| YouTube Channel

आर्द्रक (Ardraka)

 
शब्दसागरः
English
आर्द्रक
n.
(-कं) Ginger in the undried state.
E.
आर्द्र moist, and वुन्
aff.
Yates
English
आर्द्रक (कं) 1.
n.
Ginger.
Spoken Sanskrit
English
आर्द्रक - Ardraka -
n.
- ginger
शुण्ठी - zuNThI -
f.
- dryginger
अङ्कलोड्य - aGkaloDya -
m.
- ginger
अङ्गलोड्य - aGgaloDya -
m.
- ginger
कटुकन्द - kaTukanda -
m.
- ginger
शृङ्गवेर - zRGgavera -
m.
- ginger
अपाकशाक - apAkazAka -
n.
- ginger
अनूपज - anUpaja -
n.
- ginger
वृश - vRza -
n.
- ginger
सैकतेष्ट - saikateSTa -
n.
- ginger
कन्दर - kandara -
n.
- ginger
विश्वा - vizvA -
f.
- dry ginger
कफारि - kaphAri -
m.
- dry ginger
आर्द्रज - Ardraja -
n.
- dry ginger
नागर - nAgara -
n.
- dry ginger
नागराह्व - nAgarAhva -
n.
- dry ginger
नागरक - nAgaraka -
n.
- dry ginger
नार - nAra -
n.
- dry ginger
महाकन्द - mahAkanda -
n.
- dry ginger
वचन - vacana -
n.
- dry ginger
आर्द्रक Ardraka
n.
ginger
आर्द्रक Ardraka
adj.
born under the constellation ArdrA
आर्द्रक Ardraka
adj.
moist
आर्द्रक Ardraka
adj.
wet
आर्द्रक Ardraka
n.
ginger in its undried state
Wilson
English
आर्द्रक
n.
(-कं) Ginger in the undried state.
E.
आर्द्र moist, and वुन्
aff.
Apte
English
आर्द्रक [ārdraka],
a.
(-की
f.
) [आर्द्रा-वुन्] Born under the constellation Ārdrā
cf.
P.
IV.* 3.28. -कम् Ginger in its undried state, wet ginger (Mar. आलें).
Apte 1890
English
आर्द्रक a. (की f.) Born under the constellation Ārdrā
cf. P. IV. 3. 28.
कं Ginger in its undried state, wet ginger (Mar. आलें).
Monier Williams Cologne
English
आर्द्रक mf(इका)n. wet, moist,
Bhpr.
VarBṛS.
born under the constellation Ārdrā,
Pāṇ.
iv, 3, 28
आर्द्रक
m.
N.
of a king,
VP.
आर्द्रक
n.
[and f(इका). ,
L.
] ginger in its undried state,
Suśr.
Monier Williams 1872
English
आर्द्रक, अम्, n. ginger in its undried state
(अस्,
ई, अम्), born under the constellation Ārdrā
(अस्),
m., N. of a son of Vasumitra.
Shabdartha Kaustubha
Kannada
आर्द्रक
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಆರ್ದ್ರಾನಕ್ಷತ್ರದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದವನು
निष्पत्तिः - > "वुन्" (४-३-२८)
व्युत्पत्तिः - > अर्द्रायां जातः
आर्द्रक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹಸಿಶುಂಠಿ
निष्पत्तिः - > "क्वुन्" (उ० २-३२)
व्युत्पत्तिः - > आर्द्रयति जिह्वाम् आर्द्रायां भूमौ जातं वा
L R Vaidya
English
Ardraka {% n. %} Ginger in its un-dried state.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
