| YouTube Channel

आहवनीय (AhavanIya)

 
शब्दसागरः
English
आहवनीय
mfn.
 (-यः-या-यं) To be offered as an oblation.
m.
 (-यः) A con-
secrated fire taken from the house-holder's perpetual fire, and
prepared for receiving oblations.
E.
 आङ् before हु to offer abla-
tions, and अनीयर्
aff.
Capeller Eng
English
आहवनी॑य (±अग्नि)
m.
 sacrificial fire,
esp.
 the
eastern of the three
s.
 fires.
Yates
English
आ-हवनीय (यः) 1.
m.
 A consecrated
fire.
a. Fit to be offered.
Spoken Sanskrit
English
आहवनीय AhavanIya
m.
 the eastern of the three fires burning at a sacrifice
Wilson
English
आहवनीय
mfn.
 (-यः-या-यं) To be offered as an oblation.
m.
(-यः) A consecrated fire taken from the householder's perpetual fire, and
prepared for receiving oblations.
E.
 आङ्, हु to offer oblations, and अनीयर्
aff.
Apte
English
आहवनीय [āhavanīya], pot. p. To be offered as an oblation. -यः A consecrated fire taken from the house-holder's perpetual fire, one of the three fires (i. e. the eastern) burning at a sacrifice
गार्हपत्यादाहवनीयं ज्वलन्तमुद्धरेत् । पिता वा एषो$ग्नीनां यदक्षिणः पुत्रो गार्हपत्यः पौत्र आहवनीयः Āśval.
see also अग्नित्रेता under अग्नि. अथ हैनमाहवनीयो$नुशशास Chān.
Up.*
 4.13.1.
Apte 1890
English
आहवनीय pot. p. To be offered as an oblation.
यः A consecrated fire taken from the house-holder's perpetual fire, one of the three fires (i. e. the eastern) burning at a sacrifice
गार्हपत्यादाहवनीयं ज्वलंतमुद्धरेत् । पिता वा एषोऽग्नीनां यद्दक्षिणः पुत्रो गार्हपत्यः पौत्र आहवनीयः Āśval.
see also अग्नित्रेता under अग्नि.
Monier Williams Cologne
English
आ-हवनीय
mfn.
 to be offered as an oblation
आहवनी॑य
m.
 (scil. अग्नि) consecrated fire taken from the householder's perpetual fire and prepared for receiving oblations
especially the eastern of the three fires burning at a sacrifice,
AV.
ŚBr.
KātyŚr.
ĀśvŚr.
ChUp.
&c.
Monier Williams 1872
English
आ-हवनीय, अस्, आ, अम्, to be offered as an obla-
tion
(अस्), m. a consecrated fire taken from the
householder's perpetual fire and prepared for receiving
oblations
the eastern of the three fires burning at
a sacrifice.
Apte Hindi
Hindi
आहवनीय
स* कृ* - आ+हु+अनीयर्
आहुति देने के योग्य
आहवनीयः
पुं*
 - आ+हु+अनीयर्
"गार्हपत्याग्नि से ली हुई अभिमन्त्रित अग्नि, तीन अग्नियों में से एक जो यज्ञ में प्रज्वलित की जाती हैं"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
आहवनीय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮೂರು ವಿಧ ಅಗ್ನಿಗಳಲ್ಲೊಂದು
निष्पत्तिः - > आ + हु (दानादनयोः) - "अनीयर्" (३-१-९६)
व्युत्पत्तिः - > आहूयते प्रक्षिप्यते हविरत्र
प्रयोगाः - > "गुरुराहवनीयस्तु साग्नित्रेता गरीयसी"
उल्लेखाः - > मनु० २-२३१
L R Vaidya
English
AhavanIya {% (I) a. (f. या) %} To be offered as an oblation.
AhavanIya {% (II) m. %} One of the three sacred fires (taken from the householder’s perpetual fire). See अग्नित्रेता.
Edgerton Buddhist Hybrid
English
āhavanīya, adj. (= Pali id., cf. Vism. 〔i.220.6〕
more usually Pali āhuneyya
mg. prob. influenced by Pali pāhuneyya, see s.v. prāhavanīya
both these forms in havanīya prob. due to popular etym., tho found in Pali and BHS), worthy of receiving offerings (respectful gifts): Mvy 〔1772〕 (in section named mānanā-paryāyāḥ)
Av 〔i.193.10〕 °yāni tāni kulāni yeṣu kuleṣu mātāpitarau samyaṅ mānyete.
Indian Epigraphical Glossary
English
āhavanīya (EI 32), the sacred fire.
Lanman
English
āhavanī́ya, a. of or for the oblation
w.
agni, oblation-fire
as m., without agni,
oblation-fire (the one that receives the
oblation), see 102^2N. [āhavana, 1215.]
