| YouTube Channel

इन्दिरा (indirA)

 
शब्दसागरः
English
इन्दिरा
f.
 (-रा) A name of LAKSHMI, the wife of VISHNU.
E.
 इदि as above,
and रा who gives.
Yates
English
इन्दिरा (रा) 1.
f.
 Lakshmī.
Wilson
English
इन्दिरा
f.
 (-रा) A name of LAKṢMĪ, the wife of VIṢṆU.
E.
 इदि as above, and रा who gives.
Apte
English
इन्दिरा [indirā], [इन्द्-किरच्]
N.
 of Lakṣmi, wife of Viṣṇu.
Comp.
 -आलयम् 'abode of Indirā', the blue lotus.-मन्दिरः an epithet of Viṣṇu. (-रम्) the blue lotus.
Apte 1890
English
इंदिरा [इंद्-किरच्] N. of Lakṣmī, wife of Viṣṇu.
Comp.
आलयं ‘abode of Indirā, ’ the blue lotus.
मंदिरः an epithet of Viṣṇu. (
रं) the blue lotus.
Monier Williams Cologne
English
इन्दिरा
f.
N.
 of Lakṣmī, wife of Viṣṇu,
Kathās.
BhP.
beauty, splendour.
Monier Williams 1872
English
इन्दिरा इन्दिरा, f. epithet of Lakṣmī, wife
of Viṣṇu.
—इन्दिरा-मन्दिर, अस्, m. epithet of
Viṣṇu.
—इन्दिरालय (°रा-आल्°), अम्, n. (lit. ‘the
abode of इन्दिरा or Lakṣmī’), the blue lotus, Nym-
phæa Stellata and Cyanea. (The goddess इन्दिरा
issued at the creation from the petals of the flower.)
—इन्दिरा-वर, अम्, n. = preceding.
Macdonell
English
इन्दिरा indirā,
f.
 epithet of Lakṣmī.
Apte Hindi
Hindi
इन्दिरा
स्त्री*
 - इन्द्-किरच्
"लक्ष्मी, विष्णु की पत्नी"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
इन्दिरा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಲಕ್ಷ್ಮೀ
निष्पत्तिः - > इदि (परमैश्वर्ये) - "किरच्" बाहु० । "टाप्"
इन्दिरा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಶೋಭೆ /ಕಾಂತಿ
प्रयोगाः - > "निशि निःसरदिन्दिरं कथं तुलयामः कलयापि पङ्कजम्"
उल्लेखाः - > भा० वि०
L R Vaidya
English
indirA {% f. %} An epithet of Lakshmī, wife of Vishṇu.
E Bharati Sampat
Sanskrit
(स्त्री) इदि(परश्वर्ये)+किरच्+टाप्(बाहु०)। १.लक्ष्मीः। ‘इन्दिता लोकमाता मा रमा मङ्गलदेवता’ अमरः। २.कान्तिः, शोभा । ‘निशि निस्सरदिन्दिरं कथं तुलयामः। कलयति पङ्कजम्’ भामि०वि०।
Bopp
Latin
इन्दिरा f. (r. इन्द् s. इर in fem.) nomen deae Lakshmiae.
AM.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
इन्दिरा auch: Pracht, Schönheit. Am Ende eines adj. Komp. Bhām. V. 2, 160.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 रुक्मिणी, ईः, रमा, सिन्धुजा, सामा, चला, हीरा, चठ्चला, वृषाकपायी, चपला, इन्दिरा, लक्ष्मीः, पदमालया, पद्मा, कमला, श्रीः, हरिप्रिया
noun
कृष्णस्य राज्ञी वैदर्भपुत्री च।
"रुक्मिणेः गर्भात् प्रद्युम्नः जातः।"
Synonyms:
 शोभा, सौन्दर्यम्, कान्तिः, दीप्तिः, रमणीयता, छवि, छटा, सौन्दर्य, सौंदर्य, कांति, कान्ति, दीप्ति, रमणीयता, बहार, सुन्दरता, इन्दिरा
noun
शोभनस्य अवस्था भावो वा।
"सूर्यास्तकाले आकाशस्य शोभा वर्धते।"
Synonyms:
 लक्ष्मीः, रमा, कमला, नारायणी, पद्महस्ता, श्रीः, विष्णुप्रिया, मा, माया, हरिप्रिया, पद्मा, पद्मालया, भार्गवी, चञ्चला, इन्दिरा, अब्जवाहना, अब्जा, अब्धिजा, अम्बुजासना, अमला, ईश्वरी, देवश्री, पद्ममालिनी, पद्मगुणा, पिङ्गला, मङ्गला, श्रिया, श्रीप्रदा, सिन्धुजा, जगन्मयी, अमला, वरवर्णिनी, वृषाकपायी, सिन्धुकन्या, सिन्धुसुता, जलधिजा, क्षीरसागरसुता, दुग्धाब्धितनया, क्षीरसागरकन्यका, क्षीरोदतनया, लोकजननी, लोकमाता
noun
धनस्य अधिष्ठात्री देवता या विष्णुपत्नी अस्ति इति मन्यते।
"धनप्राप्त्यर्थे जनाः लक्ष्मीं पूजयन्ति।"
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
