| YouTube Channel

आरा (ArA)

 
Capeller Eng
English
आ॑रा
f.
awl, prick.
Spoken Sanskrit
English
ataHzvaHmandiraMnizcayenagamiSyAmiitiidAnIMvaktuMnazakyate -
sent.
- Isawonthetelevisionthatitisgoingtobesnowingtomorrow.SonowitisnotpossibletosaythatIwillpositivelygotothetempletomorrow.
श्रुति - zruti -
f.
- saw
क्रकच - krakaca -
m.
- saw
क्र्कव - krkava -
m.
- saw
क्रकर - krakara -
m.
- saw
तालङ्क - tAlaGka -
m.
- saw
पत्त्रदारक - pattradAraka -
m.
- saw
वातरायण - vAtarAyaNa -
m.
- saw
शाण - zANa -
m.
- saw
कदर - kadara -
m.
- saw
स्वधिति - svadhiti -
m.
f.
- saw
करपत्त्र - karapattra -
n.
- saw
करपत्त्रक - karapattraka -
n.
- saw
ददृशुः { दृश् } - dadRshuH { dRsh } - verb - saw
क्राकचिक - krAkacika -
m.
- sawyer
आन्दोलक - Andolaka -
m.
- see-saw
क्रकचपृष्ठी - krakacapRSThI -
f.
- saw-backed
क्रकचच्छद - krakacacchada -
m.
- saw-leaved
क्रकचपद् - krakacapad -
m.
- saw-footed
क्राकच्य - krAkacya -
adj.
- to be sawed
पत्त्रपरशु - pattraparazu -
m.
- fine file or saw
पत्त्रपर्शु - pattraparzu -
m.
- fine file or saw
अनुक्रकच - anukrakaca -
adj.
- dentated like a saw
मार्जारः मूषकम् अपश्यत् - mArjAraH mUSakam apazyat -
sent.
- The cat saw the rat
व्रश्चन - vrazcana -
adj.
- file or saw or chisel
यथाप्रत्यक्षदर्शनम् - yathApratyakSadarzanam -
ind.
- as if one saw it with one's eyes
आरा - ArA -
f.
- saw
आरा - ArA -
f.
- awl
आरा - ArA -
f.
- shoemaker's awl or knife
आरा ArA
f.
awl
वेधनिका vedhanikA
f.
awl
अरर arara
m.
awl
आविध Avidha
m.
awl
चर्मप्रभेदिका carmaprabhedikA
f.
shoemaker's awl
आराग्र ArAgra
n.
point of an awl
अरर्यति { अरर्य } araryati { ararya } verb work with an awl
आरावली ArAvalI
f.
row of awl-shaped hills
आरा ArA
f.
shoemaker's awl or knife
आरामुख ArAmukha
n.
arrow-head shaped like an awl
आराग्र ArAgra
adj.
sharp at the top and broad at the bottom like an awl
Apte
English
आरा [ārā], See under आर.
Apte 1890
English
आरा See under आर.
Monier Williams Cologne
English
आरा a
f.
a shoemaker's awl or knife
a bore
a probe,
RV.
Suśr.
&c.
an aquatic bird.
आरा b आरा-मुख,
&c.
See 2. आर.
Monier Williams 1872
English
आरा आरा, f. a probe, an awl. See under
2. आर्।
Macdonell
English
आरा ā́rā,
f.
awl
puncheon.
Benfey
English
आरा आरा,
f.
An awl. -- Cf. O.H.G.
āla
A.S. āl, ael.
Apte Hindi
Hindi
आरा
स्त्री*
- आ+ऋ+घञ्+ टाप्
मोची की रांपी
आरा
स्त्री*
- आ+ऋ+घञ्+ टाप्
"चाकू, क्षत-शलाका"
Shabdartha Kaustubha
Kannada
आरा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚರ್ಮವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವ ಉಳಿ
आरा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಾವಟಿ
प्रयोगाः - > "सङ्क्रीडन्ती तेजिताश्वस्य रागादुद्यम्यारामग्रहायोत्थितस्य"
उल्लेखाः - > माघ० १८-७
आरा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚರ್ಮವನ್ನು ಕತ್ತರಿಸುವ ಉಳಿ
विस्तारः - > "आरा चर्मप्रभेदिन्यां पुंसि भौमे शनैश्चरे" - मेदि०
आरा
पदविभागः - > स्त्रीलिङ्गः
कन्नडार्थः - > ಚಾವಟಿ
L R Vaidya
English
ArA {% f. %} 1. A shoe-maker’s awl
2. a probe.
