| YouTube Channel

आलयः (AlayaH)

 
Apte
English
आलयः [ālayḥ] यम् [yam], यम् [आलीयते$स्मिन्, आली-अच्]
An abode, a house, a dwelling
आलयं देवशत्रूणां सुघोरं खाण्डवं वनम्
Mb.
 * 1.223.75
न हि दुष्टात्मनामार्या निवसन्त्यालये चिरम् Rām.
सर्वाञ्जनस्थानकृतालयान् Rām. who lived or dwelt in Janasthāna.
A village
मन्दरस्य च ये कोटिं संश्रिताः केचिदालयाः
Rām.*
 4.4.25.
A receptacle, seat, place
हिमालयो नाम नगाधिराजः
Ku.*
 1.1
so देवालयम्, विद्यालयम्
&c.
fig.
 also
दुःख˚
Bg.*
 8.15
गुण˚.
Contact. -यम्
ind.
 Till destruction, death
पिबत भागवतं रसमालयम् Bhāg.
Apte 1890
English
आलयः,
यं [आलीयतेऽस्मिन्, आली-अच्] 1 An abode, a house, a dwelling
आलयं देवशत्रूणां सुघोरं खांडवं वनं Mb.
न हि दुष्टात्मनामार्या निवसंत्यालये चिरं Rām.
सर्वाञ्जनस्थानकृतालयान् Rām. who lived or dwelt in Janasthāna.
2 A receptacle, seat, place
हिमालयो नाम नगाधिराजः Ku. 1. 1
so देवालयं, विद्यालयं &c
fig. also
दुःख° Bg. 8. 15
गुण°.
3 Contact.
यं ind. Till destruction.
Apte Hindi
Hindi
आलयः
पुं*
 - आ+ली+अच्
"आवास, घर, निवास, गृह"
आलयः
पुं*
 - आ+ली+अच्
"आशय, आसन या जगह"
आलयः
पुं*
 - आलीयतेऽस्मिन्+ आली+अच्
"ग्राम, आवास"
E Bharati Sampat
Sanskrit
(पुं) आलीयतेऽत्र । आ+लीङ्(संश्लेषणे)+घः/अच् । ‘वा पुंसि संज्ञायां घः प्रायेण’ ३.३.११८, ‘एरच्’ ३.३.५६। १.गृहम्, निलयः। ‘निकाय्यनिलयालयाः’ अमरः। ‘नहि दुष्टात्मनामार्या निवसन्त्यालये चिरम्’ रामा०त्रीकाण्डम् । २.आश्रयः, आधारः। ‘अस्त्युत्तरस्यां दिशि देवतात्मा हिमालयो नाम नगाधिराजः’ कुमार०१.१। एवमेव विद्यालयदेवालयप्रभृतयः। ३.संश्लेषः, सम्बन्धः। (अ) ४.लयपर्यन्तम्, प्रलयपर्यन्तम् । ‘पिबत भागवतं रसमालयम्’ भाग०१.१.३।
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
 गृहम्, गेहम्, उद्वसितम्, वेश्म, सद्म, निकेतनम्, निशान्तम्, नत्स्यम्, सदनम्, भवनम्, अगारम्, सन्दिरम्, गृहः, निकायः, निलयः, आलयः, वासः, कुटः, शाला, सभा, पस्त्यम्, सादनम्, आगारम्, कुटिः, कुटी, गेबः, निकेतः, साला, मन्दिरा, ओकः, निवासः, संवासः, आवासः, अधिवासः, निवसति, वसति, केतनम्, गयः, कृदरः, गर्तः, हर्म्यम्, अस्तम्, दुरोणे, नीलम्, दुर्याः, स्वसराणि, अमा, दमे, कृत्तिः, योनिः, शरणम्, वरूथम्, छर्दिछदि, छाया, शर्म, अजम्
noun
मनुष्यैः इष्टिकादिभिः विनिर्मितं वासस्थानम्।
"गृहिण्या एव गृहं शोभते।"
Synonyms:
 निवासः, वसतिः, वासः, वासस्थानम्, निवसतिः, निवासस्थानम्, निवासभूयम्, गृहम्, आवासः, अधिवासः, समावासः, आवसथः, वास्तुः, वास्तु, स्थानम्, अवस्थानम्, प्रतिष्ठा, आयतनम्, निकेतनम्, आलयः, निलयः, निलयिता, क्षिः
noun
तत् स्थानं यत्र पशवः जनाः वा वसन्ति।
"व्याघ्रस्य निवासः वने अस्ति।"
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
आलयः,
पुं,
 (आलीयतेऽस्मिन् । आ + ली + आधारेअच् ।) गृहं । इत्यमरः ॥
(यथा कुमारे १ । १ ।)“हिमालयो नाम नगाधिराजः” नैषधे, “तत्रा-मरालयमरालमरालकेशी” । रामायणे ३ काण्डे ।“न हि दुष्टात्मनामार्य्या निवसन्त्यालये चिरं” ।लयपर्य्यन्ते, क्ली । भागवते १ अध्याये ५ । “पिवतभागवतं रसमालयम्”) ॥