
३ ॥
यानि कानि च वीजानि अङ्कोलतैलमेलनात् ।सफलो जायते वृक्षः सिद्धियोगमुदाहृतम् ॥
४ ॥
शवमुखे विन्दुमात्रं तत्तैलं निःक्षिपेद्यदि ।एकयामं भवेत् जीवो नान्यथा शङ्करोदितम् ॥
५ ॥
शिग्रुवीजस्थितं तैलं पारावतपुरीषकम् ।वराहस्य वसायुक्तं गृहीत्वा च समं समम् ॥
गर्दभस्य वसायुक्तं हरितालं मनःशिला ।एभिस्तु तिलकं कृत्वा यथा लङ्केश्वरो नृपः ॥
६ ॥
उल्लुविष्ठां गृहीत्वा तु एरण्डतैलपेषणात् ।यस्याङ्गेनिक्षिपेत् विन्दुं स क्षिप्तो जायते ध्रुवम् ॥
७ ॥
सर्पदन्तं गृहीत्वा तु कृष्णवृश्चिककण्टकम् ।कृकलारक्तसंयुक्तं सूक्ष्मचूर्णन्तु कारयेत् ॥
यस्याङ्गे निक्षिपेञ्चूर्णं सद्यो याति यमालयम् ॥
८ ॥
सिन्दुरं गन्धकं तालं समं पिष्ट्वा मनःशिलाम् ।तल्लिप्तवस्त्रं शिरसि अग्निवत् दृश्यते ध्रुवम् ॥
९ ॥
अर्कक्षीरं वटक्षीरं क्षीरं डुम्बरसम्भवम् ।गृहीत्वा पात्रके लिप्ते जलपूर्णं करीति च ।दुग्धं संजायते तत्र महाकौतुककौतुकम् ॥
१० ॥
अङ्कोलतैललिप्ताङ्गो दृश्यते राक्षसाकृतिः ।पलायन्ते नराः सर्व्वे पशुपक्षिगजाहयाः ॥
११ ॥
अङ्कोलस्य तु तैलेन दीपं प्रज्वालयेन्नरः ।रात्रौ पश्यति भूतानि खेचराणि महीतले ॥
१२ ॥
बुधे वा शनिवारे वा कृकलां परिगृह्य च ।शत्रुर्मूत्रयते यत्र कृकलां तत्र निःक्षिपेत् ॥
निखनेद्भूमिमध्येषु उद्धृते च पुनः सुखी ।नपुंसकं भवेत् सत्यं नान्यथा शङ्करोदितम् ॥
१३ ॥
गन्धकं हरितालञ्च गोमूत्रञ्च विषं तथा ।सूक्ष्मचूर्णमयं कृत्वा किञ्चिद्वह्निं विनिःक्षिपेत् ॥
विघ्नाः सर्व्वे पलायन्ते यथा युद्धेषु कातराः ॥
१४ ॥
इति दत्तात्रेयतन्त्रे ईश्वरदत्तात्रेयसंवादे इन्द्र-जालकौतुकदर्शनं नाम एकादशः पटलः ॥
* ॥
* ॥
अन्यच्च ।“वश्याकर्षणकर्म्माणि वसन्ते योजयेत् प्रिये ।ग्रीष्मे विद्वेषणं कुर्य्यात् प्रावृषि स्तम्भनं तथा ॥
शिशिरे मारणञ्चैव शान्तिकं शरदि स्मृतम् ॥
हेमन्ते पौर्णमास्याञ्च ऋतुकर्म्मविशारदः ।वसन्तश्चैव प्रर्ब्बाह्ने ग्रीष्मो मध्याह्न उच्यते ॥
वर्षा ज्ञेयापराह्ने तु प्रदोषे शिशिरः स्मृतः ।अर्द्धरात्रे च हेमन्तः शरदं तत्परं स्मृतम्” ॥
* ॥
अथ पक्षादिनिर्णयः ।“कृष्णपक्षे मारणादि शुक्लपक्षे च वर्द्धनम् ॥
द्वादश्यां मारणं कर्म्म एकादश्यां तथैव च ।तृतीयां नवमीञ्चैव वश्याकर्षञ्च कारयेत् ।स्तम्भनञ्च चतुर्दश्यां चतुर्थ्यां प्रतिपद्यपि ॥
