| YouTube Channel

आरात्रिक (ArAtrika)

 
शब्दसागरः
English
आरात्रिक
n.
 (-कं) Waving lamps at night before an image.
E.
 आङ् before
रात्रि night, कन् added.
Yates
English
आ-रात्रिक (कं) 1.
n.
 Waving lamps
in the presence of an image.
Wilson
English
आरात्रिक
n.
 (-कं) Waving lamps at night before an image.
E.
 आङ् before रात्रि night, कन added.
Apte
English
आरात्रिकम् [ārātrikam], [अरात्रावपि निर्वृत्तं ठञ्] Waving a light (or the vessel containing it) at night before an idol (Mar. आरती ओंवाळणें)
सर्वेषु चाङ्गेषु च सप्तवारान् आरात्रिकं भक्त- जनस्तु कुर्यात्.
The light so waved
शिरसि निहितभारं पात्रमारात्रिकस्य भ्रमयति मयि भूयस्ते कृपार्द्रः कटाक्षः Śaṅkara.
Apte 1890
English
आरात्रिकं [अरात्रावपि निर्वृत्तं ठञ्] 1 Waving a light (or the vessel containing it) at night before an idol (Mar. आरती ओंवाळणें)
सर्वेषु चांगेषु च सप्तवारान् आरात्रिकं भक्तजनस्तु कुर्यात्.
2 The light so waved
शिरसि निहितभारं पात्रमारात्रिकस्य भ्रमयति मयि भूयस्ते कृपार्द्रः कटाक्षः Śaṅkara.
Monier Williams Cologne
English
आ-रात्रिक
n.
 the light (or the vessel containing it) which is waved at night before an idol
N.
 of this ceremony.
Monier Williams 1872
English
आरात्रिक आ-रात्रिक, अम्, n. the light or the
vessel containing it which is waved at night before
an idol
N. of this ceremony
N. of another cere-
mony.
Apte Hindi
Hindi
आरात्रिकम्
नपुं*
 - अरात्रावपि निर्वृत्तम् - ठञ्
रात के समय भगवान की मूर्त्ति के सामने आरती उतारना
आरात्रिकम्
नपुं*
 - अरात्रावपि निर्वृत्तम् - ठञ्
आरती उतारने का दीपक
Shabdartha Kaustubha
Kannada
आरात्रिक
पदविभागः - > नपुंसकलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಆರತಿ /ಮಂಗಳಾರತಿ
L R Vaidya
English
ArAtrika {% n. %} 1. Waving a light or a vessel containing it at night before an idol, e.g. आरात्रिकं भक्तजनस्तु कुर्यात्
2. a light so waved, पात्रमारात्रिकस्य भ्रमयति मयि Śankara.
Aufrecht Catalogus Catalogorum
English
आरात्रिक the sixth Pariśiṣṭa of the Av. W. p. 90.
Indian Epigraphical Glossary
English
ārātrika (SII 1), same as nīrājana
cf. maṅgal-ārātrika
(EI 4), ‘a lamp used in waving before an idol’
also the rite.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
आरात्रिकं,
क्ली,
 (आङ् + रात्रि + कन् ।) नीराजन-निमित्तदीपः । नीराजना । नीराजनपात्रञ्च ।आरति इति भाषा । तथाच हरिभक्तिविलासे ।“ततश्च मूलमन्त्रेण दत्त्वा पुष्पाञ्जलित्रयं ।महानीराजनं कुर्य्यात् महावाद्यजयस्वनैः ॥
प्रज्वालयेत्तदर्थञ्च कर्पूरेण घृतेन वा ।आरात्रिकं शुभे पात्रे विषमानेकवर्त्तिकं” ॥
अन्यच्च ।“आदौ चतुष्पादतले च विष्णोर्द्वौ नाभिदेशे मुखमण्डलैकं ।सर्व्वेषु चाङ्गेष्वपि सप्तवारा-नारात्रिकं भक्तजनस्तु कुर्य्यात्” ॥
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
आरात्रिक
न०
 अरात्र्यापि निर्वृत्तं ठञ् । (आरति) नीराजन-कर्म्मणि । दीपो हि रात्रावेव प्रदर्श्यते इदं दिनेऽपिदर्श्यते इति तस्य तथात्वम् “ततश्च मूलमन्त्रेण दत्त्वा पुष्पाञ्ज-लित्रयम् । महानीराजनं कुर्य्यात् महावाद्यजयस्वनैः ।प्रज्वालयेत्तदर्थञ्च कर्पूरेण घृतेन वा । आरात्रिकं शुभेपात्रे विषमानेकवर्त्तिकम्” हरि० विलासे तल्लक्षणादि ।तस्य देहांशभेदे भ्रामणप्रमाणमपि तत्रोक्तं यथा “आदौ चतुःपादतले च विष्णोर्द्वौ नाभिदेशे मुखमण्डलैकम् । सर्वेषुचाङ्गेषु च सप्त वारान् आरात्रिकं भक्तजनस्तु कुर्य्यात्” ।“शिरसि निहितभारं पात्रमारात्रिकस्य म्रमयति मयिभूयस्ते कृपार्द्रः कटाक्षः” चतुःषष्ट्युपचारे शङ्करा०