आलोचन (Alocana)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Apte
Englishआलोचनम् [ālōcanam] ना [nā], ना 1 Seeing, perceiving, survey, view
आलोचनमात्रमिष्यते वृत्तिः Sāṅ. 28.
Considering, reflecting.
Monier Williams Cologne
EnglishApte Hindi
Hindiआलोचनम्
- "आ+लोच्+ल्युट्, युच् वा"
"दर्शन करना, देखना, सर्वेक्षण, समीक्षा "
आलोचनम्
- "आ+लोच्+ल्युट्, युच् वा"
"विचार करना, विचार-विमर्श"
Shabdartha Kaustubha
Kannadaआलोचन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಲೋಚನೆ /ವಿಚಾರ
आलोचन
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಮನನ /ಧ್ಯಾನ
निष्पत्तिः - > आ + लोचृ (दर्शने) - "ल्युट्" (३-३-११५)
आलोचन
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಲೋಚನಪರ್ಯಂತ
व्युत्पत्तिः - > लोचनमभिव्याप्य
प्रयोगाः - > "आलोचनान्तं श्रवणे वितत्य"
उल्लेखाः - > कुमा० ७-८४
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskritरहस्यालोचनं मन्त्रो रहश्छन्नमुपह्वरम् ॥ ७४१ ॥
विविक्तविजनैकान्तनिःशलाकानि केवलम् ।
आलोचन (क्ली), मन्त्र (पुं), रहस् (क्ली), छन्न (क्ली), उपह्वर (क्ली), विविक्त (क्ली), विजन (क्ली), एकान्त (क्ली), निःशलाक (क्ली), केवल (क्ली)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritआलोचनं, (आङ् + लुच् + ल्युट् ।) दर्शनं ।विवेचनं ॥
(यथा हेमचन्द्रः, “रहस्यालोचनंमन्त्रः” । सांख्यमते निर्विकल्पकं ज्ञानं निर्द्धर्म्मकंशुद्धवस्तुविषयकं प्राथमिकं ज्ञानं । यदुक्तं ।“अस्ति ह्यालोचनं ज्ञानं प्रथमं निर्वकल्पकम् ।बालमूकादिविज्ञानसदृशं शुद्धवस्तुजम् ॥
ततःपरं पुनर्वस्तु धर्म्मैर्जात्यादिभिर्यथा” ।“बुद्ध्यावसीयते सापि प्रत्यक्षत्वेन सम्मता” ।“शब्दादिषु पञ्चानामालोचनमात्रमिष्यते वृ-त्तिः” ॥
सांख्यकारिका ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskritआलोचन आ + लुच--णिच्--भावे ल्युट् । १ विशेषधर्म्मा-दिना १ विवेचने नैया० सामान्यविशेषशून्यतया इन्द्रिय-जन्ये निर्विल्यकस्थानीये सांख्यमतसिद्धे २ अन्तःकरणवृत्ति-भेदे । यथोक्तं सां० कौ० आलोचितमिन्द्रियेण भवतिइदमिति सम्मुग्धम् । इदंनैवमिति एवं कल्पनया विशे-ष्यविशेषणभावेन विवेचयतीति यथाहुः । “सम्मुग्धंवस्तुमात्रन्तु प्राक्गृह्णन्त्यविकल्पितम् । तत्सामान्यविशे-षाभ्यां कल्पयन्ति मनीषिणः” । तथा हि “अस्ति ह्यालोचनंज्ञानं प्रथमं निर्व्विकल्पकम् । बालमूकादिविज्ञानसदृशंमुग्धवस्तुकमिति । ततःपरं पुनर्वस्तु धर्म्मैर्जात्यादिभिर्यया ।बुद्ध्यावसीयते सा हि प्रत्यक्षत्वेन सम्मता” । तच्च विशेष्यवि-शेषणसंसर्गानवगाहि ज्ञानम् “शब्दादिषु पञ्चानामालो-चनमात्रमिष्यते वृत्तिः” सां० का० णिच्--युच् । आलो-चनाप्यत्र स्त्री ३ दर्शने च । “पश्यार्थैश्चानालोचने” दृशेरना-लोचने कञ् च” पा० । ४ लोचनपर्य्यन्ते “आलो-चनान्तं श्रवणं वितत्य” रघुः ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.