आर्त (Arta)

This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.

Warning!

This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.

शब्दसागरः

English

 आर्त्त mfn.
   (-र्त्तः-र्त्ता-र्त्तं)
	 1. Pained,  afflicted.
	 2. Disturbed,  confounded. E.
 
ऋत to hate,  to move,  participial affix क्त.

Capeller Eng

English

 आ॑र्त a.
  fallen into (mischief)
 afflicted,  distressed, 
pained,  troubled by (—°),  suffering,  sick,  sore,  unhappy
 abstr.
   °ता†
f.
 

Yates

English

 आर्त्त (र्त्तः-र्त्ता-र्त्तं)
a. Pained.

Help us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form

Spoken Sanskrit

English

आर्त 	-	 Arta 	-	 adj.
  	-	 distressed
आर्त 	-	 Arta 	-	 adj.
  	-	 unhappy
आर्त 	-	 Arta 	-	 adj.
  	-	 pained
आर्त 	-	 Arta 	-	 adj.
  	-	 afflicted
आर्त 	-	 Arta 	-	 adj.
  	-	  suffering
आर्त 	-	 Arta 	-	 adj.
  	-	  oppressed
आर्त 	-	 Arta 	-	 adj.
  	-	  fallen into misfortune
आर्त 	-	 Arta 	-	 adj.
  	-	  disturbed
आर्त 	-	 Arta 	-	 adj.
  	-	  sick
आर्त 	-	 Arta 	-	 adj.
  	-	  significant
आर्त 	-	 Arta 	-	 adj.
  	-	  fallen into
आर्त 	-	 Arta 	-	 adj.
  	-	  struck by calamity
आर्त 	-	 Arta 	-	 adj.
  	-	  troubled
आर्त 	-	 Arta 	-	 adj.
  	-	  injured

आर्त 	-	 Arta 	-	 adj.
  	-	 pained
दुःखिन् 	-	  duHkhin 	-	 adj.
  	-	 pained
दुःखित 	-	  duHkhita 	-	 adj.
  	-	 pained
दुःखच्छिन्न 	-	  duHkhacchinna 	-	 adj.
  	-	 pained
दुःखदग्ध 	-	  duHkhadagdha 	-	 adj.
  	-	 pained
अर्दित 	-	  ardita 	-	 adj.
  	-	 pained
अण्ठित 	-	  aNThita 	-	 adj.
  	-	 pained
आयस्त 	-	  Ayasta 	-	 adj.
  	-	 pained
उत्तप्त 	-	  uttapta 	-	 adj.
  	-	 pained
उत्तापित 	-	  uttApita 	-	 adj.
  	-	 pained
उद्वेजित 	-	  udvejita 	-	 adj.
  	-	 pained
उपपीडित 	-	  upapIDita 	-	 adj.
  	-	 pained
उपप्लुत 	-	  upapluta 	-	 adj.
  	-	 pained
उपहत 	-	  upahata 	-	 adj.
  	-	 pained
क्लेशित 	-	  klezita 	-	 adj.
  	-	 pained
क्षुल्लक 	-	  kSullaka 	-	 adj.
  	-	 pained
खेदान्वित 	-	  khedAnvita 	-	 adj.
  	-	 pained
दग्ध 	-	  dagdha 	-	 adj.
  	-	 pained
तापित 	-	  tApita 	-	 adj.
  	-	 pained
दुत 	-	  duta 	-	 adj.
  	-	 pained

