| YouTube Channel

आरूढ (ArUDha)

 
शब्दसागरः
English
आरूढ
mfn.
(-ढः-ढा-ढं)
1. Mounted, ascended, risen.
2. Raised up, elevat-
ed on high.
E.
आङ् before रुह् to grow, क्त
aff.
Capeller Eng
English
आरूढ
a.
mounted, ridden by (—°), got, obtained
act.
(having) mounted, riding, sitting or standing on (loc. ,
acc.
or —°)
come forth, risen
fallen into, got to (acc. or —°).
Yates
English
आ-रूढ (ढः-ढा-ढं)
a. Mounted.
Spoken Sanskrit
English
आरूढ - ArUDha -
adj.
- undertaken
उद्घटित - udghaTita -
adj.
- undertaken
प्रारब्ध - prArabdha -
adj.
- undertaken
अभिपन्न - abhipanna -
adj.
- undertaken
आचेष्टित - AceSTita -
adj.
- undertaken
आरब्ध - Arabdha -
adj.
- undertaken
आरम्भित - Arambhita -
adj.
- undertaken
आस्थित - Asthita -
adj.
- undertaken
उद्यत - udyata -
adj.
- undertaken
उपक्रान्त - upakrAnta -
adj.
- undertaken
उपाकृत - upAkRta -
adj.
- undertaken
उपाहृत - upAhRta -
adj.
- undertaken
निर्यापित - niryApita -
adj.
- undertaken
प्रतिपन्न - pratipanna -
adj.
- undertaken
प्रतिष्ठित - pratiSThita -
adj.
- undertaken
प्रवितत - pravitata -
adj.
- undertaken
प्रयुक्त - prayukta -
adj.
- undertaken
योजित - yojita -
adj.
- undertaken
व्यवसित - vyavasita -
adj.
- undertaken
समारब्ध - samArabdha -
adj.
- undertaken
आरूढ - ArUDha -
n.
- mounting
आरूढ - ArUDha -
adj.
- having reached or attained
आरूढ - ArUDha -
adj.
- bestridden
आरूढ - ArUDha -
adj.
- reached
आरूढ - ArUDha -
adj.
- mounted
आरूढ - ArUDha -
adj.
- brought to
आरूढ - ArUDha -
adj.
- undertaken
आरूढ - ArUDha -
adj.
- come into
आरूढ - ArUDha -
adj.
- raised up
आरूढ - ArUDha -
adj.
- brought up
आरूढ - ArUDha -
adj.
- elevated on high
आरूढ - ArUDha -
adj.
- risen
आरूढ - ArUDha -
adj.
ppp. - ascended [ horse ]
आरूढ - ArUDha -
m.
- barley
आरूढ - ArUDha -
m.
- particular samAdhi
आरूढ - ArUDha -
n.
- covering
आरूढ - ArUDha -
n.
- leaping upon
आरूढ - ArUDha -
n.
- one who has taken a vow
आरूढ - ArUDha -
n.
- arising
आरूढ - ArUDha -
n.
- mounting
आरोहिन् - Arohin -
adj.
- mounting
आरूढवत् - ArUDhavat -
adj.
- mounting
आरुह - Aruha -
adj.
- mounting
उच्छ्रित - ucchrita -
adj.
- mounting
रोह - roha -
adj.
- mounting
रोहत् - rohat -
adj.
- mounting
रोहिन् - rohin -
adj.
- mounting
आक्रान्ति - AkrAnti -
f.
- mounting
आरूढि - ArUDhi -
f.
- mounting
आशेह - Azeha -
m.
- mounting
उच्छ्रय - ucchraya -
m.
- mounting
अनुरोह - anuroha -
m.
- mounting
अधिरोह - adhiroha -
m.
- mounting
अवरोह - avaroha -
m.
- mounting
आरोह - Aroha -
m.
- mounting
आस्कन्द - Askanda -
m.
- mounting
वरारोह - varAroha -
m.
- mounting
समारोह - samAroha -
m.
- mounting
आक्रमण - AkramaNa -
n.
- mounting
आरोधन - Arodhana -
n.
- mounting
लङ्घन - laGghana -
n.
- mounting
संसर्पण - saMsarpaNa -
n.
- mounting
आस्थातृ - AsthAtR -
adj.
- mounting on
समधिरूढधिरोहण - samadhirUDhadhirohaNa -
n.
- mounting up
उत्सर्पिन् - utsarpin -
adj.
- mounting upwards
अत्यारूढि - atyArUDhi -
f.
- mounting too high
अत्यारोह - atyAroha -
m.
- mounting too high
उद्वेग - udvega -
adj.
- ascending or mounting
अनुरोह - anuroha -
m.
- mounting or growing up to
समारोहण - samArohaNa -
n.
- act of mounting or ascending
आरोहणिक - ArohaNika -
adj.
- relating to ascent or mounting
रथारोह - rathAroha -
m.
- mounting or ascending a chariots
अधिरोहण - adhirohaNa -
n.
- act of ascending or mounting or rising above
रोहण - rohaNa -
n.
- act of mounting or ascending or riding or sitting or standing on
आरूढ ArUDha
adj.
bestridden
विष्णुक्रान्त viSNukrAnta
adj.
bestridden by viSNu
Wilson
English
आरूढ
mfn.
(-ढः-ढा-ढं)
1 Mounted, ascended, risen.
2 Raised up, elevated on high.
E.
आङ् before रुह to grow, क्त
aff.
Apte
English
आरूढ [ārūḍha], p. p.
Mounted, ascended
seated on
आरूढो वृक्षो भवता Sk.
oft
. used actively
आरूढमद्रीन्
R.*
6.77
Me.*
8, 18
Ś.*
4
so वृक्षम्, नावम्, हयम्, रथम्
&c.
