आहार्य (AhArya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 आहार्य्य mfn.
   (-र्य्यः-र्य्या-र्य्यं)
	 1. Adventitious,  accessory,  incidental.
	 2. To
be taken or seized.
	 3. To be eaten. 
	 m.
  (-र्य्यः) The ornamentative
part of the drama,  the dress,  decorations,  &c.
 E.
  आङ् before हृञ्
to convey,  ण्यत् aff.
  

Yates

English

 आहार्य्य (र्य्यः) 1.
m.
  Ornamentative
part of a drama.
a. Adventitious.

Wilson

English

 आहार्य्य
mfn.
   (-र्य्यः-र्य्या-र्य्यं)
1 Adventitious,  accessory,  incidental.
2 To be taken or seized.
3 To be eaten. 
m.
  (-र्य्यः) The ornamentative part of the drama,  the dress, 
decorations,  &c.
E.
  आङ् before हृञ् to convey,  ण्यत् aff.
  

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Apte

English

आहार्य [āhārya],  pot. p. 

To be taken or seized. अनीहया गताहार्यनिर्वर्तितनिजक्रियः Bhāg.*
  1.86.14.

To be fetched or brought near.

To be extracted or removed.

To be pervaded (व्याप्य).

Artificial,  adventitious,  incidental,  external,  accessary
 आहार्यशोभारहितैरमायैः Bk.*
  2.14
 न रम्यमाहार्यमपेक्षते गुणम् Ki.*
  4.23
 निसर्गसुभगस्य किमा- हार्यकाडम्बरेण Malli. on Ku.*
  7.2.

Purposed,  intended (as for instance,  the identification or आरोप of उपमान or उपमेय in रूपक of which the speaker is fully cognisant)
 अयं चन्द्रो मुखमित्यादौ चन्द्रभिन्ने मुखे चन्द्राभेदज्ञानं तच्चाहार्यमेव Tv.

Conveyed or effected by decoration or ornamentation,  one of the 4 kinds of अभिनय q. v. 

To be eaten. 

To be worshipped (as Agni). -र्यः A kind of bandage (बन्ध).

र्यम् Any disease to be treated by means of extracting.

Extraction. 

A vessel.

The ornamentative part of the drama,  such as dress,  decoration &c.
  -शोभा Adventitious beauty (not natural).

Apte 1890

English

 आहार्य pot. p. 1 To be taken or seized. 
2 To be fetched or brought near. 
3 To be extracted or removed. 
4 To be pervaded (व्याप्य). 
5 Artificial,  adventitious,  incidental,  external,  accessory
 आहार्यशोभारहितैरमायैः Bk. 2. 14
 न रम्यमाहार्यमपेक्षते गुणं Ki. 4. 23
 निसर्गसुभगस्य किमाहार्यकाडंबरेण Malli. on Ku. 7. 20. 
6 Purposed,  intended (as for instance,  the identification or आरोप of उपमान or उपमेय in रूपक of which the speaker is fully cognisant)
 अयं चंद्रो मुखभित्यादौ चंद्रभिन्ने मुखे चंद्राभेदज्ञानं तच्चाहार्यमेव Tv. 
7 Conveyed or effected by decoration or ornamentation,  one of the 4 kinds of अभिनय q. v. 
8 To be eaten. 
9 To be worshipped (as Agni). 
र्यः A kind of bandage (बंध). 
र्यं 1 Any disease to be treated by means of extracting. 
2 Extraction. 
3 A vessel. 
4 The ornamentative part of the drama,  such as dress,  decorations &c. 

Monier Williams Cologne

English

 आ-हार्य᳡ mfn.
   to be taken or seized

 to be fetched or brought near,  ĀśvŚr.
  
 KātyŚr.
  
 Mn.

 to be extracted or removed,  Suśr.
 

 to be taken or eaten

 what may be removed,  adventitious,  accessory,  incidental,  L.
 

 आ-हार्य᳡ m.
  a kind of bandage,  Suśr.
 

 आ-हार्य᳡ n.
  any disease to be treated by the operation of extracting

 extraction,  Suśr.
 

 a vessel,  AV.
   ix,  1,  23
 6,  18

 the decorative part of a drama (the press,  decorations,  &c.
  ),  L.
 

