आलय (Alaya)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

In this section, you'll find information about the dhatus (verbal roots) related to your search. This includes details like dhatu information, forms, and any available commentaries.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 आलय m.
  (-यः) A house,  a dwelling,  a receptacle,  an asylum. 
 E.
  आङ्
before लीङ् to enfold,  घञ् aff.
  

Capeller Eng

English

 आलय m.
  (n. ) dwelling,  house.

Yates

English

 आ-लय (यं)
m.
  A house.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

आलय 	-	 Alaya 	-	 m.
  	-	 house
आलय 	-	 Alaya 	-	 m.
  	-	  place
आलय 	-	 Alaya 	-	 m.
 n.
  	-	  receptacle
आलय 	-	 Alaya 	-	 m.
 n.
  	-	  asylum

Wilson

English

 आलय
m.
  (-यः) A house,  a dwelling,  a receptacle,  an asylum. 
E.
  आङ्,  लीङ् to enfold,  धञ् aff.
  

Apte

English

आलयः [ālayḥ] यम् [yam],  यम् [आलीयते$स्मिन्,  आली-अच्]

An abode,  a house,  a dwelling
 आलयं देवशत्रूणां सुघोरं खाण्डवं वनम् Mb.
 *  1.223.75
 न हि दुष्टात्मनामार्या निवसन्त्यालये चिरम् Rām. 
 सर्वाञ्जनस्थानकृतालयान् Rām.  who lived or dwelt in Janasthāna. 

A village
 मन्दरस्य च ये कोटिं संश्रिताः केचिदालयाः Rām.*
  4.4.25.

A receptacle,  seat,  place
 हिमालयो नाम नगाधिराजः Ku.*
  1.1
 so देवालयम्,  विद्यालयम् &c.
 
 fig.
  also
 दुःख˚ Bg.*
  8.15
 गुण˚.

Contact. -यम् ind.
  Till destruction,  death
 पिबत भागवतं रसमालयम् Bhāg.

Apte 1890

English

 आलयः,  
यं [आलीयतेऽस्मिन्,  आली-अच्] 1 An abode,  a house,  a dwelling
 आलयं देवशत्रूणां सुघोरं खांडवं वनं Mb.
 न हि दुष्टात्मनामार्या निवसंत्यालये चिरं Rām.
 सर्वाञ्जनस्थानकृतालयान् Rām. who lived or dwelt in Janasthāna. 
2 A receptacle,  seat,  place
 हिमालयो नाम नगाधिराजः Ku. 1. 1
 so देवालयं,  विद्यालयं &c
 fig. also
 दुःख° Bg. 8. 15
 गुण°. 
3 Contact. 
यं ind. Till destruction. 

Monier Williams Cologne

English

 आ-लय a See आ-√ ली.

 आ-लय b m.
  and n.
  a house,  dwelling

 a receptacle,  asylum,  R.
 
 Yājñ.
 
 Kathās.
  &c.

 (often ifc. ,  e.g. हिमालय,  ‘the abode of snow’.)

Monier Williams 1872

English

 आलय आ-लय। See under 2. आ-ली।

 आ-लय,  अस्,  अम्,  m. n. a house,  a dwelling,  a re-
ceptacle,  an asylum
 (frequently at the end of a com-
pound,  e. g. हिमालय,  the abode of snow.)

Macdonell

English

 आलय ā-laya,  m.
  (n. ) dwelling,  house
 seat.

Benfey

English

 आलय आलय,  i. e. आ-ली + अ,  m.
  and n.
 
(Rām.  5,  23,  31), 
 1. A house.
 2. A seat.
 -- Comp.
 
कृत-,  adj.
  1. having settled.
2. Inhabiting,  Rām.  3,  1,  18.
त्रिदश-, 
m.
  1. the heaven.  2. a deity.
देव-, 
m.
  a temple.
पद्म-,  adj.
 ,  f.
  या, 
dwelling in a lotus flower.
मानस-, 
m.
  a wild swan,  or goose.
हिम-,  m.
 
the Himālaya range of mountains.