द्वितीयां षष्ठीमष्टम्यां कारयेत् शान्तिकर्म्म च ।अश्विनीमृगमूलाश्च पुष्या पुनर्व्वसुस्तथा ॥
वश्याकर्षञ्च कर्त्तव्यं कारयेच्च सदा बुधः ।ज्येष्ठा च उत्तराषाढा अनुराधा च रोहिणी ॥
कारयेन्मारणं शान्तिं स्तम्भनं विजयं तथा ।विधिमन्त्रसमायुक्तमौषधं सफलं भवेत्” ॥
* ॥
अथ वशीकरणम् ।“सिग्दूरमाक्षिककपोतमलानि पिष्ट्वालिङ्गं विलिप्य रमते तरुणीं नवोढां ।शान्तिं न याति पुरुषो मनसापि नूनंदासी भवेदिति मनोहरदिव्यमूर्त्तिः ॥
पुष्ये रुद्रजटामूलं मुखस्थं कारयेद्बुधः ।ताम्बूलादौ प्रदातव्यं वश्या भवति निश्चितम् ॥
तथैव पाटलीमूलं ताम्बूलेन तु वश्यकृत् ।नागपुष्पं प्रियङ्गुञ्च तगरं पद्मकेशरम् ॥
जटामांसी समं नीत्वा चूर्णयेत् मन्त्रवित्तमः ।साङ्गं धूपयते तेन भजते कामवत् स्त्रियः” ॥
ओँ मूली मूली महामूली सर्व्वं संक्षोभभयेभ्यःउपद्रवेभ्यः स्वाहा । धूपमन्त्रः ॥
“पानीयस्याञ्जलीन् सप्त दत्त्वा विद्यामिमां जपेत् ।सालङ्कारां नवां कन्यां लभते मासमात्रतः ॥
ओँ विश्वावसुर्नाम गन्धर्ब्बः कन्यानामधिपतिः सुरूपांसालङ्कारां देहि मे नमस्तस्मै विश्वावसवे स्वाहा ।“कन्यागृहे शालकाष्ठं क्षिपेदेकादशाङ्गुलम् ।ऋक्षेच पूर्व्वफल्गुन्यां यस्तां कन्यां प्रयच्छति ॥
* ॥
अथ सर्व्वजनवशीकरणम् ।“शिला च रोचनामूलं वारिणा तिलके कृते ।दृष्टमात्रे वशं याति नारी वा पुरुषोऽपि वा ॥
स्वर्णेन वेष्टनं कृत्वा तेनैव तिलके कृते ।सम्भाषणेन सर्व्वेषां त्रैलोक्यं वशमानयेत्” ॥
ओँ ह्रीँ क्लीँ ऐँ क्षौँ भोगप्रदा भैरवी मातङ्गीत्रैलोक्यं वशमानय स्वाहा । औषधोपरि सहस्रजपंकुर्य्यात् । पुनः सप्तवारजपेन तिलकं कारयेत्शक्रसमोऽपि वश्यो भवति । इति कालनाथविर-चिते इन्द्रजाले १ अध्यायः ॥
* ॥
अथाकर्षणं । ओँ ह्रीँ चामुण्डे ज्वल ज्वल प्रज्वलप्रज्वल स्राहा । अनेन मन्त्रेण स्त्रियं दृष्ट्वा जपंकुर्य्यात् तत्क्षणात् पृष्ठतः समागच्छति । पूर्व्व-मेवायुतजपेन सिद्धिः ॥
“अश्लेषायां समादाय अर्ज्जुनस्य च व्रध्नकम् ।अजमूत्रेण संपिष्य स्त्रीणां शिरसि दापंयत् ॥
पुरुषस्य पशूनां वा क्षिपेदाकर्षणं भवेत्” ॥
* ॥
अथ जयः ।“गोजिह्वां शिखिमूलं वा मुखे शिरसि संस्थिता ।कुरुते सर्व्ववादेषु जयं पुष्ये समुद्धृते ॥
मार्गशीर्षपौर्णमास्यां शिखिमूलं समुद्धरेत् ।बाहौ शिरसि वा धार्य्यं विवादे विजयो भवेत् ॥