क्लिन्न, सिक्त, प्रक्लिन्न, आक्लिन्न, आर्द्र, आर्द्रक, समाप्लुत, व्युत्त, अवान, उपक्लिन्न, उत्त, उन्न, अवोद, उपोत्त, ओल, ओल्ल, क्नूत, तिमित
adjective
यः सम्पूर्णतया जलेन अथवा केनापि द्रवेण आर्द्रः अस्ति।
"वने रुधिरेण क्लिन्नं शवं दृश्यते।"
Synonyms:
क्लिन्न, अवोद, आक्लिन्न, आनूप, आर्द्र, आर्द्रक, उपक्लिन्न, ओल, ओल्ल, क्नूत
adjective
जलादिभिः द्रवरूपैः पदार्थैः क्लिन्नम्।
"सा क्लिन्नानि वस्त्राणि शोषयति।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
sga
१) आर्द्रक २) रेचनि ३) शुण्ठी ४) शृङ्गवेर
sge'u gsher
आर्द्रक
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
अर्शोघ्नः सूरणः कन्दः शृङ्गबेरकमार्दकम् ११८९
-wordlist-
अर्शोघ्न (पुं), सूरण (पुं), कन्द (पुं), शृङ्गबेर (क्ली), आर्द्रक (पुंक्ली)
अभिधानरत्नमाला
Sanskrit
आर्द्रक
आर्द्रक, शृङ्गवेर
आर्द्रकं शृङ्गवेरं स्यादजाजी जीरकः स्मृतः
verse 2.1.1.616
page 0069
वैजयन्तीकोषः
Sanskrit
Word: आर्द्रकः
Root: आर्द्रक
Gender: पुं
Number: all
अर्थः
Meaning(s):
Ginger
Zinziber officinalis
Tamil Iñji
Shloka(s):
3|3|213|2 कटङ्कटेरी कालेयः प्रकोट्यां तु कटूत्कटम्॥ (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
3|3|214|1 कटुभृङ्गं श्रृङ्गिवेरमार्द्रमार्द्रकमस्त्रियौ। (भूमिकाण्डः/वनाध्यायः)
Synonym(s):
3|3|213|2 प्रकोटी (प्रकोटी) (स्त्री) Ginger
Zingiber officinalis
Tamil Iñji
3|3|213|2 कटूत्कट (कटूत्कट) (नपुं) Ginger
Zinziber officinalis
Tamil Iñji
3|3|214|1 कटुभङ्ग (कटुभङ्ग) (नपुं) Ginger
Zinziber officinalis
Tamil Iñji
3|3|214|1 शृङ्गिबेर (शृङ्गिबेर) (नपुं) Ginger
Zinziber officinalis
Tamil Iñji
3|3|214|1 आर्द्रः (आर्द्र) (पुं) Ginger
Zinziber officinalis
Tamil Iñji
3|3|214|1 आर्द्रम् (आर्द्र) (नपुं) Ginger
Zinziber officinalis
Tamil Iñji
3|3|214|1 आर्द्रकः (आर्द्रक) (पुं) Ginger
Zinziber officinalis
Tamil Iñji
3|3|214|1 आर्द्रकम् (आर्द्रक) (नपुं) Ginger
Zinziber officinalis
Tamil Iñji
Related word(s):
अमरकोशः
Sanskrit
Word: आर्द्रकम्
Root: आर्द्रक
Gender: नपुं
Number: all
Meaning(s):
wet
moist
ginger
ginger in its undried state
born under the constellation ArdrA
Shloka(s):
2|9|37|2 आर्द्रकं शृङ्गबेरं स्यादथच्छत्रा वितुन्नकम्॥ (वैश्यवर्गः)
Synonym(s):
2|9|37|2 आर्द्रकम् (आर्द्रक) (नपुं) wet, moist, ginger, ginger in its undried state, born under the constellation ArdrA
2|9|37|2 शृङगबेरम् (शृङ्गबेर) (नपुं)
Related word(s):
अवयव_अवयवीसंबन्धः हरिद्रासर्षपमरीचादिचूर्णम्
उपाधि प्राकृतिकखाद्यम्
परा_अपरासंबन्धः शुण्ठी
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
आर्द्रकं,
क्ली,