Monier Williams 1872

English

 आ-हार्य,  अस्,  आ,  अम्,  to be taken or seized
 to be
fetched or brought near
 to be extracted or removed
what may be removed,  adventitious,  accessary,  inci-
dental
 to be eaten
 (अस्),  m. a kind of bandage
(अम्),  n. any disease to be treated by the operation of
extracting
 extraction
 a vessel
 the ornamentative
part of the drama,  the dress,  decorations,  &c.
—आहार्य-
शोभा,  f. adventitious beauty,  beauty not natural but
the effect of paints,  ornaments,  &c.

Macdonell

English

 आहार्य ā-hāryâ,  fp. to be fetched
 to be 🞄removed
 external.

Apte Hindi

Hindi

आहार्य
स* कृ* - आ+हृ+ण्यत्
ग्रहण करने या पकड़ने के योग्य

आहार्य
स* कृ* - आ+हृ+ण्यत्
लाने या ले आने के योग्य

आहार्य
स* कृ* - आ+हृ+ण्यत्
"कृत्रिम,  नैमित्तिक,  बाह्य"

आहार्य
स* कृ* - आ+हृ+ण्यत्
"साभिप्राय,  अभिप्रेत"

आहार्य
स* कृ* - आ+हृ+ण्यत्
"श्रृंगार या आभूषा से संप्रेषित या प्रभावित,  अभिनय के चार प्र्कारों में से एक"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

आहार्य
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನಾಟ್ಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ವೇಷಾದಿಗಳಿಂದ ಮಾಡುವ ಅಭಿನಯ
प्रयोगाः - > "भवेदभिनयोऽवस्थानुकारः स चतुर्विधः । आङ्गिको वाचिकश्चैवमाहार्यः सात्त्विकस्तथा ॥"
उल्लेखाः - > सा० द० ६-२
आहार्य
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಭಾಧಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಇಚ್ಛಾಜನ್ಯ ಜ್ಞಾನ
आहार्य
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ತರಲು ಯೋಗ್ಯವಾದ /ತರಲ್ಪಡುವ
निष्पत्तिः - > आ + हृञ् (हरणे) - "ण्यत्" (३-१-१२४)

L R Vaidya

English

 AhArya {% (I) a. (f. र्या) %} 1. To be taken or seized
 2. artificial,  adventitious,  e.g. आहार्यशोभारहितैरमायैः (also see Mall. on K.S.vii.21)
 3. of which the speaker is aware (as the identification (आरोप) in such figures of speech as रूपक,  अतिशयोक्ति &c.
 in ससन्देह or भ्रान्तिमान्,  on the other hand,  the identification is not आहार्य generally)
 4. accomplished or effected by decoration or ornamentation. (See under अभिनय.)

Wordnet

Sanskrit

Synonyms:
  आहार्य
adjective
 
हर्तुं योग्यम्।
 "यात्रासमये आहार्याणि वस्तूनि रक्षितव्यानि।"

Synonyms:
  खाद्य,  भोज्य,  आहार्य,  ग्राह्य,  भक्ष्य,  अशनीय
adjective
 
भक्षणीयद्रव्यम्।
 "खाद्यानि फलानि क्षालयित्वा एव भक्षणीयानि।"

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
स चतुर्विध आहार्यो रचितो भूषणादिना ।
वचसा वाचिकोऽङ्गेनाङ्गिकः सत्त्वेन सात्त्विकः ॥ २८३ ॥
-wordlist-
 
आहार्य (पुं),  वाचिक (पुं),  आङ्गिक (पुं),  सात्त्विक (पुं)