आर्त 	-	 Arta 	-	 adj.
  	-	 afflicted
आतुर 	-	  Atura 	-	 adj.
  	-	 afflicted
विह्वल 	-	  vihvala 	-	 adj.
  	-	 afflicted
पीडित 	-	  pIDita 	-	 adj.
  	-	 afflicted
विपन्न 	-	  vipanna 	-	 adj.
  	-	 afflicted
क्लिष्ट 	-	  kliSTa 	-	 adj.
  	-	 afflicted
मथित 	-	  mathita 	-	 adj.
  	-	 afflicted
अभिपीडित 	-	  abhipIDita 	-	 adj.
  	-	 afflicted
अभिहत 	-	  abhihata 	-	 adj.
  	-	 afflicted
आपन्न 	-	  Apanna 	-	 adj.
  	-	 afflicted
आप्लुत 	-	  Apluta 	-	 adj.
  	-	 afflicted
उद्वेजित 	-	  udvejita 	-	 adj.
  	-	 afflicted
उपतप्त 	-	  upatapta 	-	 adj.
  	-	 afflicted
उपनिपीडित 	-	  upanipIDita 	-	 adj.
  	-	 afflicted
उपप्लुत 	-	  upapluta 	-	 adj.
  	-	 afflicted
उपरक्त 	-	  uparakta 	-	 adj.
  	-	 afflicted
उपसंसृष्ट 	-	  upasaMsRSTa 	-	 adj.
  	-	 afflicted
उपसृष्ट 	-	  upasRSTa 	-	 adj.
  	-	 afflicted
क्लेशित 	-	  klezita 	-	 adj.
  	-	 afflicted
खेदित 	-	  khedita 	-	 adj.
  	-	 afflicted

 
   आर्त  Arta  adj.
    distressed    
   पीडित  pIDita  ppp.   distressed     
   उद्विग्न  udvigna  ppp.   distressed    
   अभितप्त  abhitapta adj.
   distressed    
   क्लिष्ट  kliSTa adj.
   distressed   
   दुःखिन्  duHkhin adj.
   distressed    
   दुःखित  duHkhita adj.
   distressed   
   अनिर्वृत  anirvRta adj.
   distressed    
   आपन्न  Apanna adj.
   distressed   
   शोकापन्न  zokApanna adj.
   distressed    
   दुर्गत  durgata adj.
   distressed   
   विपन्न  vipanna adj.
   distressed    
   दुःखचारिन्  duHkhacArin adj.
   distressed   
   दुःखच्छिन्न  duHkhacchinna adj.
   distressed    
   दुःखदग्ध  duHkhadagdha adj.
   distressed   
   दुःखान्वित  duHkhAnvita adj.
   distressed    
   विमनस्क  vimanaska adj.
   distressed   
   अंहुर  aMhura adj.
   distressed    
   अभ्यर्दित  abhyardita adj.
   distressed   
   अवसन्न  avasanna adj.
   distressed        

 
   आर्त  Arta  adj.
    afflicted   
   दुःखाकरोति  { कृ }  duHkhAkaroti  { kR } verb  afflict    
   अभिबाधते  { अभिबाध् }  abhibAdhate  { abhibAdh } verb  afflict   
   अभ्यर्दति  { अभ्यर्द् }  abhyardati  { abhyard } verb  afflict    
   अभिहन्ति  { अभिहन् }  abhihanti  { abhihan } verb  afflict   
   उपतपति  { उपतप् }  upatapati  { upatap } verb  afflict    
   उपसृजते  { उपसृज् }  upasRjate  { upasRj } verb  afflict   
   उपसृजति  { उपसृज् }  upasRjati  { upasRj } verb  afflict    
   उप्लवति  { उपप्लु }  uplavati  { upaplu } verb  afflict   
   उपजिघ्नते  { उपहन् }  upajighnate  { upahan } verb  afflict    
   दुःखा करोति  { दुःखाकृ }  duHkhA karoti  { duHkhAkR } verb  afflict   
   निहन्ति  { निहन् }  nihanti  { nihan } verb  afflict    
   परिकर्शयति  { परिकृश् }  parikarzayati  { parikRz } verb  afflict   
   परिकर्षते  { परिकृष् }  parikarSate  { parikRS } verb  afflict    
   परिकर्षति  { परिकृष् }  parikarSati  { parikRS } verb  afflict   
   परिजिगाति  { परिगा }  parijigAti  { parigA } verb  afflict    
   परिव्यथते  { परिव्यथ् }  parivyathate  { parivyath } verb  afflict   
   प्रपीडयति  { प्रपीड् }  prapIDayati  { prapID } verb  afflict    
   विबाधते  { विबाध् }  vibAdhate  { vibAdh } verb  afflict   
   विडम्बयति  { विडम्ब् }  viDambayati  { viDamb } verb  afflict        