E Bharati Sampat
Sanskrit
(स्त्री) चर्मकर्तनसाधनम् ‘आरा चर्मप्रभेदिन्यां पुंसि भौमे शनैश्चरे’ मेदिनी०। २.ताडनरज्जू
Schmidt Nachtrage zum Sanskrit Worterbuch
German
आरा auch: Stachel zum Antreiben der Zugochsen, Baudh. 2, 4, 21.
अभिधानचिन्तामणिः
Sanskrit
--source--
नद्ध्री वर्द्ध्री वरत्रा स्यादारा चर्मप्रभेदिका ९१५
-wordlist-
नद्ध्री (स्त्री), वर्द्ध्री (स्त्री), वरत्रा (स्त्री), आरा (स्त्री), चर्मप्रभेदिका (स्त्री)
Vedic Reference
English
Ārā, a word later^1 known as an ‘awl’ or ‘gimlet, occurs in
the Rigveda^2 only to designate a weapon of Pūṣan, with whose
pastoral character its later use for piercing leather is con-
sistent. Cf. Vāśī.
1) Hillebrandt, Vedische Mythologie, 3, 365. n. 1.
2) vi. 53. 8.
शब्दकल्पद्रुमः
Sanskrit
आरा,
स्त्री,
(आङ् + + अच् + टाप् ।) चर्म्म-भेदकास्त्रं तत्पर्य्यायः चर्म्मप्रभेदिका इत्य-मरः
“उद्यम्यारामग्रकायोत्थितस्य” इति माघः ।)
वाचस्पत्यम्
Sanskrit
आरा स्त्री + ऋ--अच् चर्म्मभेदकास्त्रभेदे (टेको) इतिख्याते लौहास्त्रे “आराग्रमात्रो ह्यवरोऽपि दृष्टः”श्रुतिः प्रतोदे “या पूषन् ब्रह्मचोदनीमारां विभर्ष्यामृणे”ऋ० ६, ५, ८, “उद्यम्यारामग्रकायोत्थितस्य” माघः ।“आरां प्रतोदम्” मल्लिनाथः
कृदन्तरूपमाला
Sanskrit
1 {@“ऋ गतिप्रापणयोः”@} 2 ‘तत्रेयर्त्यृच्छतीत्यर्तेः, शिन गतौ स्याद् ऋणाति तु।’ 3 इति देवः।
4 आरकः-रिका, 5 अर्पकः-र्पिका, 6 अरिरिषकः-षिका, 7 अरारकः-रिका
अर्ता-र्त्री, अर्पयिता-त्री, अरिरिषिता-त्री, अरारिता-त्री
8 ऋच्छन्-न्ती, अर्पयन्-न्ती, अरिरिषन्-न्ती
-- 9 अरिष्यन्-न्ती-ती, अर्पयिष्यन्-न्ती-ती, अरिरिषिष्यन्-न्ती-ती
10 समृच्छमानः, अर्पयमाणः, 11 समरिरिषमाणः, अरार्यमाणः
समरिष्यमाणः, अर्पयिष्यमाणः, समरिरिषिष्यमाणः, अरारिष्यमाणः
12 समृत्-समृतौ-समृतः
-- -- -- 13 ऋतम्- 14 ऋतः-ऋतवान्, 15 सुखार्तः, 16 ऋणम्, 17 प्रार्णम्-वत्सतरार्णम्- कम्बलार्णम्-वसनार्णम्-दशार्णः 18-दशार्णा 19-ऋणार्णम्, 20 उत्तमर्णः- 21 अधमर्णः, अर्पितम्-तः, अरिरिषितं-तः, अरारितः-तवान्
अरः, 22 आरिवान्, 23 अर्वा, 24 अरित्रम्, अर्पः, अरिरिषुः, अर्पिपयिषुः
अरारः
अर्तव्यम्, अर्पयितव्यम्, अरिरिषितव्यम्, अरारितव्यम्
अरणीयम्, अर्पणीयम्, अरिरिषणीयम्, अरारणीयम्
25 26 अर्यः-अर्यी-अर्या-अर्याणी, 27 आर्यः-आर्या, अर्प्यम्, अरिरिष्यम्, अरार्यम्
ईषदरः-दुररः-स्वरः
-- -- -- 28 अर्यमाणः, अर्प्यमाणः, अरिरिष्यमाणः, अरार्यमाणः
29 आरः, अर्पः, अरिरिषः, अरारः
अर्तुम्, अर्पयितुम्, अरिरिषितुम्, अरारितुम्
