आवर्त्त (Avartta)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 आवर्त्त m.
  (-र्त्तः)
	 1. Revolving,  turning round.
	 2. A whirlpool.
	 3. A lock
of hair that curls backwards,  especially on a horse.
	 4. Deliberation, 
revolving.
	 5. A mineral substance,  pyrites,  marcasite.
 E.
  आङ् be-
fore वृत् to choose,  घञ् aff.
  

Yates

English

 आ-वर्त्त (र्त्तः) 1.
m.
  A revolving
 a
whirlpool
 reflexion
 horse's
mane curled backward
 pyrites.

Wilson

English

 आवर्त्त
m.
  (-र्त्तः)
1 Revolving,  turning round.
2 A whirlpool.
3 A lock of hair that curls backwards,  especially on a horse.
4 Deliberation,  revolving.
5 A mineral substance,  pyrites,  marcasite.
E.
  आङ्,  वृत to choose,  घञ् aff.
  

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 आवर्त्त पु०
  आ + वृत--भावादो घञ् । चक्राकारेण जलस्यस्वयं १ भ्रमणे,  (घुरणो) घ्रवाख्ये घोटकचिह्ने २ रोमसंस्थान-भेदे राजावत्तनामके ३ मणौ ४ आवर्त्तने,  । ५ मेघा-धिपभेदे च ६ माक्षिकधातौ न०
  । “नृपं तमावर्त्तमनोज्ञ-नाभिः” रघुः “तथापि समतावर्त्ते मोहगर्त्ते निपातिताः”देवीमा० “त्रियुते,  शाकवर्षे तु चतुर्भिः शेषिते क्रमात् ।आवर्त्तं विद्धि संवर्त्तं पुष्करं द्रोणमम्बुदम् । आवर्त्तोनिर्जलोमेघः संवर्त्तश्च बहूदकः । पुष्करोदुष्करजलोद्रोणः सम्यक्प्रपूरकः” ज्यो० त० । “आवर्त्तिनः शुभफल-प्रदशुक्तियुक्ता आपन्नदेवमणयोभृतरन्ध्रभागाः । अश्वा-प्यघुर्वसुमतीमतिरोचमानास्तूर्ण्णं पयोधय इवोर्मिभिरा-पतन्तः” माघः । “आवर्त्तिनः दशावर्त्तयुक्ताः प्रशसायोणिनि । ते च “द्वावुरस्यौ शिरस्यौ द्वौ द्वो द्वौ रन्ध्रोपर-न्ध्रयोः । एकोभाले ह्यपाने च दशावर्त्ता ध्रवाः स्मृताः”पयोधिपक्षे जलभ्रमः” मल्लि० आश्वावर्त्तश्च अश्वशब्दे५०३ पृष्ठे उक्तः । ७ आवर्त्ताकारे देहिनां रोमसंस्थानभेदेपु०  अश्वानामपि उक्तध्रुवरूपावर्त्तोरोमसंस्थानविशेष एवेतिबोध्यम् । णिच्--भावे अच् । ८ पुनः पुनश्चालने ९ परिघट्टमे(आओटान) १० धातूनां द्रावणे (गलान) ११ चिन्ता-याञ्च चिन्तया हि चित्तं स्वविषयेषु पुनःपुनश्चाल्यतेइति तस्याः तथात्वम् । आवर्त्त्यते समन्तात् अनेक-कोटिषु आ + वृत--णिच्--कर्म्मणि अच् । अनेक कोटिस्पर्शिनि१२ संशये “भ्रमं संमोहमावर्त्त मभ्यासाद्विधितोजयेत्”भा० शा० २७३ अ० आवर्त्तमनेककोटिस्पर्शेन संशयम्अभ्यासात् तत्त्वाभ्यासात्” नीलक० । आवर्त्तते कर्त्तरिअच् । १३ आवर्त्तमाने त्रि०
  “दक्षिणावर्त्तशङ्खोऽयं हन्तचूर्ण्णीकृतोमया” सा० द० १४ संसारे पु०
  तस्यानिशमावर्त्त-मानत्वात्तथात्वम् । “इममावर्त्तं नावर्त्तन्ते” इति श्रुतिः“शङ्खनाभ्याकृतिर्योनिस्त्रावर्त्ता मा प्रकीर्त्तिता । तस्यास्तृतीयेत्वावत्त गर्मशय्या प्रतिष्ठिता” “शङ्खावर्त्तनिभाश्चापि उप-र्य्युपरि संस्थिताः । गजतालुनिभाश्चापि वर्णतः सुप्र-कीर्त्तिताः” इति सुश्रुतोक्ते देहान्तर्वर्त्तिनि आवर्त्ताकारे१३ नाडीसन्निवेशभेदे च ।

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.