| YouTube Channel

इडागमप्रसक्त्यभावात् (iDAgamaprasaktyabhAvAt)

 
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“रश 2”@} 3 “रशिरस्मा अविशेषेणोपदिष्टः, सः राशिः, रश्मिः, रशना इत्येवं- 4 विषयः।
…” इति ‘तृज्वत् क्रोष्टुः’ 5 इत्यत्र भाष्यात् “रशिलुशी अपठितावपि भाष्यकारवचनाद् धातू बोद्धव्यौ।” इति प्रदीप- वाक्यात्, “धातुपाठे पठितावाचार्येणेति बोद्धव्यावित्यर्थः।” इति उद्द्योतवाक्याच्च रशधातुः धातुपाठे पूर्वमासीदधुना तु भ्रष्ट इति ज्ञायते।
तत्र च निरुक्तरूपत्रयविषय एवास्य प्रयोग इत्यपि भाष्यादस्माज्ज्ञायते।
प्रयुक्तानां शब्दानां राशि-रश्मि-रशनात्मकानां लोकप्रयोगानुसारेणास्माभिरर्थ- निर्देश ऊहितः।
औत्सर्गिकः शब्विकरण इति ज्ञेयम्।
यद्यपि निरुक्तरूपत्रये- ष्वपि इडागमप्रसक्त्यभावात् अनिट्त्वेऽपि न क्षतिः
तथापि अनिट्कारिकासु परिगणनाभावादस्य सेट्त्वमिति ज्ञेयम्।
‘शेषात् कर्तरि--’ 6 इति परस्मैपदम्।
राशिरित्यत्र ‘इण् अजादिभ्यः’ 7 इति इण्प्रत्ययः।
उपधावृद्धिः।
रश्मिरित्यत्र तु बाहुलकादौणादिको मिप्रत्यय इति बोध्यम्।
रशना इति तु ल्युडन्तम्।
बाहुलकात् अजादिषु 8 पाठात् टाबिति बोध्यम्।
उणादिषु ‘अशे रश च’ 9 इत्य- नेन अशधातोः रश्मिशब्दनिर्वचनं कृतम्।
एतन्निरुक्तभाष्यविरुद्धम्।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
 (१३८३)
02
=>
 (समूहकिरणशब्देषु?)
03
=>
 (१-भ्वादिः। अक। सेट्। पर।)
04
=>
 [पृष्ठम्११०८+ २७]
05
=>
 (७-१-९५)
06
=>
 (१-३-७८)
07
=>
 (वा। ३-३-१०८)
08
=>
 (४-१-४)
09
=>
 (द। उ। १-१५)