ऋतिः, 30 आर्तिः, 31 आरा, अर्पणा, अरिरिषा, अर्पिपयिषा, अरारा
अरणम्, अर्पणम्, अरिरिषणम्, अरारणम्
ऋत्वा, अर्पयित्वा, अरिरिषित्वा, अरारित्वा
समृत्य, समर्प्य, अमरिरिष्य, समरार्य
आरम् ऋत्वा अर्पम् अर्पयित्वा अरिरिषम् अरिरिषित्वा अरारम्
अरारित्वा
32 अरुः, 33 अरणिः, 34 अरुणः, 35 अरण्यम्, 36 अर्थः, 37 अर्भकः, 38 इरिणम्, 39 ऋतुः।
प्रासङ्गिक्यः
01
=>
(११७)
02
=>
(१-भ्वादिः-९३६। सक। अनि। पर।)
03
=>
(श्लो-३०)
04
=>
[[१। ‘अचो ञ्णिति’ (७-२-११५) इति वृद्धौ, ‘उरण् रपरः’ (१-१-५१) इति रपरत्वे रूपम्।]]
05
=>
[[२। ‘अर्तिह्रीव्ली--’ (७-३-३६) इति णौ पुगागमः। ‘पुगन्तलघूपधस्य च’ (७-१-८६) इति गुणे रूपम्। एवं सर्वत्र ण्यन्ते बोध्यम्।]]
06
=>
[[३। ‘स्मिपूङ्रज्ज्वशां सनि’ (७-२-७४) इति सन इडागमः। गुणः। ‘अजादे- र्द्वितीयस्य’ (६-१-२) इति ‘रिस्’ इत्यस्य द्वित्वम्। एवं सर्वत्र सन्नन्ते बोध्यम्।]]
07
=>
[[४। ‘सूचिसूत्रिमूत्र्यट्यर्त्यशूर्णोतिभ्यो यङ् वाच्यः’ (वा। ३-१-२२) इति यङ्। ‘यङि च’ (७-४-३०) इति गुणे, द्वितीयस्यैकाचः ‘र्य’ इत्यस्य ‘सन्यङोः’ (६-१-९) इति द्वित्वे ‘हलादिःशेषे’ (७-४-६०), ‘दीर्घोऽकितः’ (७-४-८३) इत्यभ्यासस्य दीर्घे रूपम्। ‘न न्द्राः--’ (६-१-३) इति रेफस्य द्वित्वनिषेधस्तु भवति-- ‘अरार्यते’ इति भाष्योदाहरणात्। एवं सर्वत्र यङन्ते बोध्यम्।]]
08
=>
[[५। शपि ‘पाघ्राध्मास्थाम्नादाण्दृश्यर्ति--’ (७-३-७८) इत्यादिना ऋच्छादेशः।]]
09
=>
[[६। ‘ऋद्धनोः स्ये’ (७-२-२०) इति स्यप्रत्ययस्येडागमः।]]
10
=>
[[७। अस्याकर्मकत्वे ‘समो गम्यृच्छिभ्याम्’ (१-३-२९) इति शानच् प्रत्ययो भवति।]]
11
=>
[[८। ‘पूर्ववत् सनः’ (१-३-६२) इति सन्नन्तात् शानच्।]]
12
=>
[[९। ‘हस्वस्य पिति कृति--’ (६-१-७१) इति तुगागमः।]]
13
=>
[पृष्ठम्०११७+ ३०]
14
=>
[[१। धातोर्गत्यर्थकत्वात् ‘गत्यर्थाकर्मक--’ (३-४-७२) इति, ‘क्तोऽधिकरणे च--’ (३-४-७६) इति कर्तरि अधिकरणे कर्मणि क्तप्रत्ययः।]]
15
=>
[[२। ‘ऋते तृतीयासमासे’ (वा। ६-१-८९) इति वृद्धिः।]]
16
=>
[[३। ‘ऋणमाधमर्ण्ये’ (८-२-६०) इति निष्ठातकारस्य नत्वम् आधमर्ण्यव्यवहारे निपात्यते। ‘ऋणं नाम अन्यदीयं द्रव्यं गृहीतं इयता कालेन इयत्या वृद्ध्या प्रतिदीयते--इति संविद्रूपम्।’ इति बालमनोरमा। अन्यत्र ऋतम्। सत्यमित्यर्थः।]]
17
=>
[[४। ‘प्रवत्सतरकम्बलवसनदशार्णानाम् ऋणे’ (वा। ६-१-८९) इति वृद्धौ साधु। एवं वत्सतरार्णमित्यादिकम्।]]
18
=>
(देशः)
19
=>
(नदी)
20
=>
[[आ। ‘स्वमुत्तमर्णाय यथाऽधमर्णः तस्मै कुमारान् बत धारयामः।’ वा। वि-३-२९।]]
21
=>