Wilson

English

 आर्त्त
mfn.
   (-र्त्तः-र्त्ता-र्त्तं)
1 Pained,  afflicted.
2 Disturbed,  confounded.
E.
  ऋत to hate,  to move,  participial affix क्त.

Apte

English

आर्त [ārta],  a.
  [आ-ऋ-क्त]

Afflicted with,  struck by,  suffering from,  pained by
 सा त्रियामा तदार्तस्य चन्द्रमण्डल- मण्डिता Rām.*
  2.13.15
 usually in comp.
 ,  कामार्त,  क्षुधार्त,  तृषार्त &c.
 

Sick,  diseased
 आर्तस्य यथौषधम् R.*
  1.28
 Ms.*
  4.236.

Distressed,  afflicted,  struck by calamity,  oppressed,  unhappy
 आर्तो जिज्ञासुरर्थार्थी Bg.*
  7.16
 आर्तत्राणाय वः शस्त्रं न प्रहर्तुमनागसि Ś.*
  1.11
 R.*
  2.28, 8.31,  12.1, 32.

Perishable (विनाशिन् अतो$न्यदार्तम्) Bṛi. Up.*
   3.4.2.

Inconvenient
 आर्ता यस्मिन् काले भवन्ति स आर्तः कालः । ŚB. on MS.*  6.5.37. Comp.
   -नादः,  -ध्वनिः,  -स्वरः a cry of distress,  -बन्धुः,  -साधुः a friend of the distressed.

Apte 1890

English

 आर्त a. [आ-ऋ-क्त] 1 Afflicted with,  struck by,  suffering from,  pained by
 usually in comp.,  कामार्त,  क्षुधार्त तृषार्त &c. 
2 Sick,  diseased
 आर्तस्य यथौषधं R. 1. 28
 Ms. 4. 236. 
3 Distressed,  afflicted,  struck by calamity,  oppressed,  unhappy
 आर्तत्राणाय वः शस्त्रं न ग्रहर्तुमनागसि Ś. 1. 11,  R. 2. 28,  8. 31,  12. 10,  32. 
4 Perishable (विनाशिन्). 
Comp. 
नादः,  
ध्वनिः,  स्वरः a cry of distress,  
बधुः,  
साधुः a friend of the distressed. 

Monier Williams Cologne

English

 आ॑र्त a mfn.
   (optionally also written आर्त्त,  whence erroneously derived fr.
  √ ऋत् or even regarded as irreg. formation fr.
  √ अर्द्
 See also Weber in ŚBr.
   p.
  339,  l. 20 ff. ) fallen into (misfortune),  struck by calamity,  afflicted,  pained,  disturbed

 injured

 oppressed,  suffering,  sick,  unhappy,  ŚBr.
  
 TS.
 
 Mn.
  
 R.
 
 Śak.
 
 Ragh.
  &c.

 आर्त b &c.
   See 2. आर् (आ-√ ऋ).

Monier Williams 1872

English

 आर्त,  अस्,  आ,  अम्,  afflicted,  pained. See s. v.

 आर्त आर्त,  अस्,  आ,  अम् (probably past pass.
part. of rt. ऋ with prep. आ,  but according to some fr.
rt. ऋत्,  and according to others an irreg. formation
fr. rt. अर्द्,  which ought to form अर्ण with prep.
सम्,  नि and वि,  and अर्दित in other cases),  struck
by calamity,  afflicted,  pained,  disturbed
 injured
 op-
pressed,  suffering,  sick,  unhappy.
—आर्त-गल,  अस्, 
m.,  N. of the plant Barleria Cærulea.
—आर्त-तर,  अस्, 
आ,  अम्,  extremely pained,  disturbed,  confounded.
—आर्त-ता,  f. state of affliction,  pain.
—आर्त-नाद
or आर्त-स्वर,  अस्,  m. a cry of pain.
—आर्त-बन्धु, 
उस्,  m. friend of the distressed.