Apte Hindi

Hindi

आलयः
पुं*
  - आ+ली+अच्
"आवास,  घर,  निवास,  गृह"

आलयः
पुं*
  - आ+ली+अच्
"आशय,  आसन या जगह"

आलयम्
नपुं*
   - आ+ली+अच्
"आवास,  घर,  निवास,  गृह"

आलयम्
नपुं*
   - आ+ली+अच्
"आशय,  आसन या जगह"

आलयः
पुं*
  - आलीयतेऽस्मिन्+ आली+अच्
"ग्राम,  आवास"

Shabdartha Kaustubha

Kannada

आलय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಗೃಹ /ಮನೆ
निष्पत्तिः - > आ + लीङ् (संश्लेषणे) - "घः" (३-३-११८)
व्युत्पत्तिः - > आलीयन्तेऽत्र
प्रयोगाः - > "न हि दुष्टात्मनामार्या निवसन्त्यालये चिरम्"
उल्लेखाः - > रामा०
आलय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆಶ್ರಯ /ಆಧಾರ
प्रयोगाः - > "अस्त्युत्तरस्यां दिशि देवतात्मा हिमालयो नाम नगाधिराजः"
उल्लेखाः - > कुमा० १-१
आलय
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸಂಬಂಧ
आलय
पदविभागः - > अव्ययम्
कन्नडार्थः - > ಲಯಪರ್ಯಂತ /ಪ್ರಳಯಕಾಲದವರೆಗೆ
प्रयोगाः - > "पिबत भागवतं रसमालयम्"
उल्लेखाः - > भाग० १-१-३

L R Vaidya

English

 Alaya {% m.n. %} 1. A house,  a dwelling,  न हि दुष्टात्मनामार्या निवसन्त्यालये चिरम् Ram.
 2. a receptacle. (आलयं कृ ‘to dwell, ’ ‘to live, ’ सर्वाञ्जनस्थानकृतालयान् Ram.)

Bopp

Latin

 आलय m. (r. ली s. अ) domicilium,  domus,  sedes. N. 7. 18.
DR. 1. 13. SA. 6. 44. BH. 8. 15. A. 5. 25.

Edgerton Buddhist Hybrid

English

 ālaya,  m.,  rarely nt. (in Skt. ‘home’,  also in BHS
 Pali id.,  same mgs. as BHS):
(1) (habitation,  hence) firm basis,  fundamental base,  in an-ālaya,  ālaya-vijñāna,  qq.v. for Tib.
 also Laṅk 〔374.3〕 mano hy ālayasaṃbhūtaṃ,  4 ālayāt sarvacittāni pravartanti taraṅgavat (in both of these substantially = ālaya-vijñāna)
 perhaps here also Av 〔ii.175.2—3〕 tatas tena bhagavato 'ntike cittaṃ prasāditaṃ teṣāṃ ca mahāśrāvakāṇām ālayasamāpannānām (arrived at the fundamental basis,  the proper mental state?)
(2) attachment,  clinging: Mvy 〔5382〕 kāmālayaḥ,  attachment (Tib. zhen pa) to desires (Tib. ḥdod pa la)
 Mv 〔iii.314.2〕 (mss. corrupt,  ed. incorrect
 read) ālayārāmā … ālayaratā ālayasamuditā (prajā),  mankind takes pleasure,  joy,  delight in attachment (to lusts
 see samudita,  and Pali parallels SN 〔i.136.11 ff.〕
 Vin. 〔i.4.35 ff.〕)
 Mv 〔iii.400.3〕 hitvā ālayāni (em.,  from Pali Sn 〔535〕
 mss. ālepati)
 Ud 〔xii.18〕 ālayāṃs trīn (= the three tṛṣṇā 2 = Pali taṇhā
 cf. Sn 〔635〕 ālayā,  comm. taṇhā)
 Mv 〔iii.200.11〕 ālayasamudghāto,  rooting out of attachment,  cf. Pali AN 〔ii.34.24〕
 Vism. 〔293.9,  25 f.〕 See also nirālaya.

Indian Epigraphical Glossary

English

 ālaya,  cf. ālai (SII 3),  a temple
 a contraction of dev-ālaya.
Cf. āyatana,  bhavana,  pura,  etc.

Sanskrit Tibetan

Tibetan

kun gzhi
आलय

khang
१) आलय २) कुटी ३) कुल ४) विमान ५) विहार ६)

अभिधानचिन्तामणिः

Sanskrit

--source--
 
गेहभूर्वास्तु गेहे तु गृहं वेश्म निकेतनम् ॥ ९८९ ॥
मन्दिरं सदनं सद्म निकाय्यो भवनं कुटः ।
आलयो निलयः शाला सभोदवसितं कुलम् ॥ ९९० ॥
धिष्ण्यमावसथं स्थानं पस्त्यं संस्त्याय आश्रयः ।
ओको निवास आवासो वसतिः शरणं क्षयः ॥ ९९१ ॥
धामागारं निशान्तं च कुट्टिमं त्वस्य बद्धभूः ।
-wordlist-
 
