आर्षः (ArSaH)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
Apte Hindi
Hindiआर्षः
- ऋषेरिदम्-अण्
"विवाह का एक प्रकार, आठ भेदों में से विवाह का एक भेद जिसमें दुलहिन का पिता वर महोदय से एक या दो जोड़ी गाय प्राप्त करता है"
E Bharati Sampat
Sanskrit(वि) ऋषेरिदम् । ऋषि+अण् । ‘तस्येदम्’ ४.३.१२०। १.ऋषिसम्बान्धी तत्कृतपुराणकाव्यादिः। २.ऋषिप्रणीतम् । ‘आर्षं धर्मोपदेशं च वेदशास्त्राविरोधिना यस्तर्केणानुसन्धत्ते स धर्मं वेद नेतरः’ मनुः१२.१०६। २.वैदिकः। ‘संबुद्धौ आकल्यस्येतावनार्वे’ अव्यधानी । ऋषेरयं वाचकः। ऋषि+अण् । ३.ऋष्याभिधायी । (स्त्री) आर्षी । ४.व्याकरणोक्तानुशासनमुल्लङ्घ्य ऋषिणा प्रयुक्तः साधुत्वेनाभिमतः असाधुशब्द प्रयोगः। आर्षप्रयोगः। (पुं) ऋषिर्वेदः तस्यायम् । ऋषि+अण् । ‘तस्येदम्’ ४.३.१२०। ५.विवाहविशेषः, अष्टविधविवाहभेदेष्वेकः। ‘ब्राह्मो दैवस्तथैवार्षः प्राजापत्यस्तथासुरः। गान्धर्वो राक्षसश्चैव पैशाचश्चाष्टमोऽधमः’ मनुः३.२१। ‘एकं गोमिथुनं द्वे वा वरादादाय धर्मतः कन्याप्रदानं विधिवदार्षो धर्मः स उच्यते’ मनुः३.२६।
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskritआर्षः, (ऋषे रिदं । ऋषि + अण् ।) विवाह-विशेषः । यत्र वरात् गोद्वयं गृहीत्वा तेनैव सहकन्यादानं । यथा, याज्ञबल्क्यः, --“यज्ञस्थायर्त्विजे दैव आर्ष आदाय गोयुगं ।चतुर्द्दश प्रथमजः पुनात्युत्तरजश्च षट्” ॥
(यथा मनुः, ३ । २९ ।“एकं गोमिथुनं द्वे वा वरादादाय धर्म्मतः ।कन्याप्रदानं विधिवदार्षो धर्म्मः स उच्यते” ॥
)ऋषिप्रणीते त्रि ॥
(यथा मनुः १२ । १०६ ।“आर्षं धर्म्मोपदेशञ्च वेदशास्त्रविरोधिना ।यस्तर्केणानुसन्धत्ते स धर्म्मं वेद नेतरः” ॥
Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.