लक्ष्मीः पद्मा रमा या मा ता सा श्रीः कमलेन्दिरा ।
हरिप्रिया पद्मवासा क्षीरोदतनयापि च ॥ २२६ ॥
-wordlist-
लक्ष्मी (स्त्री), पद्मा (स्त्री), रमा (स्त्री), ई (स्त्री), आ (स्त्री), मा (स्त्री), ता (स्त्री), सा (स्त्री), श्री (स्त्री), कमला (स्त्री), इन्दिरा (स्त्री), हरिप्रिया (स्त्री), पद्मवासा (स्त्री), क्षीरोदतनया (स्त्री)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
लक्ष्मी
लक्ष्मी, श्री, कमला, पद्मा, पद्मवासा, हरिप्रिया, क्षीरोदतनया, मा, इन्दिरा
लक्ष्मीः श्रीः कमला पद्मा पद्मवासा हरिप्रिया ।
क्षीरोदतनया मा च शब्दज्ञैरिन्दिरा स्मृता ॥ ३१ ॥
verse 1.1.1.31
page 0005
नाममाला
Sanskrit
लक्ष्मी, श्री, गोमिनी, इन्दिरा
कृष्णो दामोदरो विष्णुरुपेन्द्रः पुरुषोत्तमः ।
केशवश्च हषीकेशः शार्ङ्गी नारायणो हरिः ॥ ७४ ॥
केशी मधुर्बलिर्बाणो हिरण्यकशिपुर्मुरः ।
तदादिसूदनः शौरिः पद्मनाभोऽप्यधोक्षजः ॥ ७५ ॥
गोविन्दो वासुदेवश्च लक्ष्मीः श्रीर्गोमिनीन्दिरा ।
तत्पतिः शैलभूम्यादिधरश्चक्रधरस्तथा ॥ ७६ ॥
verse 0.1.1.74
page 0039
Tamil
Tamil
இந்தி3ரா : இலக்குமி தேவி.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
इन्दिरा,
स्त्री,
 (इन्द + किरच + टाप् ।) लक्ष्मीः ।इति जटाधरः त्रिकाण्डशेषश्च ॥
(“मन्दं मन्दंमन्दिरादिन्दिरेव” इति भामिनीविलासे ।)शोभा । कान्तिः । यथा, “निशि निःसरदिन्दिरंकथं तुलयामः कलयापि पङ्कजम्” । इति भामि-नीविलासे ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
इन्दिरा स्त्री इदि--किरच् । लक्ष्म्याम् “इन्दिरा लोकमाता चलक्ष्मीस्तवः ।
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“इदि परमैश्वर्ये”@} 2 परमैश्वर्यम् = परमेश्वरक्रिया-इति क्षीरस्वामी।
इन्दकः-दिका, इन्दकः-दिका, 3 इन्दिदिषकः-षिका
इन्दिता-ती, इन्दयिता-त्री, इन्दिदिषिता-त्री
इन्दन्-न्ती, इन्दयन्-न्ती, इन्दिदिषन्-न्ती
इन्दिष्यन्-न्ती-ती, इन्दयिष्यन्-न्ती-ती, इन्दिदिषिष्यन्-न्ती-ती
-- इन्दयमानः, इन्दयिष्यमाणः
-- इन्-इन्दौ-इन्दः
-- -- इन्दितम्-तः-तवान्, इन्दितः, इन्दिदिषितः-तवान्
इन्दः, इन्दः, इन्दिदिषुः, इन्दिदयिषुः
4 5 इन्द्रः-इन्द्राणी, 6 इन्दिरा
-- इन्दितव्यम्, इन्दयितव्यम्, इन्दिदिषितव्यम्
इन्दनीयम्, इन्दनीयम्, इन्दिदिषणीयम्
इन्द्यम्, इन्द्यम्, इन्दिदिष्यम्
ईषदिन्दः, दुरिन्दः, स्विन्दः
-- इन्द्यमानः, इन्द्यमानः, इन्दिदिष्यमाणः
इन्दः, इन्दः, इन्दिदिषः
इन्दितुम्, इन्दयितुम्, इन्दिदिषितुम्
7 इन्दा, इन्दना, इन्दिदिषा
इन्दनम्, इन्दनम्, इन्दिदिषणम्
इन्दित्वा, इन्दयित्वा, इन्दिदिषित्वा
समिन्द्य, समिन्द्य, इमिन्दिदिष्य
इन्दम् २, इन्दित्वा २, इन्दम् २, इन्दयित्वा २, इन्दिदिषम् २
इन्दिदिषित्वा २,
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (६९)
02
=>
 (१-भ्वादिः-६३-अक। से। पर।)
03
=>
 [[२। ‘न न्द्राः संयोगादयः’ (६-१-३) इति नकारस्य द्वित्वनिषेधः।]]
04
=>
 [[आ। ‘अतर्दकास्त्वद्य विकर्दमाशयाः प्रखर्दवृत्तैरसमन्तितान्तिकाः। श्रुतान्दुकैः चितगजेन्द्ररोधिनः तुष्यन्तु सन्तो गुणबिन्दुलोलुपाः।।’ धा। का। १-९।]]
05
=>
 [[३। औणादिके (द। उ। ८-४६) रन् प्रत्यये रूपम्। स्त्रियां पुंयोगे ‘इन्द्रवरुण-’ (४-१-४९) इत्यादिना ङीष्, तत्संनियोगेनानुगागमश्च भवति।]]
06
=>
 [[४। औणादिके किरच् प्रत्यये रूपम्।]]
07
=>
 [पृष्ठम्००७२+ ३७]
Burnouf
French
इन्दिरा इन्दिरा
f.
 (इन्द्) ép. de Lakṣmī.
इन्दिरालय
m.
 (आलय) le séjour de Lakṣmī, c-à-d. le
lotus, où est née cette déesse.
इन्दिरावर, इन्दिवर et इन्दीवर
n.
 le lotus bleu, aimé
de Lakṣmī.
Stchoupak
French
इन्दिरा-
f.
 Lakṣmī
-अ- ifc. a. qui possède une beauté.