गिरिकर्णीं शमीं गुञ्जां श्वेतवर्णां समाहरेत् ।चन्दनेनान्वितञ्चैव तिलकेन जयी नरः ॥
कणकार्कवटावह्निर्विद्रुमः पञ्चमस्तथा ।तिलकं कुरुते यस्तु पश्येत्तं पञ्चधा रिपुः ॥
आर्द्रायां वटवन्दाकं गृहीत्वा धारयेत् करे ।संग्रामे जयमाप्नोति जयां स्मृत्वा जयी भवेत्” ॥
अस्य मन्त्रः । ओँ नमो महाबलपराक्रम समस्त-विद्याविशारद अमुकस्य भूजबलं बन्धय बन्धयदृष्टिं स्तम्भय स्तम्भय अङ्गानि धूनय धूनय पातयपातय महीतले ह्रीं ॥
* ॥
अथ सौभाग्यम् ।“पुष्योद्धृतं सितार्कस्य मूलं वामेतरे भुजे ।बद्ध्वा सौभाग्यमाप्नोति दुर्भगापि न संशयः ॥
रक्तचितार्कमूलन्तु सोमग्रस्ते समुद्धृतं ।क्षीद्रैः पिष्ट्वा वटीं कुर्य्यात् तिलकं शुभमङ्गना” ॥
* ॥
अथ ईश्वरादिक्रोधोपशमनं । ओँ शान्ते प्रशान्तेसर्व्वक्रोधोपशमनि स्वाहा ।अनेन मन्त्रेण त्रिःसप्तधा जपेन मुखं मार्जयेत् ।ततः क्रोधोपशमनं भवति” ॥
* ॥
गजनिवारणम् ।“श्वेतापराजितामूलं हस्तस्थं वारयेत् गजम् ।मूलं त्रिशूल्या वक्त्रस्थं गजवश्यकरं भवेत्” ॥
* ॥
व्याघ्रनिवारणं ।“मुखस्थं वृहतीमूलं हस्तस्थं व्याघ्रभीतिजित्” ।ह्रीं ह्रीं ह्रीं श्रीं श्रो श्रो स्वाहा ।इत्यष्टाक्षरमन्त्रेण लोष्ट्रं पठित्वा क्षिपेत् ।तदा मुखं न चालयति गन्तुमशक्यः ॥
“मूलं कृष्णचतुर्दश्यां ग्राहयेल्लाङ्गलीभवम् ।हस्तस्थं व्याघ्रभीतादिभयहृत् परिकीर्त्तितम्” ॥
इति इन्द्रजालतन्त्रे ३ उपदेशः ॥
* ॥
अथ स्तम्भनम् ।“श्वेतगुञ्जोत्थितं मूलं मुखस्थं दृष्टतुण्डजित्” ।ओँ ह्रीँ रक्ष रक्ष चामुण्डे तुरु तुरु अमुकं मेवशमानय वशमानय स्वाहा । अयं चण्डामन्त्रः ।उक्तयोगसिद्धिः ॥
“पुष्यार्के मधुवन्दाकं गृहीत्वा प्रक्षिपेद्बुधः ।सभामध्ये च सर्व्वेषां मूखस्तम्भः प्रजायते” ॥
* ॥
मेघस्तम्भनम् । इष्टकद्वयसंपुटमध्ये मेघसंख्यक-चतुरस्रं विलिख्य उद्याने स्थापयेत्तदा मेधान्स्तम्भयति । मन्त्रः । “मेघान् स्तम्भय स्तम्भय” ॥
* ॥
नौकास्तम्भनम् ।“भरण्यां क्षीरकाष्ठस्य कीलं पञ्चाङ्गुलं क्षिपेत् ।नौकामध्ये तदा नौकास्तम्भनं जायते ध्रुवम्” ॥
* ॥
निद्रास्तम्भनम् ।“मूलं वृहत्या मधुकं पिष्ट्वा नस्यं समाचरेत् ।निद्रास्तम्भनमेतद्धि मूलदेवेन भाषितम्” ॥
* ॥
शस्त्रस्तम्भनम् ।“कपित्थस्य च वन्दाकं कृत्तिकायां समाहरेत् ।“वक्त्रसंस्थन्तु देवस्य शस्त्रस्तम्भनकं परम् ॥