[[आ। ‘स्वमुत्तमर्णाय यथाऽधमर्णः तस्मै कुमारान् बत धारयामः।’ वा। वि-३-२९।]]
22
=>
[[५। लिटः क्वस्वादेशे द्वित्वे ‘वस्वेकाजाद्घसाम्’ (७-२-६७) इति इडागमे रूपम्।]]
23
=>
[[६। ‘अन्येभ्योऽपि दृश्यन्ते’ (३-२-७५) इति वनिप्। अर्वा = सूर्योऽश्वश्च।]]
24
=>
[[७। ‘अर्तिलूधू--’ (३-२-१८४) इत्यनेन करणे इत्रप्रत्ययः। ‘अरित्रं केनिपातकः’ इत्यमरः। ऋच्छत्यनेनेत्यरित्रम् = नौकाचालनदण्डविशषः।]]
25
=>
[[B। ‘तेन वह्येन हन्तासि त्वमर्यं पुरुषाशिनाम्। राक्षसं क्रूरकर्माणं शक्रारिं दूरवासिनम्।।’ भ। का। ६। ५१।]]
26
=>
[[८। ‘अर्यः स्वामिवैश्ययोः’ (३-१-१०३) इति ण्यदपवादो यत् प्रत्ययः। ‘अर्यक्ष- त्रियाभ्यां वा स्वार्थे’ (वा। ४-१-४०) इति आनुक् डीषा सह विकल्पितः। तदानीं अर्याणी-अर्या इति रूपद्वयम्। अर्यी इति तु पुंयोगे ज्ञेयम्। स्वामिवैश्या- भ्यामन्यत्र आर्यः इति भवति। पूज्य इत्यर्थः। ‘अर्याणी स्वयमर्या स्यात् स्यादर्यी क्षत्रियी तथा’ इत्यमरः।]]
27
=>
[[C। ‘तेन सङ्गतमार्येण रामाजर्यं कुरु द्रुतम्। लङ्कां प्राप्य ततः पापं दशग्रीवं हनिष्यसि।।’ भ। का। ६। ५३।]]
28
=>
[[९। ‘गुणोऽर्तिसंयोगाद्योः’ (७-४-२९) इति यकि गुणः।]]
29
=>
[पृष्ठम्०११८+ २९]
30
=>
[[१। आङः ऋतिशब्देन समासे ‘उपसर्गादृति धातोः’ (६-१-९१) इति वृद्धिः।]]
31
=>
[[२। ‘आरा शस्त्र्याम्’ (गणसूत्रम् भिदादौ ३-३-१०४) इति पाठात् वृद्धिः अङ् च।]]
32
=>
[[३। औणादिके (द। उ। ९-३९) उसिप्रत्यये गुणः। अरुः = प्राणः आदित्यो वा।]]
33
=>
[[४। औणादिके (द। उ। १-२) अनिप्रत्यये गुणः। अरणिः = अग्नियोनिः काष्ठविशेषः।]]
34
=>
[[५। औणादिकः (द। उ-५-५९) उनन् प्रत्ययः। अरुणः = वैनतेयः अनूरुः सूर्यसारथिः।]]
35
=>
[[६। कर्मणि औणादिकः (द। उ-८-६) अन्यप्रत्ययः। अरण्यं = निर्जनस्थानम्।]]
36
=>
[[७। औणादिकः (द। उ-६-२९) थन् प्रत्ययः। ‘अर्थोऽभिधेयरैवस्तुप्रयोजननिवृत्तिषु’ इत्यमरः।]]
37
=>
[[८। औणादिके (द। उ। ३-५०) अकप्रत्यये भुगागमः वयसि वाच्ये। अर्थकः बालः।]]
38
=>
[[९। औणादिकः (द। उ। ५-१७) इनन् प्रत्ययः। तत्सन्नियोगेन प्रकृतेः इः आदेशः। ‘उरण् रपरः’ (१-१-५१) इति रपरत्वम्। इरिणम् = अल्पोदकतृणस्थानम्।]]
39
=>
[[१०। औणादिकः (द। उ। १-१२४) तुः प्रत्ययः। तस्य कित्त्वम्। तेन गुणः। ऋतुः = वसन्तादिः कालविशेषः, स्त्रीणां पुष्पकालश्च।]]
Capeller
German
आरा
f.
Ahle, Pfriem.
आ॑रा (mit Accent).
Grassman
German
ā́rā, f., Ahle, Pfriem [wahrscheinlich von ar 11].
-ām {494, 8} brahmacódanīm.
-ayā {494, 5}. _{494, 6}.
Burnouf
French
आरा आरा
f.
alène.
Stchoupak
French
आरा-
f.
aiguillon ou fouet.