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 आहार्य्यं,  त्रि,  (आङ् + हृ + ण्यत् ।) आगन्तुकं ।इति त्रिकाण्डशेषः ॥
(“आहार्य्यैर्नीयमानं हि क्षणं दुःखेन हृद्यताम्”इति कामन्दकः ।) आहरणीयं ॥
 (यथा,  मनुः८ । २०२ । “अथ मूलमनाहार्य्यं प्रकाशक्रयशो-धितः” ।) (शस्त्रकर्म्मभेदः । यथा सुश्रुते “तच्चशस्त्रकर्म्माष्टविधं,  तद्यथा
 -- छेद्यं भेद्यं,  रेख्यंवेध्यं एष्यम्,  आहार्य्यं,  विश्राय्यं,  जीव्यमिति” ।“आहार्य्याशर्करास्त्रिस्रो दण्डकर्णमलास्मरी” ।)

 आहार्य्यः पुं,
   नाठ्योक्तौ व्यञ्जकविशेषः । स तु भूषादिना रचितः । इति हेमचन्द्रः ॥
 (यथा सा-हित्यदर्पणे । षष्ठाङ्के ।“भवेदभिनयोऽवस्थानुकारः स चतुर्व्विधः ।आङ्गिको वाचिकश्चैवमाहार्य्यः सात्त्विकस्तथा” ॥
)

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 आहार्य्य त्रि०
  आ + हृ--ण्यत् । १ आहरणीये “अथ मूलमना-हार्य्यं प्रकाशक्रयशोधनम्” मनुः । २ व्याप्ये “कार्य्यञ्च तस्यदशधाहार्य्यं धार्य्यं प्रकाश्यञ्च” सा० का० “आहार्य्यंव्याप्यं कर्म्मेन्द्रियाणां वचनादानविहरणोत्सर्गानन्दा यथायथं व्याप्यास्ते च यथायथं दिव्यादिव्यतया दशेत्याहा-र्य्यं दशधेति” सां० कौ० । कृत्रिमे “आहार्य्यशाभा-रहितैरमायैः” भट्टिः । स्वार्थे कन् तत्रैव “आहार्य्यकमपितस्याः सहजमिवाशोमत” ७,  २१,  कुमा० मल्लि० । ४ लौ-किके ५ औपासनिकेऽग्नौ च “आहार्य्येणानाहिता-ग्निम्” “पत्नीञ्च” आश्र० श्रौ० । “येनाहिताग्निनासर्व्वाधानं कृतं तस्य पत्नीं लोकिकेन,  यस्यौपासनश्चास्तितस्य पत्नीमौपसनिकेन दहेयुः” नारा० । ६ इच्छाप्रयो-ज्यारोपेण विषयीकार्य्योबाधनिश्चयकालिके तद्धर्म्माभाववतितद्धर्म्मवत्त्वेन ज्ञेये । भावे क्त । ७ तादृशज्ञाने न०
  । यथानिर्वह्निः पर्व्वतो वह्निमानिति ज्ञानं तच्च वह्न्यभाववतिपर्वते वह्निप्रकारकत्वात् इच्छाप्रयोज्यत्वाच्च आहार्य्यम् । तच्चप्रत्यक्षमेव तदभाववत्त्वेन निश्चितेऽपि धर्म्मिणि तद्बोधस्यइच्छाप्रयोज्यत्वात् “परोक्षज्ञानम् अनाहार्य्यम् निश्च-यश्चेति सिद्धान्तः” चिन्ता० । “शाब्दबोधोऽप्या-हार्य्योभवत्यालङ्कारिका यथा अयं मुखमित्यादौ चन्द्र-भिन्ने मुखे चन्द्राभेदज्ञानम् तच्चाहार्य्यमेव ८०४ पृ० आरो-पशब्देऽधिकमुक्तम् । “भवेदभिनयोऽवस्थानुकारः सचतुर्विधः । आङ्गिकोवाचिकश्चैवमाहाय्यः सात्विकस्तथा”सा० द० उक्ते नटादिभिरात्मनि कर्त्तव्ये रामाद्यारोपहेतुके८ अभिनयभेदे च । आ + हृ--कर्म्मणि ण्यत् उपसर्गयोगात्९ भक्ष्ये “आहार्य्यं षड्विधं भक्ष्यमित्यादि” भाव० प्र० ।

Stchoupak

French

 आ-हार्य-
 a. v. qu'on doit amener ou faire venir 
 amassé 
 venu de
l'extérieur,  adventice,  artificiel 
 nt. nourriture.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.