गेहभू (स्त्री),  वास्तु (पुंक्ली),  गेह (पुंक्ली),  गृह (पुंक्ली),  वेश्मन् (क्ली),  निकेतन (क्ली),  मन्दिर (स्त्रीक्ली),  सदन (क्ली),  सद्मन् (क्ली),  निकाय्य (पुं),  भवन (पुंक्ली),  कुट (पुं),  आलय (पुं),  निलय (पुं),  शाला (स्त्री),  सभा (स्त्री),  उदवसित (क्ली),  कुल (क्ली),  धिष्ण्य (क्ली),  आवसथ (क्ली),  स्थान (क्ली),  पस्त्य (क्ली),  संंस्त्याय (पुं),  आश्रय (पुं),  ओकस् (क्ली),  निवास (पुं),  आवास (पुं),  वसति (स्त्री),  शरण (क्ली),  क्षय (पुं),  धामन् (क्ली),  अगार (क्ली),  निशान्त (क्ली),  कुट्टिम (क्ली),  बद्धभू (स्त्री)

अभिधानरत्नमाला

Sanskrit

आवास
आवास,  आवसथ,  गृह,  भवन,  स्थान,  निशान्त,  कुल,  संस्त्याय,  निलय,  निकाय्य,  उटज,  गेह,  कुट,  मन्दिर,  धिष्ण्य,  धामन्,  निकेतन,  सदन,  पस्त्य,  वास्तु,  क्षय,  शाला,  वेश्मन्,  निवेशन,  उदवसित,  सद्मन्,  ओकस्,  शरण,  अगार,  निवसन,  आलय
आवासावसथं गृहं च भवनं स्थानं निशान्तं कुलं, 
संस्त्यायो निलयो निकाय्यमुटजं गेहं कुटं मन्दिरम् ।
धिष्ण्यं धाम निकेतनं च सदनं पस्त्यं च वास्तु क्षयः
शाला वेश्म निवेशनोदवसिते प्रोक्ते च सद्मौकसी ॥ २९१ ॥
शरणमगारं निवसनमालय एकार्थवाचकाः शब्दाः ।
verse 2.1.1.291
page 0035

नाममाला

Sanskrit

सदन,  सद्म,  भवन,  धिष्ण्य,  वेश्मन्,  मन्दिर,  गेह,  निकेतन,  आगार,  निशान्त,  निवृत,  गृह,  वसति,  आवसथ,  आवास,  स्थान,  धामन्,  आस्पद,  पद,  निकाय,  निलय,  पस्त्य,  शरण,  आलय
सदनं सद्म भवनं धिष्ण्यं वेश्माथ मन्दिरम् ।
गेहं निकेतनागारं निशान्तं निवृतं गृहम् ॥ १३२ ॥
वसत्यावसथावासं स्थानं धामास्पदं पदम् ।
निकायं निलयं पस्त्यं शरणं विदुरालयम् ॥ १३३ ॥
verse 0.1.1.132
page 0067

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 आलयः,  पुं,
   (आलीयतेऽस्मिन् । आ + ली + आधारेअच् ।) गृहं । इत्यमरः ॥
 (यथा कुमारे १ । १ ।)“हिमालयो नाम नगाधिराजः” नैषधे,  “तत्रा-मरालयमरालमरालकेशी” । रामायणे ३ काण्डे ।“न हि दुष्टात्मनामार्य्या निवसन्त्यालये चिरं” ।लयपर्य्यन्ते,  क्ली । भागवते १ अध्याये ५ । “पिवतभागवतं रसमालयम्”) ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 आलय पु०
  आलीयतेऽस्मिन् आ + ली--आधारे अच् । “गृहे२ आधारे च “हिमालयोनाम नगाधिराजः” कुमा०“तत्रामरालयमरालमरालकेशी” नैष० । “न हिदुष्टात्मनामार्य्या निवसत्यालये चिरम्” रामा० “आलयंदेवशत्रूणां सुघोरं खाण्डवं वनम्” भा० आ०२२३ अ० । भावे घञ् । ३ संश्लेषे मर्यादायामव्ययी० ।४ लयपर्य्यन्ते अव्य०
  । “पिबत भागवतं रसमालयम्” भाग० ।

Capeller

German

 आलय m.
  (n. ) Wohnung,  Haus,  Sitz.

Burnouf

French

 आलय आलय m.
  (ली) séjour
 habitation,  demeure
domicile.

Stchoupak

French

 आ-लय-
 m.
  nt. maison 
 asile,  temple (aussi fig.).

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.