करे सुदर्शनामूलबन्धनात् स्तम्भनं तथा” ।ओँ अहो कुम्भकर्ण महाराक्षस निकषागर्भ-सम्मतपरसैन्यस्तम्भन महाभय रणरुद्र आज्ञापयस्वाहा । अष्टोत्तरसहस्रजपात् सिद्धिः ॥
“गृहीत्वा शुभनक्षत्रे अपामार्गस्य मूलकम् ।लेपमात्रे शरीराणां सर्व्वशस्त्रनिवारणम् ॥
पुष्यार्के श्वेतगुञ्जाया मूलमुद्धृत्य धारयेत् ।हस्ते काण्डभयं नास्ति संग्रामे च कदाचन” ॥
* ॥
गोमहिष्यादिस्तम्भनम् ।“उष्ट्रस्यास्थि चतुर्दिक्षु निखनेत् भूतले ध्रुवम् ।गां मेषीं महिषीं वाजीं स्तम्भयेत् करिणीमपि” ॥
* ॥
बुद्धिस्तम्भनम् ।“भृङ्गराजमपामार्गं सिद्धार्थं सहदेविकाम् ।ओलं वचाञ्च श्वेतार्कं ध्रुवमेषां समाहरेत् ॥
लौहपात्रे विनिक्षिप्य द्विदिनान्ते समुद्धरेत् ।तिलकैः सर्व्वभूतानां बुद्धिस्तम्भकरं परम्” ॥
ओँ नमो भगवते विश्वामित्राय नमः सर्व्व-मुखीभ्यां विश्वामित्र आगच्छ आगच्छ स्वाहा ।उक्तयोगस्यायं मन्त्रः ॥
* ॥
चौरगतिस्तम्भननम् ।ओँ ब्रह्मवेशिनि शिवे रक्ष रक्ष स्वाहा । अनेनमन्त्रेण सप्तपाशान् गृहीत्वा त्रीणि कट्यां बद्ध्वाअपरान् मुष्टिभ्यां धारयेत् । इति चौराणां गति-स्तम्भनम् । * ॥
गर्भस्तम्भनम् ।“ग्राह्यं कृष्णचतुर्दश्यां धूस्तूरस्य तु मूलकम् ।कट्यां बद्ध्वा रमेत् कान्तां न गर्भं धारयेत् क्वचित् ॥
मुक्तेन लभते गर्भं पुरा नागार्ज्जुनोदितम् ।तन्मूलचूर्णं योनिस्थं न गर्भें सम्भवेत् क्वचित् ॥
सिद्धार्थमूलं शिरसि बद्ध्वा कान्तां रमेत्तु थां ।न गर्भं धारयेत् सा स्त्री मुक्तेन लभते पुनः” ॥
* ॥
शुक्रस्तम्भनम् ।“नीलीमूलं श्मशानस्थं कट्यां बद्ध्वा तु वीर्य्यधृक् ।रक्तापामार्गमूलन्तु सोमवारे निमन्त्रयेत् ॥
भौमे प्रातः समुद्धृत्य कट्यां बद्ध्वा तु वीर्य्यधृक्” ॥
इति कामरत्ने ३ उपदेशः ॥
* ॥
मोहनम् ।“शृङ्गीवचानलदसर्जरसं समानंकृत्वा त्रुटिं मलयजञ्च षडेकमिश्रम् ।यो धूपयेन्निजगृहं वसनं शरीरंतस्यापि दास इव मोहमुपैति लोकः” ॥
भृङ्गराजः केशराजो लज्जा च सहदेविका ।एभिस्तु तिलकं कृत्वा त्रैलोक्यं मोहयेन्नरः” ॥
ओँ अं आं इं ईं उं ऊं ऋं ॠं हूं फट् ।“अनेनैव तु मन्त्रेण कृत्वा ताम्बूलभावनम् ।साध्यस्य मुखनिक्षिप्तेमोहमायाति तत्क्षणात्” ॥
ओँ भीँ क्षीँ भोँ मोहय । इमं मन्त्रं वारत्रयंजपेत् । मोहमाप्नोति मानवः ॥
* ॥
देहरञ्जनम् ।“कदम्बपत्रं लोध्रञ्च अर्ज्जुनस्य च पुष्पकम् ।पिष्ट्वा गात्रोद्वर्त्तनाच्च कायदुर्गन्धनाशनम् ॥