(अर्द्दयति कफं आद्रं ततः कन् यद्वाआर्द्रयति जिह्वायां क्वन् ।) कटुमूलविशेषः आदाइति भाषा तत्पर्य्यायः शृङ्गवेरं इत्यमरः
कटुभद्रं कटूत्कटं इति केचित्
गुल्ममूलं ५मूलजं कन्दरं वरं महीज सकतेष्टं १०अनूपजं ११ अपाकशाकं १२ चान्द्राख्यं १३ राहु-च्छत्रं १४ सुशाककं १५ शार्ङ्गं १६ आर्द्रशाकं १७सच्छाकं १८ इति रात्रनिर्घण्टः
अस्य गुणाः ।कफवातविबन्धानाहशूलपित्तनाशित्वं हृद्यत्वं ।रुचिशुक्रकारित्वञ्च इति राजवल्लभः
अपिच ।उष्णत्वं कटुत्वं विपाके शीतलत्वं लघुत्वं ।अग्निदीपनत्वं शोथकण्ठामयनाशित्वञ्च इतिराजनिर्घण्टः
लवणार्द्रकगुणाः भोजनाग्रेपथ्यत्वं जिह्वाकण्ठविशोधनत्वं अग्निसन्दी-पनत्वं हृद्यत्वं, --“वातपित्तकफेभानां शरीरवनचारिणां ।एक एव निहन्तास्ति लवणार्द्रककेशरी”
इति द्रव्यगुणः, --“आर्द्रकं शृङ्गवेरं स्यात् कटुभद्रं तथार्द्रिका ।आर्द्रिका भेदिनी गुर्व्वी तीक्ष्णोष्णा दीपनी तथा ।कटुका मधुरा पाके रूक्षवातकफापहा ।ये गुणाः कथिताः शुण्ठ्यास्तेऽपि सन्त्यार्द्रकेऽखिलाः ।भोजनाग्रे सदा पथ्यं लवणार्द्रकभक्षणं ।अग्निसन्दीपनं रुच्यं जिह्वाकण्ठविशोधनं
कुष्ठे पाण्ड्वामये कृच्छ्रे रक्तपित्ते व्रणे ज्वरे ।दाहे निदाघशरदोर्नैव पूजितमार्द्रकं”
इति भावप्रकाशः
(तद्वदार्द्रकमेतच्च, इति वामटः
“रोचनं दीपनं वृष्यमार्द्रकं विश्वभेषजं ।वातश्लेष्मविबन्धेषु रसस्तस्योपदिश्यते”
इति चरकः
“कफानिलहरं स्वर्य्यं विबन्धानाहशूलनुत् ।कटूष्णं रोचनं हृद्यं वृष्यञ्चैवार्द्रकं स्मृतम्”
इति सुश्रुतः
)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
आर्द्रक
न०
अर्द्दयति रोगान् अर्द्द--अन्तर्भूतण्यर्थे रक् वीर्घश्चसंज्ञायां कन् आर्द्रायां भूमौ जातं वा वुन् आर्द्रयतिजिह्वां आर्द्र + णिच्--क्वुन् वा (आदा) मूलप्रधानेवृक्षभेदे आर्द्रिकाप्यत्र स्त्री “आर्द्रिका भेदिनीगुर्व्वी तीक्ष्णोष्णा दीपनी सा कटुका मधुरा पाकेरूक्षा वातकफापहा, ये गुणाः कथिताः शुण्ठ्यास्तेऽपिसन्त्यार्द्रकेऽखिलाः भोजनाग्रे सदा पथ्यं लवणार्द्रकभ-क्षणम् अग्निसन्दीपनं रुच्यं जिह्वाकण्ठविशोधनम् ।कुष्ठे पाण्ड्वामये कृच्छ्रे रक्तपित्ते कफज्वरे दाहे निदाघेशरदि नैव पूजितमार्दकम्” भा० प्र० “चक्षुष्यं रोचनंस्वर्य्यं विकाशि विशदं सरम् स्तम्भाटोपानिलघ्नञ्चलवणार्द्रकभक्षणम् गुडार्द्रकं वातहरं चक्षुष्यं पित्त-नाशनम् ज्वरघ्नं चातितृष्यञ्च वर्चोभेदिकफापहम् ।मृत्त्वचारहितमङ्कुरतः सत् क्षालितं विमलकैर्बहुतो-यैः मिश्रितं लवणनिम्बपयोभिर्बालमार्द्र कमुपैति योग्य-ताम् तैलासुरीरजनिसिन्धुजपङ्कसङ्गिप्रस्यन्दमाननवनिम्बु-रसप्रसक्तम् स्वादूत्तरं शिशिरवासरभोजनेषु कस्यैतिवण्ण नपथं खलु शृङ्गवेरम्” वृषोष्णं दीपनं हृद्यं सस्नेहंलघु पाचनम् रोचनं तर्पणं बल्यं चार्द्रकं परिकीर्त्ति-तम् वातपित्तकफेभानां शरीरवनचारिणाम् एक एव-निहन्तास्ति लवणार्द्रककेशरी” वैद्य०