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 आहवनीय
adjective
यस्य आहुतिः दीयते।
"पण्डितेन आहवनीयानां द्रव्याणाम् आहुतिः दत्ता।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
kun tu sbyin pa'i 'os su gyur ba
आहवनीय
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
स्युर्दक्षिणाहवनीयगार्हपत्याख्योऽग्नयः ।
-wordlist-
दक्षिण (पुं), आहवनीय (पुं), गार्हपत्य (पुं)
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: आहवनीयः
Root: आहवनीय
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ पूर्वाग्निः
Meaning(s):
⇒ Sacrificial fire towards the east
Shloka(s):
1|2|24|2 ► शंस्य आहवनीयश्च पूर्वोऽग्निर्हव्यवाहनः॥ (स्वर्गकाण्डः/लोकपालाध्यायः)
1|2|25|1 ► सभ्यावसथ्यौ तत्पूर्वावायुः स्यात् पाशुबन्धिकः। (स्वर्गकाण्डः/लोकपालाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 1|2|24|2 ⇢ शंस्यः (शंस्य) (पुं) ⇒ Sacrificial fire towards the east ⇒ पूर्वाग्निः
➠ 1|2|24|2 ⇢ आहवनीयः (आहवनीय) (पुं) ⇒ Sacrificial fire towards the east ⇒ पूर्वाग्निः
➠ 1|2|24|2 ⇢ हव्यवाहनः (हव्यवाहन) (पुं) ⇒ Sacrificial fire towards the east ⇒ पूर्वाग्निः
➠ 1|2|25|1 ⇢ सभ्यः (सभ्य) (पुं) ⇒ Sacrificial fire towards the east ⇒ पूर्वाग्निः
➠ 1|2|25|1 ⇢ आवसथ्यः (आवसथ्य) (पुं) ⇒ Remote sacrificial fire towards the east ⇒ पूर्वाग्निः
Related word(s):
परा_अपरासंबन्धः ➡ क्रत्वग्निः
जातिः ➡ इन्धनजम्
पुराणम्
English
आहवनीय / ĀHAVANĪYA. An agni. (M.B., Ādi Parva, Chapter 74, Verse 67).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
आहवनीयः,
पुं,
 (आहूयते आज्यादिरस्मिन् । आङ्+ हु + अनीयर् ।) यज्ञाग्निविशेषः । इत्यमरः ।गार्हपत्यादुद्धृत्य होमार्थं यः संस्क्रियते सः । इतिभरतः ॥
(यथा, मनौ २ । २३१ ।“गुरुराहवनीयस्तु साग्नित्रेता गरीयसी” ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
आहवनीय
पु०
 आहूयते १ प्रणीयते प्रक्षिप्यते वा हविरत्र आ +हु--कर्म्मणि आधारे बा० अनीयर् आहवनमर्हति छ वा ।१ अग्निभेदे । तदुद्धरणप्रकारः आश्व० स्रौ० उक्तः । “उत्सर्गे-ऽपराह्णे गार्हपत्यं प्रज्वाल्य दक्षिणाग्निमानीय विट्कुलाद्वित्तवतो वा वैकयोनय इत्येके ध्रियमाणं वा प्रज्वाल्या-ऽरणीमन्तं वा मथित्वा गार्हपत्यादाहवनीयमुद्धरेत्” सू०दिवाशेषचतुर्थयामे गार्हपत्यं प्रादुष्कृत्य दक्षिणाग्निं प्र-ज्वाल्य च वैश्यगृहात् द्रव्यतोवान्यस्य गृहात् गार्हपत्याद्वाआनयेत् । तथा च अग्निमन्थनादिनाऽन्यतमप्रकारेण दक्षि-णाग्निं साधयित्वा गार्हपत्यात् ज्वलन्तमग्निमाहवनोयार्थ-मुद्धरेत् पात्रान्तरेण पृथक् कुर्य्यादिति तदर्थः । तत्र मन्त्रा-दिकविनियोग उत्तरसूत्रादावुक्तः । “आहवनीयेवैश्यानरं द्वादशकपालमधिश्रयति” तैत्ति० । “यस्य गार्ह-पत्याहवनीयौ मिथः संसृज्याताम्” ऐत० ब्रा० । “पिता वैगार्हपत्योऽग्निर्माताग्निर्दक्षिणः स्मृतः । गुरुराहवनीयस्तुसाग्नित्रेता गरीयसी” मनुः । कर्मणि अनीयर् । २ सम्यग्होतव्ये हविरादौ
त्रि०
 ।
Capeller
German
आहवनी॑य
m.
 (आग्नि) eins der drei Opferfeuer.
Stchoupak
French
आ-हवनीय-
a. (feu) oriental
m.
n.
 de ce feu.