एला-शटी-पत्रक-चन्दनानितोयाभयाशिग्रुघनामयानि ।ससौरभोऽयं सुरराजयोगःख्यातः सुगन्धो नरमोहयोग्यः” ॥
* ॥
मुखरञ्जनम् ।“रसालजम्बूफलगर्भसारःसकर्कटो माक्षिकसंयुतश्च ।स्थितो मुखान्ते पुरुषस्य रात्रौकरोति पुंसां मुखवासमिष्टम् ॥
चूर्णं मुराकेशरकुष्ठकानांप्रातदिनान्ते परिलेढि या स्त्री ।अप्यर्द्धमासेन मुखस्य वासःकर्पूरतुल्यो भवति प्रकाशः” ॥
* ॥
केशकृष्णीकरणादि ।“लोहकिट्टं जवापुष्पं पिष्ट्वा धात्रीफलं समम् ।त्रिदिनं लेपयेत् शीर्षं त्रिमासं केशरञ्जनम्” ॥
इति कृष्णीकरणम् ॥
* ॥
केशशुक्लीकरणम् ।“वज्राक्षीरेण सप्ताहं अन्वहं भावयेत्तिलम् ।तत्तैललिप्ताः केशाः स्युः शुक्लाश्च नात्र संशयः ॥
इति कामरत्ने ४ उपदेशः ॥
* ॥
अथ वाजीकरणं“अश्विन्यां वटवन्दाकं क्षीरैः पिष्ट्वा महाबलः ।पुष्योद्धृतं पिबेन्मूलं श्वेतार्कस्य प्रयत्नतः ॥
स्वप्तरात्रन्तु गोक्षीरैर्वृद्धोऽपि तरुणायते” ।“चूर्णं विदार्य्याः स्वरसेन तस्याःविभावितं भास्कररश्मिजाले ।मध्वाज्यसंमिश्रितमेव लीढे-द्दशस्त्रियो गच्छति निर्विशङ्कः” ॥
* ॥
जन्मबन्ध्याचिकित्सा ।“समूलपत्रां सर्पाक्षीं रविवारे समुद्धरेत् ।एकवर्णगवां क्षीरैः कन्याहस्तेन पेषयेत् ॥
ऋतुकाले पिबेत् बन्ध्या पलार्द्धं तद्दिने दिने ।क्षीरशाल्यन्नमुद्गञ्च लघ्वाहारं प्रदापयेत् ॥
एवं सप्तदिनं कुर्य्यात् बन्ध्या भवति गर्भिणी ।उद्वेगं भयशोकञ्च दिवानिद्रां विवर्जयेत् ॥
न कर्म्म कारयेत् किञ्चित् वर्जयेत् सावगाहनम् ।पतिसङ्गं चरेत् सा च नात्र कार्य्या विचारणा ॥
कृष्णापराजितामूलं छागीक्षीरेण संपिबेत् ।ऋतुकाले समायाते भुक्त्वा गर्भधरा भवेत् ॥
गोक्षुरस्य तु वीजन्तु पिबेन्निर्गुण्डिकारसैः ।त्रिरात्रं सप्तरात्रं वा बन्ध्या भवति गर्भिणी” ॥
इतीन्द्रजाले जन्मबन्ध्याचिकित्सा ॥
* ॥
अथ काकबन्ध्याचिकित्सा ।“अश्वगन्धीयमूलन्तु ग्राहयेत् पुष्यभास्करे ।पेषयेन्महिषीक्षीरैः पलार्द्धं भक्षयेत् सदा ॥
सप्ताहाल्लभते गर्भं काकबन्ध्या चिरायुषम्” ।इतीन्द्रजाले काकबन्ध्याचिकित्सा ॥
* ॥
अथ मृतवत्साचिकित्सा ।“प्राङ्मुखः कृत्तिकाऋक्षे बन्ध्या कर्कोटकीं हरेत् ।तत्कन्दं पेषयेत्तोयैः कर्षमात्रं सदा पिबेत् ॥
या वीजपूरद्रुममूलमेकंक्षीरेण पक्वं प्रपिबेत् विमिश्रम् ।ऋतौ निजं या तु पतिं प्रयातिदीर्घायुषं सा तनयं प्रसूते ॥
