| YouTube Channel

आर्यावर्त (AryAvarta)

 
शब्दसागरः
English
आर्य्यावर्त्त
m.
 (-र्त्तः) The holy land, the country extending from the
eastern to the western sea, and bounded on the north and south,
by the Himalya and Vindhya mountains.
E.
 आर्य्य venerable, आवर्त्त
abode.
Capeller Eng
English
आर्यावर्त
m.
 the country of the Aryans (between the
Himālaya and Vindhya mountains)
pl.
 its inhabitants.
Yates
English
आर्य्या_वर्त्त (र्त्तः)
m.
 The holy land of
India, bounded by the
Himālaya
and
Vindhya mountains.
Spoken Sanskrit
English
आर्यावर्त - AryAvarta -
m.
 - inhabitants of that country
आर्यावर्त - AryAvarta -
m.
 - ancient India
आर्यावर्त - AryAvarta -
m.
 - sacred land of the Aryans
आर्यावर्त - AryAvarta -
m.
 - abode of the noble or excellent ones
Wilson
English
आर्य्यावर्त्त
m.
 (-र्त्तः) The holy land, the country extending from the
eastern to the western sea, and bounded on the north and south, by the
Himāla and Vindhya mountains.
E.
 आय्य venerable, आवर्त्त abode.
Monier Williams Cologne
English
आर्यावर्त
m.
 ‘abode of the noble or excellent ones’
the sacred land of the Āryans (N. of Northern and Central India, extending from the eastern to the western sea and bounded on the north and south by the Himālaya and Vindhya mountains),
Mn.
Rājat.
&c.
the inhabitants of that country.
Macdonell
English
आर्यावर्त ārya‿āvarta,
m.
 land of the Āryans 🞄(between Himālaya and Vindhya):
pl.
 its inhabitants.
Apte Hindi
Hindi
आर्यावर्तः
पुं*
 आर्य-आवर्तः -
"श्रेष्ठ और उत्तम लोगों का आवास, विशेषतः वह भूमि जो पूर्वी समुद्र से पश्चिमी स्दमुद्र तक फैली हुई है तथा जिसके उत्तर में हिमालय एवं दक्षिण में विन्ध्य पर्वत है"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
आर्यावर्त
पदविभागः - > पुल्लिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಂಧ್ಯ ಮತ್ತು ಹಿಮಾಚಲಗಳ ಮಧ್ಯದ ಪ್ರದೇಶ /ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಸಮುದ್ರಗಳ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ದೇಶ
निष्पत्तिः - > आ + वृतु (वर्तने) - "घञ्" (३-३-१२१)
व्युत्पत्तिः - > आर्याः आवर्तन्तेऽत्र
प्रयोगाः - > "आ समुद्रात् वै पूर्वादा समुद्रात्तु पश्चिमात् । तयोरेवान्तरं गिर्योरार्यावर्तं विदुर्बुधाः ॥"
उल्लेखाः - > मनु० २-२२
विस्तारः - > "आर्यावर्तः पुण्यभूमिर्मध्यं विन्ध्यहिमागयोः" - अम० ।
L R Vaidya
English
Arya-Avarta {% m. %} name of the land extending from the eastern to the western sea, and bound on the north and south by the Himālaya and the Vindhya respectively
आसमुद्रात्तु वै पूर्वादासमुद्राच्च पश्चिमात् । तयोरेवान्तरं गिर्योः (i.e. हिमवद्विन्ध्ययोः) आर्यावर्तं विदुर्बुधाः M.ii.22.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
आर्यावर्तो जन्मभूमिर्जिनचक्र्यर्धचक्रिणाम् ।
पुण्यभूराचारवेदी मध्यं विन्ध्यहिमागयोः ॥ ९४८ ॥
-wordlist-
आर्यावर्त (पुं), पुण्यभू (स्त्री), आचारवेदी (स्त्री)
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: आर्यावर्तः
Root: आर्यावर्त
Gender: पुं
Number: all
अर्थः ⇒ विन्ध्यहिमाद्रिमध्यदेशः
Meaning(s):
⇒ Name of the country lying between Vindhya and Himalaya mountains
Shloka(s):
3|1|23|1 ► आर्यावर्तो ब्रह्मवेदिर्मध्यं विन्ध्यहिमागयोः। (भूमिकाण्डः/देशाध्यायः)
Synonym(s):
➠ 3|1|23|1 ⇢ आर्यावर्तः (आर्यावर्त) (पुं) ⇒ Name of the country lying between Vindhya and Himalaya mountains ⇒ विन्ध्यहिमाद्रिमध्यदेशः
➠ 3|1|23|1 ⇢ ब्रह्मवेदिः (ब्रह्मवेदि) (स्त्री) ⇒ Epithet of Āryāvarta ⇒ विन्ध्यहिमाद्रिमध्यदेशः
Related word(s):
पुराणम्
English
आर्यावर्त / ĀRYĀVARTA. Another name for bhārata. There is also a place of that name. According to smṛti the land lying between the Himālayas and the Vindhyas is called āryāvarta. (Śloka 15, Chapter 325, śānti Parva, M.B.).
आर्यावर्त / ĀRYĀVARTA. A king of the dynasty of viśvakarmā. Genealogy. Descending in order from viṣṇu are brahmā, dharma, prabhāsa, viśvakarmā, priyavrata, agnīdhra, Nābhi, ṛṣabha and āryāvarta.
Of these ṛṣabha got of his wife jayantī twenty sons: bharata, kuśāvarta, ilāvarta, Brahmāvarta, Aryāvarta malaya, ketu, bhadrasena, Indraspṛk, vidarbha, kīkaṭa, kavi, hari, antarīkṣa, prabuddha, Pippalāyana, āvirhotra, Dramiḍa, camasa and karabhājana. Of these bharata ruled over this land and gave it the name bhārata. Brothers of bharata ruled different parts of this land. Dramiḍa's land became known later as Drāviḍa (Dakṣiṇabhārata).
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
आर्य्यावर्त्तः,
पुं,
 (आर्य्या आवर्त्तन्तेऽत्र आर्य्य +आ + वृत् + आधारे घञ् ।) बिन्ध्यहिमाचल-यीर्मध्यदेशः । तत्पर्य्यायः । पुण्यभूमिः २ । इत्य-मरः ॥
यथा, --“आसमुद्रात्तु वै पूर्व्वादाससुद्रात्तु पश्चिमात् ।तयोरेवान्तरं गिर्य्यारार्य्यावर्त्तं विदुर्बुर्धाः” ॥
इति मानवे २ । २२ ॥
अपि च, अमरे । --“आर्य्यावत्तः पुण्यभूमिर्मध्यं बिन्ध्यहिमागयोः” ।
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
आर्य्यावर्त्त
पु०
 आर्या आवर्त्तन्ते अत्र आ + वृत--आधारेघञ् । देशभेदे स च देशोमनुना दर्शितः । “आ समुद्रात्तुवै पूर्व्वादा समुद्राच्च पश्चिमात् । तयोरेवान्तरं गिर्योरार्या-वर्तं विदुर्बुधाः” इति तयोः विन्ध्यहिमाचलयोः” कैवर्तमिति यं प्राहुरार्यावर्तनिवासिनः” मनुः ।
Capeller
German
आर्यावर्त
m.
 das Land der Arier (Ostindien
zwischen Himālaya und Vindhya)
Pl.
die Bewohner dieses Landes.