Macdonell

English

 आर्त ā́‿ṛta,  pp. fallen into (trouble)
 afflicted,  🞄distressed
 hurt,  pained,  tormented
 stricken 🞄by,  suffering from,  anxious about (—°): -tara,  🞄[Page42-1] 🞄cpv. more afflicted,  sadder
 -nāda,  m.
  cry of 🞄distress
 -rava,  m.
  cry of distress.

Benfey

English

 आर्त्त आर्त्त,  written आर्त अर्त, 
(an anomalous ptcple. of the pf.  pass.
of आ-अर्द्) adj.
 ,  f.
  ता।
 1. Injured Man. 
4,  236
 hurt,  Yājñ. 3,  248.
 2. Dis-
tressed,  Man.  6,  16.
 3. Afflicted,  Da-
śak. in Chr. 179,  19.
 -- Comp.
 
भय-, 
adj.
 ,  distressed with fear.

Hindi

तीव्रता से परेशान

Apte Hindi

Hindi

आर्त
वि* - आ+ऋ+क्त
"कष्ट प्राप्त,  उपहत,  पीड़ीत"

आर्त
वि* - आ+ऋ+क्त
"बीमार,  रोगी"

आर्त
वि* - आ+ऋ+क्त
"दुःखित,  कष्टप्राप्त,  संकट-ग्रस्त,  अत्याचार-पीड़ित,  अप्रसन्न"

आर्त
वि* - आ+ ऋ+ क्त
असुविधाजनक

Shabdartha Kaustubha

Kannada

आर्त
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಪೀಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ
आर्त
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ದುಃಖಗೊಂಡ
प्रयोगाः - > "तदीयमाक्रन्दितमार्तसाधोर्गुहानिबद्धप्रतिशब्ददीर्घम्"
उल्लेखाः - > रघु० २-२८
आर्त
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ರೋಗಿ /ವ್ಯಾಧಿಗ್ರಸ್ತ
निष्पत्तिः - > आ + ऋ (गतौ) - "क्तः" (३-२-१०२)
प्रयोगाः - > "द्वेष्योऽपि सम्मतः शिष्टस्तस्यार्तस्य यथौषधम्"
उल्लेखाः - > रघु० १-२८

L R Vaidya

English

 Arta {% a. (f. र्ता) %} 1. Struck by calamity,  afflicted,  disturbed,  R.ii.28,  viii.31,  xii.10,  32
 2. diseased,  sick,  आर्तस्य यथौषधम् R.i.28
 3. oppressed,  unhappy,  आर्तत्राणाय वः शस्त्रम् Sak.i.

Bopp

Latin

 आर्त aut आर्त्त (r. अर्द् vexare q. v. praef. आ s. त) vexa-
tus,  afflictus,  praecipue in fine comp. H. 1. 4. 2. 5. Extra
compositionem,  afflictus,  tristis,  miser. N. 12. 108. 13. 64.
BH. 7. 16.

Lanman

English

 ā́rta,  a. visited,  esp. by trouble
 afflicted
stricken
 distressed. [√ṛ + ā,  q. v.: for
mg,  cf. American slang phrase gone for.]