मञ्जिष्ठा मधुकं कुष्ठं त्रिफला शर्करा बला ।मेदा पयस्या काकोली मूलञ्चैवाश्वगन्धजम् ॥
अजमोदा हरिद्रे द्वे हिङ्गुः कटुकरोहिणी ।उत्पलं कुमुदं द्राक्षा काकल्यौ तन्मूलद्वयम् ॥
एतेषां कर्षकैर्भागैर्घृतप्रस्थ विपाचयेत् ।शतावरीरसं क्षीरं घृतस्येदं चतुर्गुणम् ॥
संपिबेन्नियतं नारी नित्यं स्त्रीषु च शस्यते ।पुत्त्रान् जनयते नारी मेधाढ्यान् प्रियदर्शनान् ॥
या चैवास्थिरगर्भास्यात् या नारी जनयेत् मृतम् ।अल्पायुषञ्च जनयेत् या च कन्याः प्रसूयते ॥
योनिदोषे रजोदोषे गर्भस्नावे च शस्यते ।प्रजावर्द्धनमायुष्यं सर्व्वग्रहनिवारणम् ॥
नान्मा फलघृतं ह्येतदायुष्यं परिकीर्त्तितम् ।नोक्तञ्च लक्ष्मणामूलं वदन्त्यत्र चिकित्सकाः ॥
जीववत्सा शुक्लवर्णा घृतमत्र तु दीयते ॥
अरण्यगोमयेनात्र वह्नेर्न्त्वला प्रदीयते” ।अत्र पयस्या क्षीरयुक्तभूमिकुष्माण्डम् । उत्पलं ।नीलं । इतीन्द्रजाले मृतत्रत्साचिकित्सा ॥
* ॥
अथ गर्भस्रावचिकित्सा । प्रथमे मासि ।“गोक्षीरैः पेषयेत्तुल्यं पद्मवेशरचन्दनम् ।पतने तं पिबेन्नारी महागर्भः स्थिरो भवेत् ॥
अथवा मधुकं दारु शरवृक्षस्य वीजकम् ।संपिष्य क्षीरकाकोलीं पिबेत् क्षीरैश्च गोभवैः ॥
१ ॥
नीलोत्पलं मृणालञ्च षष्ठी कर्कटश्टङ्गिका ।गोक्षीरश्च द्वितीये च पीत्वा शाम्यति वेदना ॥
२ ॥
श्रीखण्डं तगरं कुष्ठं मृणालं पद्मकेशरम् ।पिबेत् शीतोदकैः पिष्ट्वा तृतीये वेदनावती ॥
अथवा क्षीरकाकीलीबलानन्तापयः पिबेत् ॥
३ ॥
शीतोत्पलं मृणालानि गोक्षीरक-कशेरुकम् ।तुर्य्यमासे गवां क्षीरं पिबेत् सा वेदनापरा ॥
अथवा मधुकं रास्ना श्यामा ब्राह्मणयष्टिका ।अनन्ता पेषयित्वा तु गवां क्षीरैः समं पिबेत् ॥
४ ॥
पुनर्णवा च काकोली तगरं नीलमुत्पलम् ।गोक्षीरं पञ्चमे मासि गर्भक्लेशहरं भवेत् ॥
अथवा वृहतीयुग्मं यज्ञाङ्गं कट्फलं त्वचः ।गोघृतं क्षीरसंयुक्तं पिबेत् पिष्ट्वा च पञ्चमे ॥
५ ॥
सिता काशाखुमज्जा च शीततोयेन पेषयेत् ।षष्ठे मासि गवां क्षीरैः पिबेत् क्लेशं निवर्त्तयेत् ॥
अथवा गोक्षुरं शिग्रुं मधुकं पृश्निपर्णिकाम् ।बलायुक्ता पिबेत् पिष्ट्वा गोदुग्धैः षष्ठमाषके ॥
६ ॥
काष्ठकं पौष्करं मूलं शृङ्गाटं नीलमुत्पलम् ।पिष्ट्वा च सप्तमे मासि क्षीरैः पीत्वा प्रशाम्यति ॥
अथवा मकरद्राक्षां शृङ्गाटञ्च सकेशरम् ।मृणालं शर्करायक्तं क्षीरैः पेयन्तु सप्तमे ॥
७ ॥
