आर्जव (Arjava)
This section shows the AI summary for the selected word, generated by referencing all available dictionaries. This feature is available only for logged-in users.
Warning!
This feature is only for logged in users. Please login to have full access to Kosha.
शब्दसागरः
EnglishHelp us improve! Let us know about any improvements, bugs, or suggestions you have. Thanks.Click here for Feedback Form
Spoken Sanskrit
Englishआर्जव - Arjava - - honest
आर्जव - Arjava - - sincere
आर्जव - Arjava - - straight
आर्जव - Arjava - - propriety of act or observance
आर्जव - Arjava - - rectitude
आर्जव - Arjava - - sincerity
आर्जव - Arjava - - straight direction
आर्जव - Arjava - - frankness
आर्जव - Arjava - - straightness
आर्जव - Arjava - - honesty
आर्जव Arjava frankness
Wilson
EnglishApte
Englishआर्जवम् [ārjavam], [ऋजोर्भावः अण्]
Straightness
दूरं यात्युदरं च रोमलतिका नेत्रार्जवं धावति S. D.
Straightforwardness, rectitude of conduct, uprightness, honesty, sincerity, open-heartedness
आर्जवं कुटिलेषु न नीतिः
अहिंसा क्षान्तिरार्जवं 13.7
16.1
17.4
18.42. क्षेत्रमार्जवस्य 45
2.22.
Simplicity, humility
कृतानुकारानिव गोभिरार्जवे 4.13
5.46.
Front (Loc. आर्जवे straight in the front)
देवदत्तस्यार्जवे ŚB. on MS.* 1.1.15.
Apte 1890
EnglishMonier Williams Cologne
EnglishMonier Williams 1872
EnglishBenfey
EnglishApte Hindi
Hindiआर्जवम्
- ऋजु+अण्
सरलता
आर्जवम्
- ऋजु+अण्
"स्पष्टवादिता, सद्वतवि, खरापन, ईमानदारी, निष्कपटता, उदारहृदय होना"
आर्जवम्
- ऋजु+अण्
"सादगी, विनम्रता"
आर्जवम्
- ऋजोर्भावः अण्
सम्मुख भाग
Shabdartha Kaustubha
Kannadaआर्जव
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಸರಳತೆ /ನೇರವಾಗಿರುವಿಕೆ
निष्पत्तिः - > "अण्" (५-१-१२२)
व्युत्पत्तिः - > ऋजोर्भावः
प्रयोगाः - > "ऋजुता वक्रतां प्राप वक्रता च तथार्जवम्"
उल्लेखाः - > चं० रा०
आर्जव
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಪ್ರಾಮಾಣಿಕತೆ
आर्जव
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ವಿಧೇಯತೆ
प्रयोगाः - > "ददर्श गोपानुपधेनु पाण्डवः कृतानुकारानिव गोभिरार्जवे"
उल्लेखाः - > किरा० ४-१३
L R Vaidya
EnglishBopp
LatinWordnet
Sanskrit सहजता, सुगमता, सरलता, ऋजुता, आर्जव
सहजस्य अवस्था भावो वा।
"यद् कार्यं मम कृते कठीनम् आसीत् तद् कार्यं अरुणा सहजतया करोति।"
Mahabharata
EnglishĀrjava. § 585 (Bhīshmav.): VI, 90, 3997 (together with his brothers Śakuni, etc., he fought Irāvat, on the eighth day of the battle).
पुराणम्
Englishआर्जव / ĀRJAVA. Son of subala and brother of śakuni. He was killed by irāvān son of arjuna. (bhīṣma parva, M.B.).
वाचस्पत्यम्
Sanskritआर्जव ऋजोर्भावः अण् । १ सरलतायां “दूरं यात्युदरञ्चरोमलतिका नेत्रार्जवं धावति” सा० द० २ परप्रतारणाराहित्येसारल्यं च दैहिकं मानसञ्च । तत्र दैहिकं कुटिलसंयोग-राहित्यम् । मानसञ्च बाह्याभ्यन्तरे विहितनिषिद्धयोरेकरूपप्रवृत्तिनिवृत्तिमत्त्वम् बाह्ये यथा प्रवृत्तिनिवृत्तीअन्तरेऽपि तथैव न पुनः अन्तरस्थं भावमप्रकाश्य बाह्येअन्यथापादनम् । तथा स्वाधिगतार्थागोपनेन यथाज्ञा-तार्थप्रकाशनञ्च मानसं सारल्यं वाचिकमार्जवमपिमनोधीनत्वात् मानसमेव आर्ज्जवं च समचित्तत्वेन लक्षि-तम् । आ० त० भारतवाक्येन । “क्षमा द्वन्द्वसहिष्णुत्व-मार्जवं समचित्तता” । आर्जवञ्च महत्त्वसम्पादकोगुण-विशेषः यथोक्तं भा० १ प्र० १६ अ० “सत्यं शौचंदया क्षान्तिस्त्यागः सन्तोषआर्ज्जवम् । शमोदमस्तपः साम्यंतितिक्षोपरतिः सुतम् । ज्ञानं विरक्तिरैश्वर्य्यं शौर्य्यंतेजोबलं स्मृतिः । स्वातन्त्र्यं कौशलं कान्तिर्धैर्य्यं मा-र्द्दवमेव च । प्रागल्भ्यं प्रश्रयः शीलं सहओजोबलं भगः ।गाम्भीर्य्यं स्थैर्य्यमास्तिक्यंकीर्त्तिर्मानोऽनहङ्कृतिः । एते चान्येच भगवन्नित्या यत्र महागुणाः । प्रार्थ्यामहत्त्वमिच्छद्भिः”एतच्च ज्ञानसाधनं यथोक्तं गीतायाम् “अमानित्वमद-म्भित्वमहिंसा क्षान्तिरार्जवम् । आचार्य्योपासनं शौचंस्थैर्य्यमात्मविनिग्रहः । इन्द्रियार्थेषु वैराग्यतनहङ्कारएव च । जन्ममृत्युजराव्याधिदुःखदोषानुदर्शनम् ।असक्तिरनभिष्वङ्गः पुत्रदारगृहादिषु । नित्यं च सम-चित्तत्वमिष्टानिष्टोपपत्तिषु । मयि चानन्ययोगेन भक्तिर-व्यभिचारिणी । विविक्तदेशसेवित्वमरतिर्जनसंसदि ।अध्यात्मज्ञाननिष्ठत्वं तत्त्वज्ञानार्थदर्शनम् । एतज्ज्ञान-मिति प्रोक्तम्” ज्ञानं ज्ञायतेऽनेनेति व्युत्पत्तेर्ज्ञानसाधन-मित्यर्थः स्वार्थे अण् । ३ सरलेऽपि । “सर्वं जिह्मं मृत्यु-पदमार्जवं ब्रह्मणः पदम्” “किं व्याजेनार्जवे जने” रामा० ।
No entries for this word is found.
What is this? (Hidden Dictionary)
To avoid the clutter in the app, the unwanted dictionaries can be hidden to have clear view while browsing. This section shows entries from those hidden dictionaries if any.
How to hide/unhide dictionary?
Every dictionary entry will have top right corner menu . From there, you can hide or unhide dictionary. You must login to use this feature. So, KST can remember your preferences of hidden dictionaries.