Sanskrit Tibetan

Tibetan

nyam thag
१) आपन्न २) आर्त ३) निराक्रन्द ४) वराक

nyam thag pa
आर्त

nyams thag
१ )+ार्त २) उच्चाडन ३) व्यसनागत

nyams thag pa
आर्त

शब्दकल्पद्रुमः

Sanskrit

 आर्त्तः,  त्रि,  (आङ् + ऋ + क्तः ।) पीडितः । असुस्थः ।यथा,  --“आर्त्तानां मार्गमाणानां प्रायश्चित्तानि ये द्विजाः ।जानन्तो न प्रयच्छन्ति तेऽपि तद्दोषभागिनः” ॥
इति प्रायश्चित्ततत्त्वं ॥
 (दुःखितः,  कातरः,  शोका-भिभूतः,  उद्वेजितः,  विरक्तः,  अपकृतः,  उत्पी-डितः । यथा शाकुन्तले,  प्रथमाङ्के ।“आर्त्तत्राणाय वः शस्त्रं न प्रहर्त्तुमनागसि” ।“द्वेष्योऽपि सम्मतः शिष्टस्तस्यार्त्तस्य यथौषधम्” ।इति रघौ । १ । २८ । (तथा च चरके ॥
“नाश्विनावार्त्तं भेषजेनोपपादयेतां” । इति ॥

वाचस्पत्यम्

Sanskrit

 आर्त्त त्रि०
  आ + ऋ--क्त । १ पीडिते,  २ दुःखिते,  ३ असुस्थे च ।अप्राप्तलिङ्गसंज्ञकस्यैव धातोर्वृद्धिं वदन् दुर्गादासः अर्त्तप-दसिद्धिं कर्त्तुमशक्नुवन् प्रत्याख्येयः । आर्त्तरवः आर्तनादःइत्यादि । “द्वेष्योऽपि सम्मतः शिष्टस्तस्यार्त्तस्य यथौषधम्”“तुमुलेनार्त्तरवेण वेजिताः” । “बलमार्त्तभयोपशान्तये”“तदीयमाक्रन्दितमार्त्तसाधोः” । “राजापि यद्वियोगार्त्तः”“अभिपेदे निदाघार्त्ता” इति च रघुः । “न दुर्वहश्रोणिपयोध-रार्त्ता” कुमा० “विदितवात्तावार्त्तौ” दश० अत्र विदितवार्त्तौ आर्त्तौ इत्येव च्छेदः साधुः तद्व्याख्यानेऽस्माभिर्य-दन्यथाच्छेदमभिप्रेत्य व्याख्यातं न तत् साधु । “नार्त्तोऽप्य-पवदेद्विप्रान्” मनुः । “सुस्थेनार्त्तेन वा दत्तं श्रावितं धर्म-कारणात्” शु० त० स्मृतिः “आर्त्तार्त्तेमुदिता हृष्टे प्रवासेमलिना कृशाः” शु० त० स्क० पु०
  “आर्त्तिर्नाशोऽ-स्त्यस्य अच्” । ४ विनाशिनि “अतोन्यदार्त्तम्” वृह० उ० ।“अतएतस्माद् ब्रह्मणोऽशनायाद्यतीतात्मस्वरूपान्नित्यतृ-प्ताद्यदन्यदविद्याविषयमेषणालक्षणं वस्त्वन्तरम् तद् आर्त्तंविनाशि,  आर्तिपरिगृहीतम्” शाङ्क० भा० ।

Capeller

German

 आ॑र्त betroffen durch,  geraten,  in,  betrübt, 
gedrückt,  leidend,  bekümmert
um (meist —°).

Burnouf

French

 आर्त आर्त ou mieux आर्त्त pp. (आर्द्) tourmenté, 
affligé
 malheureux.
आर्त्तगल m.
  (गल्) barleria cœrulea,  bot.

Stchoupak

French

 आर्त-
 (आ-ऋ-) a. v. tombé dans l'infortune,  affligé 
 insulté 
-ता- f.
  état d'affliction 
 -तर- compar. assez tourmenté.
°नाद- m.
  cri de douleur 
 °रव- °शब्द°स्वर- id.
आर्तायन- nt. secours dans la détresse.

No entries for this word is found.

What is this? (Hidden Dictionary)

To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.

How to hide/unhide dictionary?

Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.