यष्टी पठ्माक्षार्कमुस्तं केशरं गजपिप्पली ।नीलोत्पलं गवां क्षीरैः पिबेदष्टममासके ॥
अथवा विल्वमूलञ्च कपित्थं वृहती शमी ।इक्षुपाटलयोर्मूलं एभिः क्षीरं प्रसाधयेत् ।तत्क्षीरमष्टमे पीत्वा गर्भे शाम्यति वेदना ॥
८ ॥
विशालावीजकक्कोलं मधुना सह लेपयेत् ।वेदना नवमे मासि शान्तिमाप्नोति नान्यथा ॥
अथवा मधुकं श्यामा ह्यनन्ता क्षीरकाकली ।एभिः सिद्धं पिबेत् क्षीरं नवमे वेदनावती ॥
९ ॥
शर्करा गोस्तनी द्राक्षा सक्षुद्रं नीलमुत्पलम् ।पाययेत् दशमे मासि गवां क्षीरैः प्रशान्तये ॥
अथवा शुद्धसंसिद्धं गोक्षीरं दशमे पिबेत् ।अथवा मधुकं दारु शुद्धक्षीरेण संपिबेत् ॥
१० ॥
क्षौद्रं वृषं चन्दनसिन्धुजातंमहेन्द्रराजं पयसा सुपिष्टम् ।गर्भं क्षरन्तं प्रतिहन्ति शीघ्रंयोगो विभुञ्जन् किल मूलदैवैः” ॥
इति इन्द्रजाले गर्भस्रावचिकित्सा ॥
* ॥
अथ गर्भशुष्कम् ।“गोक्षीरं शर्करायुक्तं गर्भशुष्कप्रशान्तये ।पिबेद्वा मधुकं चूर्णं गाम्भारीफलचूर्णकम् ॥
समांसं गव्यदुग्धेन गर्भिणी च प्रशान्तये” ॥
* ॥
अथ सुखप्रसवयोगः ।“श्वेतं पुनर्णवामूलं चूर्णं योनौ प्रवेशयेत् ।तत्क्षणात् प्रसूते नारी गर्भे सति प्रपीडिते ॥
वासकस्य तु मूलन्तु चोत्तरस्थं समुद्धरेत् ।कट्यां बद्ध्वा सप्तसूत्रैः सुखं नारी प्रसूयते ॥
सहदेव्याश्च मूलं वा कटिस्थं प्रसवेत् सुखम् ।अपामार्गस्य मूलन्तु ग्राहयेच्चतुरङ्गुलम् ॥
द्वारि प्रवेशयेत् योनौतत्क्षणात् सा प्रसूयते” ॥
* ॥
अथ स्तनवर्द्धनं स्तनोत्थापनञ्च ।“तैलं वचादाडिमकल्कसिद्धंसिद्धार्थजं लेपनतो नितान्तम् ।नारीकुचौ चारुतरौ सुपीनौकुर्य्यादसौ योगवरः प्रदिष्टः ॥
श्रीपर्णिकाया रसवल्कसिद्धंतिलोद्भवं तैलवरं प्रदिष्टम् ।तुलेन वक्षोजयुगे प्रदेयंप्रयाति वृद्धिं पतितोऽपि नार्य्याः ॥
प्रथमकुसुमकाले नस्ययोगेन पीतंसनियमममरास्यं तण्डलाम्भो युवत्याः ।कुचयुगलसुपीनं क्वापि नो याति पातंकथित इति पुरैव चक्रदत्तेन योगः” ॥
* ॥
अथ योनिसंस्कारः ।“प्रक्षालयेन्निम्बुकषायनीरैःस्विन्नाज्यकृष्णागुरुगुग्गुलानां ।धूपेन योनिं निशि धूपयित्वानारी प्रमीदं विदधातु भर्त्तुः” ॥
* ॥
अथ लोमशातनम् ।“पलाशभस्मान्विततालचूर्णै-रम्भाम्बुमिश्रैः परिलिप्य भूयः ।कन्दर्पगेहे मृगलोचनानांरोमाणि रोहन्ति कदापि नैव” ॥
इति इन्द्रजालतन्त्रसंग्रहः ॥
युद्धे क्षुद्रोपायविशेषः ।इति हेमचन्द्रः ॥