| YouTube Channel

इतिहासः (itihAsaH)

 
Apte
English
इतिहासः [itihāsḥ], [fr. इति-ह-आस (3rd.
pers.
sing.
 Perf. of अस् to be)
so it has been] (
History (legendary or traditional)
धर्मार्थकाममोक्षाणामुपदेशसमन्वितम् पूर्ववृत्तं कथा- युक्तमितिहासं प्रचक्षते
Mb.
cf.
 also आर्यादिबहुव्याख्यानं देवर्षि- चरिताश्रयम् । इतिहासमिति प्रोक्तं भविष्याद्भुतधर्मयुक् ॥
Heroic history (such as the Mahābhārata).
Historical evidence, tradition (which is recognized as a proof by the Paurāṇikas).
Comp.
 -निबन्धनम् legendary composition or narrative
Ś3. -पुराणम् history and legendary stories
इतिहासपुराणानि पञ्चमो वेद उच्यते । -वादः historical story, legend
Māl.
 3.3.
Apte 1890
English
इतिहासः [fr. इति-ह-आस(3rd. pers. sing. Perf. of अस् to be)
so it has been] 1 History (legendary or traditional)
धर्मार्थकाममोक्षाणामुपदेशसमन्वितं । पूर्ववृत्तं कपायुक्तमितिहासं प्रचक्षते ॥
2 Heroic history (such as the Mahābhārata).
3 Historical evidence, tradition (which is recognized as a proof by the Paurāṇikas).
Comp.
निबंधनं legendary composition or narrative
Ś. 3.
पुराणं history and legendary stories.
वादः historical story, legend
Māl. 3. 3.
Apte Hindi
Hindi
इतिहासः
पुं*
 - "इति- ह-आस, अस् धातु, लिट् लकार, अन्य पु०ए०व०"
इतिहास
इतिहासः
पुं*
 - "इति- ह-आस, अस् धातु, लिट् लकार, अन्य पु०ए०व१"
वीर गाथा
इतिहासः
पुं*
 - "इति- ह-आस, अस् धातु, लिट् लकार, अन्य पु०ए०व२"
"ऐतिहासिक साक्ष्य, परंपरा"
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) इति ह पारम्पर्थोपदेशेन आस्ते अस्मिन् । १.पुरावॄत्तप्रकाशकाः महाभारतादिग्रन्थाः। ‘धर्मार्थकाममोक्षाणामुपदेशसमन्वितम् । पूर्ववृत्तं कथायुक्तमितिहासं प्रचक्षते ।’ २.पूर्वकथा, पुराणम् । ३.ऎतिहासिकं साक्ष्यम् ।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 इतिहासः, इतिवृतः, पूर्ववृत्तः
noun
पुरा भूतानां घटनानां तत्सम्बन्धिनां च मनुष्याणां कालक्रमेण वर्णनम्।
"सः प्राचीनम् इतिहासं पठति।"
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: इतिहासः
Root: इतिहास
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ पूर्वचरितप्रतिपादकग्रन्थः
Meaning(s):
⇒ Epic
like the mahābhārata
Shloka(s):
2|4|38|2 ► इतिहासः पुरावृत्तमैतिह्यमितिहाऽव्ययम्॥ (अन्तरिक्षकाण्डः/शब्दाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 2|4|38|2 ⇢ इतिहासः (इतिहास) (पुं) ⇒ Epic
like the mahābhārata ⇒ पूर्वचरितप्रतिपादकग्रन्थः
➠ 2|4|38|2 ⇢ पुरावृत्तम् (पुरावृत्त) (नपुं) ⇒ What happened in ancient times
epic
epithet of Itihāsa ⇒ पूर्वचरितप्रतिपादकग्रन्थः
Related word(s):
Tamil
Tamil
இதிஹாஸ: : சரித்திரம், காப்பியம், வீர கதை.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
इतिहासः,
पुं,
 (इतिह आस्तेऽस्मिन् । इतिह +आस + घञ् ।) पूब्बवृत्तान्तः । पाचीनकथा ।तत्पर्य्यायः । पुरावृत्तः २ । इत्यमरः ॥
(यथा, मनुः । ३ । २३२ ।“आख्यानानीतिहासांश्च पुराणानि खिलानि च” ।)व्यासादिप्रणीतभारतादिग्रन्थः । इति भरतः ॥