| YouTube Channel

आशापाल (AzApAla)

 
Monier Williams Cologne
English
आशा—पति,
m.
 (Naiṣ.) and आशा—पाल॑,
m.
 guardian or lord of the regions or quarters,
AV.
TS.
VS.
ŚBr.
&c.
Apte Hindi
Hindi
आशापालः
पुं*
 आशा-पालः -
दिक्पाल
Shabdartha Kaustubha
Kannada
आशापाल
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ದಿಕ್ಪಾಲಕ
निष्पत्तिः - > पाल (रक्षणे) + णिच् - "अण्" (३-२-१)
व्युत्पत्तिः - > आशां दिशं पालयति
L R Vaidya
English
ASA-pAla {% m. %} the regent of a quarter of the compass. (There are eight regents presiding over the eight principal quarters
they are- इन्द्रो वह्निः पितृपतिर्नैरृतो वरुणो मरुत् । कुबेर ईशः पतयः पूर्वादीनां दिशां क्रमात् Am.i.3.2.) See under अष्टदिक्पाल.
Indian Epigraphical Glossary
English
Āśāpāla (HD), ‘the guardian of the quarters’
a chief
ruling over 10, 000 villages, according to the Śukranītisāra, I. 192.
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
आशापाल꣡ , lies 3, 12, 4.
नाममाला
Sanskrit
काष्ठापाल, ककुप्पाल, दिक्पाल, आशापाल, दक्षकन्यापाल, हरित्पाल
काष्ठा ककुब्दिगाशा च दक्षकन्या तथा हरित् ।
तत्पर्यायपरं योज्यं प्राज्ञैः पालगजाम्बरम् ॥ ६१ ॥
verse 0.1.1.61
page 0032
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
आशापाल
पु०
 आशां दिशं पालयति पा--णिच्--अण्उप० स० । १ दिक्पाले इन्द्रादौ ते च “इन्द्रोवह्निःपितृपतिर्नैरृतोवरुणोमरुत् । कुवेरईशः पतयःपूर्व्वादीनां दिशां क्रमात्” इत्यमरोक्ता अष्टौ उर्द्धा-धोदिशोश्च ब्रह्मानन्तौ चेति दश । २ अश्वमेधीयपशुरक्षकेराजकुमारभेदे च । तेषां स्वरूपादिकमुक्तं शत० ब्रा० ।“आदित्यानेवैनं गमयति देवा आशापाला एतं देवेभ्यो-ऽश्वं मेधाय प्रोक्षितं रक्षतेति शतं वै तल्प्या राजपुत्राआशापालास्तेभ्य एवैनं परिददातीह रन्तिरिह रमता-मिह धृतिरिह स्वधृतिः स्वाहेति संवत्सरमाहुतीर्जुहोतिषोडश नवतीरेता वा अश्वस्य बन्धनं ताभिरेवैनं बध्नातितस्मादश्वः प्रमुक्तोबन्धनमागच्छति षोडश नवतीरेता वा-अश्वस्य बन्धनं ताभिरेवैनं बध्नाति तस्मादश्वः प्रमुक्तोबन्धनंजहाति । राष्ट्रं वा अश्वमेधः राष्ट्रएते व्यायच्छन्तेयेऽश्वं रक्षन्ति तेषां य उदृचं गच्छन्ति राष्ट्रेणैव ते राष्ट्रंयन्ति अथ ये नोदृचं गच्छन्ति राष्ट्रात्ते व्यवच्छिद्यन्ते तस्मा-द्राष्ट्रियोऽश्वमेधेन यजेत परा वा एष सिच्यते योऽबलोऽश्व-मेधेन यजते यद्यमित्रो अश्वं विन्देत यज्ञोऽस्य विच्छिद्येतपापीयान् तस्माच्छतं कवचिनो रक्षन्ति यज्ञस्य संतत्या अ-व्यवच्छेदाय न पापीयान् भवत्यथान्यमानीय प्रोक्षेयुः, सैवतत्र प्रायश्चित्तिः” शत० ब्रा० । अधिकमश्वमेधशब्दे दृश्यम्-