चक्र˚, दोला˚.
Raised up, elevated on high.
Arisen, produced.-ढम् Ascending, mounting
see अत्यारूढ.
Apte 1890
English
आरूढ p. p. 1 Mounted, ascended
seated on
आरूढो वृक्षो भवता Sk.
oft. used actively
आरूढमद्रीन् R. 6. 77
Me. 8, 18
Ś. 4
so वृक्षं, नावं, हयं, रथं &c.
चक्र°, दोला°.
2 Raised up, elevated on high.
3 Arisen, produced.
ढं Ascending, mounting
see अत्यारूढ.
Monier Williams Cologne
English
आ-रूढ
mfn.
mounted, ascended, bestridden (as a horse
&c.
),
MBh.
Hariv.
BhP.
risen
raised up, elevated on high,
VarBṛS.
Pañcat.
Hit.
Kathās.
&c.
undertaken
reached, brought to (often used in compounds, e.g. इन्द्रियारूढ, brought under the cognizance of the senses, perceived),
BhP.
having reached or attained, come into (a state),
BhP.
Prab.
Śak.
Kathās.
&c.
one who has taken a vow,
Divyāv.
आ-रूढ
n.
the mounting, arising.
आ-रूढ
m.
barley,
L.
आ-रूढ a partic. Samādhi,
Kāraṇḍ.
आ-रूढ
n.
leaping upon, covering,
Hariv.
Monier Williams 1872
English
आ-रूढ, अस्, आ, अम्, mounted, ascended, risen
raised up, elevated on high
often used in compounds,
e. g. इन्द्रियारूढ, brought under the cognizance
of the senses, perceived.
—आरूढ-वत्, आन्, अती, अत्,
mounting, rising.
Macdonell
English
आरूढ ā-rūḍha, pp. ruh.
Apte Hindi
Hindi
आरूढ
भू* क* कृ* - आ+रुह्+क्त
"सवार, चढ़ा हुआ, ऊपर बैठा हुआ"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
आरूढ
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಹತ್ತುವಿಕೆ
निष्पत्तिः - > + रुह (बीजजन्मनि प्रादुर्भावे च) - भावे "क्तः" (३-३-११४)
प्रयोगाः - > "अत्यारूढं रिपोः सोढं चन्दनेनेव भोगिनः"
उल्लेखाः - > रघु० १०-४२
आरूढ
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಮೇಲಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿದ
निष्पत्तिः - > कर्त० "क्तः" (३-४-७२)
प्रयोगाः - > "आरूढः पतित इति स्वसम्भवोऽपि"
उल्लेखाः - > माघ० ८-५४
आरूढ
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಉಂಟಾದ
प्रयोगाः - > "तदाग्मारूढगुरुप्रहर्षः"
उल्लेखाः - > रघु० ५-६१
आरूढ
पदविभागः - > विशेष्यनिघ्नम्
कन्नडार्थः - > ಹತ್ತಲ್ಪಟ್ಟ
निष्पत्तिः - > + रुह (बीजजन्मनि प्रादुर्भावे च) - कर्म० "क्तः" (३-२-१०२)
Edgerton Buddhist Hybrid
English
[ārūḍha, Divy 〔84.10〕, see s.v. ābṛḍha.]
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
आरूढ m. ein best. samādhi, Kāraṇḍ. 52, 2. n. das Bespringen, Hariv. 4104.
Wordnet
Sanskrit
Synonyms:
अधिरूढ, आरूढ, अधिरोह, उपारूढ, विरूध, आस्तित, अध्यारूढ
adjective
आरोहणकर्ता।
"वृक्षेषु अधिरूढानां लतानां शोभा अनुपमा अस्ति।"
Sanskrit Tibetan
Tibetan
gyon pa
१) आरूढ २) उपभोग ३) धारणा ४) परिधत्ते ५) परिहित ६) परीत ७) प्रावृत्त ८) ° वस्त्र ९) वस्त्रित १०)
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
आरूढः, त्रि, (आङ् + रुह् + कर्त्तरि क्तः ।) कृता-रोहणः वृक्षादिर उपर चडा व्यक्ति इतिभाषा यथा, --“राम रामेति रामेति कूजन्तं मधुराक्षरं ।आरूढकविताशाखं वन्टे वाल्मीकिकोकिलं”
इति रामायणपाठस्य पूर्व्वपाठ्यश्लोकः
(यथा स्मृतिः ।“आरूढो नैष्ठिकं धर्म्मं यस्तु प्रच्यवते पुनः ।प्रायश्चित्तं पश्यामि येन शुध्येत् आत्महा”
गीता ।“योगारूढस्य तस्यैव शमः कारणमुच्यते” ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
आरूढ
त्रि०
+ रुह--कर्त्तरि क्त आरोहणकर्त्तरि“आरूढो नैष्ठिकं धर्मंयस्तु प्रच्यवते पुनः प्रायश्चित्तंन पश्यामि येन शुध्येत् आत्महा” स्मृतिः “योगा-रूढस्य तस्यैव शमः कारणमुच्यते” गीता “अत्यारूढोहि नारीणामकालज्ञोमनोभवः” रघुः उत्पन्ने“तदागमारूढगुरुप्रहर्षः” रघुः “आरूढ उत्पन्नः” मल्लि० ।कमणि क्त यत्रारोहणं कृतं तस्मिन् कृतारोहणेप्रासादादौ “आरूढकविताशाखं वन्दे वाल्मीकिकोकिलम्”रामा० भावे क्त आरोहणे
न०
“अत्यारूढं रिपोःसोढं चन्दनेनेव भोगिनः” रघुः
Capeller
German
आरूढ s. 1. रुह्.
Burnouf
French
आरूढ आरूढ pp. d'आरोहामि, qui monte
qui a
cru
haut.